افزایش بی‌ضابطه اجاره ‌بها

هرچند دولت در تلاش است تا با ارائه راهکارهایی به بازار اجاره مسکن سر و سامان دهد؛ اما به گفته کارشناسان، برخی از راهکارهای ارائه شده از پختگی لازم برخوردار نبوده و نمی‌تواند در این زمینه راهگشا باشد.

این روزها بسیاری از مستاجران برای یافتن خانه متناسب با بودجه خود، آژانس‌های املاک را یک‌به‌یک پشت سر می‌گذارند؛ اما افزایش بدون ضابطه اجاره‌ها، موفقیت آنها را برای یافتن خانه‌ای مناسب محدود کرده است.

یکی از مشاوران املاک در منطقه میرداماد به «جام‌جم» می‌گوید: این روزها با توجه به فصل نقل و انتقالات، تقاضا برای اجاره مسکن افزایش یافته؛ اما عرضه محدود است و موجرها بدون ضابطه قیمت اجاره را افزایش می‌دهند.

وی با اشاره به این‌که قیمت اجاره‌بها نسبت به مدت مشابه سال قبل 30 درصد افزایش یافته است، می‌افزاید: سال گذشته یک خانه 90 متری در این منطقه با 10 میلیون ودیعه و 500 هزار تومان اجاره داده می‌شد؛ اما همین خانه امسال اجاره‌اش با همان مقدار ودیعه به 850 هزار تومان افزایش یافته است.

این مشاور املاک اظهار می‌کند: ضابطه معینی برای اجاره‌بها وجود ندارد و دیگر رهن کامل بندرت پیدا می‌شود؛ این در حالی است که در این بازار نابسامان خرید و فروش، مردم به سمت رهن کامل و اجاره هجوم می‌آورند تا ببینند وضعیت بازار خرید و فروش چه می‌شود.

وی با تاکید بر لزوم ضابطه‌مند شدن بازار اجاره می‌گوید: بسیاری از موجران حاضرند خانه خود را چند ماهی خالی نگه دارند؛ اما قیمت اجاره‌بها را کاهش ندهند؛ در حالی که اگر نگاه اقتصادی داشته باشند، همین خالی نگه داشتن خانه ضرر است و بهتر است یک قیمت معقول برای اجاره تعیین شود.

این مشاور املاک در پاسخ به این سوال که چرا ارائه رهن کامل کاهش یافته است، می‌گوید: آن موقع که رهن کامل خانه بیشتر بود، به این دلیل بود که ارائه وام‌های خرید از سوی بانک‌های خصوصی رواج داشت و افرادی که اقدام به خرید خانه می‌کردند، قیمت کامل خانه را از طریق وام و رقم رهن پرداخت می‌کردند.

وی تنها راه سامان بخشیدن بازار مسکن را متعادل کردن بازار عرضه و تقاضای مسکن می‌داند و می‌گوید: در حال حاضر متقاضی اجاره بسیار است و ارائه‌کننده کم است، به‌این دلیل که مردم توان خرید خانه ندارند و اگر زوج‌هایی را که سالانه به صف تقاضای مسکن اضافه می‌شود، در نظر بگیریم، می‌بینیم که عرضه نتوانسته است متناسب با تقاضا پیش برود.

این مشاور املاک معتقد است: اگرچه دولت با توسعه مسکن مهر در شهر‌هایی چون پرند، هشتگرد و... برای اقشار کم‌درآمد خانه می‌سازد؛ اما ساختن مسکن در این مناطق نمی‌تواند جوابگوی نیاز همه گروه‌ها باشد و بسیاری به دلیل دوری مسافت نمی‌توانند در این مناطق ساکن شوند، بنابراین دولت باید تلاش کند در داخل خود کلانشهرها و با همکاری انبوه‌سازان، خانه‌هایی با متراژ پایین‌تر بسازد.

یکی از مستاجران نیز در تماسی با روزنامه می‌گوید: چندروزی است که برای اجاره خانه به بنگاه‌های مختلف مراجعه می‌کنم؛ اما قیمت‌هایی که اعلام می‌شود بسیار بالاست و صاحبخانه‌ها نرخ‌های اجاره را غیرمنصفانه تعیین می‌کنند.

