گفت‌وگو با معاون فنی دفتر امور منابع جنگلی در سازمان جنگل‌ها و مراتع

توسعه بوستان‌های روستایی در انتظار بودجه

اشاره: اگر شهرداری‌ها و دهیاری‌ها بودجه قطعی در نظر بگیرند، اگر مشکل تامین آب و صدور مجوزها حل شود، اگر دهیاری‌ها فعال‌تر شوند و کار را پیگیری کنند، اگر عوامل اجرایی بیشتر آموزش ببینند و اگر دولت در برنامه‌ پنجم توسعه گوشه‌چشمی نشان دهد ساخت بوستان‌های روستایی سرعت می‌گیرد؛ آن وقت روستاها هر کدامشان صاحب فضای سبز می‌شوند و مالک یک هکتار زمین درختکاری شده، آن وقت دیگر برای تفریح کردن و سرگرم شدن و برای حفظ و توسعه گونه‌های گیاهی بومی‌شان خودکفا می‌شوند و صاحب بوستان‌هایی می‌شوند که چشم‌انداز محل زندگی‌شان را تغییر می‌دهد. اما مشکلی وجود دارد، طرح ساخت این بوستان‌ها بودجه مصوب ندارد و هر چیزی که برایشان خرج می‌شود از اینجا و آنجا تامین می‌شود. کامران پورمقدم، معاون فنی دفتر امور منابع جنگلی سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور از کمبود اعتبار این طرح می‌گوید طرحی که به گفته او اگر پشتوانه مالی داشته باشد روستاییان را به ماندن در سرزمین‌ مادری دلگرم می‌کند و توسعه پایدار روستاها را به دنبال می آورد.
کد خبر: ۴۰۸۵۸۲

وقتی طرح احداث بوستان‌های روستایی در سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور کلید خورد توسعه پایدار روستاها، حفظ گونه‌های گیاهی و ایجاد فرصت‌های تفریحی برای مردم روستاها از جمله اهداف اصلی آن معرفی شد،‌ اما به نظر می‌رسد روند پیشرفت این بوستان‌ها کند است. آیا واقعا چنین اتفاقی در حال رخ‌دادن است؟

طرح احداث بوستان‌های روستایی به عنوان یک طرح مشارکتی در سال 86 ـ‌85 در سازمان جنگل‌ها به وجود آمد و قرار شد این طرح با همکاری دهیاری‌ها با هدف توسعه فضای سبز در کشور اجرایی شود. سازمان جنگل‌ها برای تمام طرح‌ها ردیف اعتباری ویژه دارد، اما متاسفانه طرح احداث بوستان‌های روستایی فاقد این ردیف بودجه است برای همین تفاهم‌نامه‌ای را با سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور منعقد کردیم تا بر مبنای آن کار تامین نهال و هدایت‌های فنی برای احداث بوستان‌ها را از طریق ادارات کل منابع طبیعی در استان‌ها به پیش ببریم و نگهداری از این بوستان‌ها را به دهیاری‌ها واگذار کنیم. اما همچنان مشکل ما در بحث بوستان‌های روستایی، نبود ردیف‌های اعتباری مشخص است، البته ما این کار را با جدیت پیگیری می‌کنیم چون این مکان‌ها مورد استقبال روستاییان قرار گرفته و زمینه تفریح و سرگرمی آنها را فراهم کرده است.

وقتی بودجه نباشد به احتمال زیاد فعالیت‌ها هم متوقف می‌شود. آیا نبود ردیف اعتباری کار احداث بوستان‌ها را تعطیل کرده است؟

چون این بوستان‌ها مورد استقبال مردم واقع شده و تا حد زیادی آنها را به ماندن در روستا دلگرم کرده است، سازمان جنگل‌ها نیز سعی می‌کند اعتبار مورد نیاز برای تامین نهال، هدایت‌ها و نظارت‌های لازم برای احداث این بوستان‌ها را از سایر ردیف‌های اعتباری تامین کند. اما باز هم می‌گویم به خاطر نبود بودجه این کار به کندی پیش می‌رود. در حال حاضر کمی بیشتر از 300 هکتار بوستان روستایی داریم که به واقع رقم اندکی است، اما اگر بودجه در اختیار این طرح قرار بگیرد مسلما سطح زیرپوشش بیشتر از این رقم خواهد بود.

