وقتی به مخزنی ازجیوه تبدیل می شوید

از همان زمانی که جیوه در ترکیب مواد پرکننده دندان مورد استفاده قرار گرفت ، یک علامت سوال بزرگ در مقابل آن به وجود آمد: «آیا این ماده که از سمی ترین عناصر موجود در طبیعت به شمار می رود، خطری برای بدن انسان دارد، یا نه؛»

کد خبر: ۴۰۲۲۰

این شک و تردید تا آنجا بود که عده ای از محققان وقوع برخی بیماری های ناشناخته را که هیچ توجیهی برای آن وجود نداشت بویژه درباره دندانپزشکان یا کارکنان درمانگاه های دندانپزشکی که برای مدتی طولانی با چنین ترکیبی سر و کار داشتند را به دلیل پر کردن دندان با ترکیبات جیوه یا همان آمالگان می دانستند.
بالاخره آمالگام ضرر دارد یا نه؛ این موضوع غیرقابل انکار است که جیوه از میان ماده ترمیمی به درون بافت دندانی نفوذ می کند، بررسی عاج زیر آمالگام نیز این مساله را بخوبی نشان می دهد.
این واقعیت ، می تواند دلیل بخشی از تغییر رنگهای بعدی دندان باشد. همچنین مقدار کمی جیوه نیز هنگام هر بار جویدن آزاد می شود، اما خیال شما را راحت کنیم ، امکان واکنش های سمی یا ایجاد حساسیت در بیمارانی که دندانشان را با آمالگام پر کرده اند، آنقدر جزیی است که می توان از آن چشم پوشی کرد.
برای این مساله دلایل متعددی ذکر شده است ؛ ازجمله این که عده ای معتقدند جیوه آزاد شده بلافاصله با نزدیکترین ملکول نقره یا قلع که در ترکیب آمالگام وجود دارد ترکیب می شود و بنابراین در دهان آزاد نمی شود.
البته در این مورد اتفاق نظر وجود ندارد. مانند خیلی از مواد دیگر، درصد کمی از بیماران به جیوه حساس هستند که در چنین افرادی باید به جای آمالگام از مواد همرنگ دندان مثل کامپوزیت استفاده کرد.

دندانپزشکان! مراقب باشید

از آنجا که دندانپزشک و دستیار او هر روز به مدت چندین ساعت با چنین ترکیباتی سرو کار دارند، احتمال ایجاد مسمومیت با جیوه در آنها بسیار بیشتر از بیماری است که در یک یا دوبار طی عمر خود، در معرض این مواد قرار می گیرد.
جیوه هم از راه پوست قابل جذب است و هم از طریق بلع ، اما خطر اصلی با جذب آن از طریق استنشاق یا تنفس است. سازمان بهداشت جهانی ، حداکثر میزان مجاز جیوه را 150 کیلوگرم در هر مترمکعب هوا اعلام کرده است.
همچنین اگر میزان جیوه در خون از 100 نانوگرم در میلی لیتر بالاتر رود، علایم مسمومیت آشکار می شود. به دلیل این که بخار جیوه رنگ ، طعم و بو ندارد، بنابراین کشف آن حتی در شرایطی که در بالاترین مقدار ممکن هم باشد، براحتی ممکن نیست.
اهمیت خطر مسمومیت با جیوه به حدی است که یک قطره خالص از آن می تواند تمام هوای یک مطب با اندازه معمولی را اشباع کند. البته باید تاکید کرد که مقدار جیوه ای که در مطبهای دندانپزشکی برای پرکردن دندانها به کار می رود، آنقدر نیست که چنین عوارضی بر جای بگذارد، اما رعایت اصول ایمنی هم برای بیمار و هم دندانپزشک از ایجاد مشکلات بعدی پیشگیری می کند.

چگونه از مسمومیت با جیوه در امان باشیم؛

برای از بین بردن هرگونه احتمال خطر مسمومیت با جیوه رعایت نکات زیر در مطبهای دندانپزشکی کاملا ضروری است: هوای داخل مطب باید بخوبی تهویه شود و تمام جیوه های اضافی نظیر کپسول های مصرف شده و خرده های آمالگام که در حین متراکم کردن باقی مانده اند، باید جمع آوری شوند و درون ظرفهای نشکن در آنها کاملا بسته می شود، نگهداری شوند.
عرضه بهداشتی جیوه توسط فروشندگان و تولیدکنندگان و مصرف صحیح آن نقش بسیار موثری در جلوگیری از آلودگی محیط زیست دارد.
خرده های باقیمانده آمالگام و مواد آلوده به جیوه به هیچ وجه نباید سوزانده شود. بنابراین نباید آن را همراه با سایر زباله ها دور ریخت ، چرا که ممکن است بعدها در نتیجه سوزانده شدن آن بخارهای جیوه سبب آلودگی شوند.
در پایان باید گفت آمالگام یک ماده دندانی حاوی جیوه است که هنوز هم یکی از اصلی ترین مواد پرکننده دندان به شمار می رود. با وجود انواع مختلفی از مواد همرنگ دندان که زیبایی بیشتری نسبت به آمالگام دارند، باز هم اکثر دندانپزشکان ترجیح می دهند که در دندان های خلفی از این ماده استفاده کنند.
اگر محاسبات ریاضی درست باشد، می توان به طور قطعی گفت که جیوه موجود در آمالگام هیچ مشکلی برای بیمار ایجاد نخواهد کرد، هر چند تئوری های علمی همیشه در حال تغییرند و ممکن است گذشت زمان سبب شود که با کسب اطلاعات بیشتر استفاده از آمالگام کاملا محدود شود.