وی می‌گوید: بنده یک کارمند آموزش و پرورش هستم و همسرم نیز بازنشسته است و با این حقوق‌های کارمندی بسختی از عهده پرداخت اجاره برمی‌آییم؛ این در حالی است که صاحبخانه امسال قیمت اجاره را افزایش داده است. هرجا هم مراجعه می‌کنیم، قیمت ودیعه و اجاره بالا رفته است.

یکی دیگر از صاحبان آژانس املاک در منطقه غرب تهران نیز به «جام‌جم»، می‌گوید: در حال حاضر موجران قیمت‌های نجومی برای واحد‌های خود تعیین می‌کنند و وقتی از آنها می‌خواهیم قیمت را قدری تعدیل کنند، می‌گویند ملکمان هست و می‌خواهیم با این قیمت بدهیم، حتی حاضرند ملک خود را تا زمانی که به رقم مورد دلخواهشان اجاره برود، خالی نگه دارند.وی می‌افزاید: وقتی مردم مراجعه می‌کنند و قیمت‌های جدید را می‌بینند، حسابی شوکه می‌شوند؛ زیرا انتظار چنین قیمت‌هایی را ندارند. مثلا سال گذشته که یک خانه 90 متری 25 تا 30 میلیون تومان رهن کامل داده می‌شد، الان به رقم 40 میلیون تومان رسیده است.

یکی دیگر از بنگاهداران منطقه جنوب تهران نیز به «جام‌جم» می‌گوید: این منطقه نزدیک به بهشت‌زهراست؛ اما اینجا هم قیمت‌ها بشدت بالارفته، به عنوان نمونه ملکی که سال گذشته با 10ـ 9 میلیون رهن و 50 هزار تومان اجاره داده می‌شد، الان اجاره‌اش با همان ودیعه به 150 هزار تومان افزایش یافته است.

وی می‌افزاید: در حال حاضر ارائه رهن کامل کم شده؛ زیرا مالکان به دلیل این‌که نرخ سود بانکی کاهش یافته، به اجاره بیشتر رو آورده‌اند؛ چون اجاره برایشان درآمدی برای پوشش هزینه‌های زندگی است که با افزایش هزینه‌های زندگی آنها نیز بدون ضابطه رقم اجاره را بالا می‌برند.

بررسی وضعیت اجاره‌بها در سایر مناطق نیز تقریبا وضعیتی مشابه موارد ذکر شده را نشان می‌دهد که این مساله بیانگر آن است با وجود تلاش‌های دولت و ارائه چند طرح برای تاثیرگذاری در بازار اجاره‌بها، تاکنون در این زمینه موفقیت قابل ملاحظه‌ای حاصل نشده است.

در همین رابطه، مصطفی قلی‌خسروی، رئیس اتحادیه مشاوران املاک چند روز قبل، از ابلاغ بسته سیاستی وزارت مسکن در بازار اجاره خبر داده بود. از مهم‌ترین نکات این بسته، توصیه جدی درخصوص 2 ساله شدن قراردادهای اجاره مسکن بود. به اعتقاد تدوین‌کنندگان این بسته، 2ساله شدن قراردادهای اجاره هم به نفع موجر است و هم به سود مستاجر.

با این حال به نظر می‌رسد هنوز این بسته جای خود را در روابط موجر و مستاجر پیدا نکرده و طرفین همچنان به سبک و سیاق سابق رفتار می‌کنند. دولت در بخش خرید و فروش مسکن، تجربه نسبتا موفق کنترل بازار را با استفاده از ابزارهایی همچون ساخت گسترده مسکن مهر، توسعه بازسازی بافت‌های فرسوده و مهار تقاضای کاذب با ممنوعیت پرداخت تسهیلات خرید توسط بانک‌ها در اختیار دارد و همین تجربه باعث شده تا با تدوین یک بسته سیاستی، دخالت در بازار اجاره‌بها را نیز در دستور کار قرار دهد؛ اما این بسته هنوز تا جا افتادن و شناخته شدن در بازار، راه زیادی در پیش دارد. ماه‌های آینده مشخص خواهد کرد که آیا دخالت در بازار اجاره نیز به شیرینی تجربه حضور در بازار خرید و فروش مسکن خواهد بود یا خیر؟

سیما رادمنش ‌
گروه اقتصاد