هنگامی که طرح بوستان‌های روستایی نوشته می‌شد چه رقمی برای سطح پوشش آن تعریف شد؟ یعنی اگر چه میزان بوستان روستایی داشته باشیم به سطح مطلوب می‌رسیم؟

ما رقم مشخصی برای این طرح تعیین نکرده‌ایم چون احداث بوستان‌ها به استقبال روستاییان و درخواست دهیاری‌ها برمی‌گردد. در واقع در این طرح، عملیات کاشت و نگهداری نهال‌ها به عهده مردم است و هر منطقه باید پتانسیل آب و خاک را نیز داشته باشد،‌ اما چون ما مشکل بودجه داریم نمی‌توانیم برای این بوستان‌ها چشم‌اندازی تعریف کنیم.

فکر می‌کنید چرا همه دهیاری‌های سراسر کشور به احداث این بوستان‌ها رغبت نشان نمی‌دهند و از آن استقبال نمی‌کنند؟

به خاطر هزینه‌های این کار و این که هنوز مشارکت در این طرح در روستاها نهادینه نشده و چون کاشت و نگهداری باید توسط خود روستاییان انجام شود این کار نیاز به آموزش و بسترسازی هم دارد. در حال حاضر در استان‌های‌ هرمزگان و چهارمحال‌وبختیاری استقبال زیادی از این طرح می‌شود، اما هنوز در برخی نقاط کشور احداث بوستان‌ها نیاز به فرهنگسازی دارد.

این بوستان‌ها مورد استقبال مردم واقع شده و تا حد زیادی آنها را به ماندن در روستا دلگرم کرده برای همین سازمان جنگل‌ها اعتبار‌مورد نیاز را از سایر ردیف‌های اعتباری تامین می‌کند

این فرهنگسازی را چه کسی باید انجام دهد؟

شوراهای اسلامی روستا، دهیاری‌ها و ادارات منابع طبیعی می‌توانند با تشریح فواید این بوستان‌ها برای مردم دست به فرهنگسازی بزنند.

خب برای این که این نهادها فرهنگسازی کنند اول خودشان باید توجیه شوند. آیا برای آنها برنامه‌های آموزشی دارید؟

ما برای مسوولان اجرایی در نقاط مختلف کشور کلاس‌های آموزشی می‌گذاریم تا در مورد نحوه احداث بوستان‌ها، گونه‌های گیاهی بومی، نحوه طراحی بوستان‌ها و نحوه نگهداری به آنها اطلاعات بدهیم.

یک بوستان روستایی استاندارد باید در کنار فضای سبز، تجهیزات و امکانات ورزشی و تفریحی و مبلمان داشته باشد. تجهیز این بوستان‌ها به عهده کدام نهاد است؟

سازمان جنگل‌ها فقط در حوزه تامین نهال و ارائه کمک‌های فنی و تخصصی وارد می‌شود چون تجهیز بوستان‌ها به عهده دهیاری‌ها است. البته بعضی از بوستان‌ها نیازی به لوازم تفریحی ندارند و فقط کارکرد طبیعت‌گردی دارند.

آیا تا به حال بررسی کرده‌اید که توسعه این بوستان‌ها چه اثری در مهاجرت روستاییان به شهرها داشته است؟

به خاطر نداشتن بودجه تا به حال نتوانسته‌ایم چنین بررسی‌ای انجام دهیم ولی بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد این بوستان‌ها تاثیر مثبتی بر روحیه روستاییان و انگیزه آنها برای زندگی داشته است.

فکر نمی‌کنید حالا که این طرح بودجه ندارد بهتر است از بخش خصوصی به عنوان سرمایه‌گذار استفاده کنید؟

اگر بخش خصوصی وارد کار شود حتما به فکر منافع خود و کسب درآمد است، اما این بوستان‌ها چنین نظری را تامین نمی‌کنند. ولی با وجودی که این طرح بودجه ندارد کار هرگز متوقف نشده به طوری که مردم خودشان به عنوان بخش خصوصی وارد کار می‌شوند و عملیات نهال‌کاری، آبیاری، نگهداری و حصارکشی را انجام می‌‌دهند و سازمان جنگل‌ها نیز اعتبارات موردنظر را تامین می‌کند.

احداث هر بوستان چه میزان اعتبار می‌خواهد؟

بسته به نوع و مکان هر بوستان متفاوت است، اما به صورت میانگین هر بوستان که حدود یک هکتار مساحت دارد، برای کاشت نهال حدود 5 میلیون تومان و برای نگهداری و آبیاری تا زمانی که نهال‌ها کاملا مستقر شوند، حدود 2 میلیون تومان بودجه می‌خواهند که اعتبار مورد نظر برای تجهیزات نیز حتما 2 برابر این میزان خواهد بود. در مجموع برآورد می‌شود که احداث یک هکتار بوستان 20 تا 25 میلیون تومان هزینه در بر دارد.

در حال حاضر بوستان‌های نمونه کشور که وضعی مطلوب و استاندارد دارند در کدام نقاط مستقر هستند؟

ما در هرمزگان چند بوستان نمونه داریم که تمام استانداردها را رعایت کرده‌اند و استقبال خوبی نیز از آنها شده است؟

وضعیت مالکیت و صدور سند برای این بوستان‌ها چگونه است؟

بوستان‌های روستایی در اراضی ملی و در قالب ماده 3 قانون بهره‌برداری و حفاظت از عرصه‌های ملی ساخته می‌شوند به همین علت، مالکیت عرصه‌ها با دولت است و بهره‌برداری از آنها به روستاییان واگذار شده است.

با موانعی که پیش‌روی توسعه بوستان‌های روستایی قرار دارد چه آینده‌ای را برای آنها پیش‌بینی می‌کنید؟

به اعتقاد ما این طرح، طرح بسیار سودمندی است چون هم می‌تواند جلوی مهاجرت را بگیرد، هم موجب تفریح شود و هم توسعه پایدار روستایی را به دنبال بیاورد، اما به خاطر نبود ردیف بودجه نمی‌توان با اطمینان در مورد آن حرف زد. البته سازمان جنگل‌ها در برنامه پنجم توسعه پیگیر تامین اعتبار این طرح است. به اعتقاد ما اگر اعتبار این طرح تامین شود چشم‌انداز خوبی خواهد داشت.

چرا روند تخصیص بودجه به این طرح با مشکل روبه‌رو شده است؟

در زمان برنامه چهارم توسعه چون معاونت نظارت و راهبردی ریاست جمهوری مصوب کرده بود که طرح‌های جدید را در برنامه‌ نمی‌پذیرد و چون طرح بوستان‌ها طرحی جدید بود، ردیف خاصی برای آن پیش‌بینی نشد؛ برای همین ما طرح بوستان‌ها را به صورت مشارکتی و در قالب تفاهم‌نامه اجرایی شروع کردیم و امیدواریم بودجه درخواست بزودی مصوب شود.

به نظر می‌رسد اگر بودجه این طرح تصویب شود، بخش قابل توجهی از آن باید به نظارت بر طرح اختصاص پیدا کند، چون اگر بوستانی ایجاد شود اما بر سرنوشت آن نظارتی نشود آینده آن نامشخص خواهد بود.

بله، ما در حوزه بوستان‌های روستایی به نظارت نیاز جدی داریم، چون درست است که سطح بوستان‌ها کم است، اما تعدادشان زیاد است و نیاز است تا ادارات کل منابع طبیعی نظارت‌های پراکنده‌ای داشته باشند. این کار هم نیاز به نیروی انسانی متخصص دارد که البته ادارات کل ما با کمبود نیروی انسانی روبه‌رو هستند، درواقع اگر این بوستان‌ها احداث شوند، اما نیروهای متخصص بر آنها نظارت نداشته باشند طرح‌ها به بیراهه می‌روند.

مریم خباز/ گروه جامعه

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰
صعود به عشق مردم وطنم

گفت‌وگوی «جام‌جم» با امیرمحمد دانایی،جوان‌ترین ایرانی صعودکننده به اورست در آستانه سفر به کوه وحشی

صعود به عشق مردم وطنم

نیازمندی ها