صداهای ماندگار «مردان کوچک»

چراکه کیفیت دوبله فیلم‌ها یا سریال‌ها باید در حد و اندازه خود آنها باشد و مدیر دوبلاژ‌ها نباید با کارهایی که انجام می‌دهند یا با اصلاح اشتباهات احتمالی یک اثر آن را ارتقاء دهند و آنها باید همان چیزی را که هست، بی‌کم و کاست ارائه دهند، زیرا ارتقای کیفیت فیلم یا سریال با دوبله ممکن است تماشاگر را سرگردان کند. مثلا او در منابع می‌خواند که فلان فیلم به دلیل بازی‌های ضعیف یا دیالوگ‌های نامناسب یا بعضی اشتباهات اثری سست و ضعیف است، اما وقتی دوبله‌شده آن را می‌بیند با این چیزها مواجه نمی‌شود. اما مدیر دوبلاژها به چنین چیزی اعتقاد ندارند و بسیاری از مواقع می‌کوشند آثار بد و ضعیف را با دیالوگ‌نویسی مناسب و انتخاب صداهای شاخص، به قول خودشان نجات دهند یا قابل دیدن کنند. دوبله‌‌نگارها هم چاره‌ای ندارند جز این که ضمن بیان عقیده خود، دوبله‌ها را براساس اعتقادات مدیر دوبلاژ‌ها بررسی کنند. مزرعه پام‌فیلد که با مدیریت زهره شکوفنده دوبله شده نیز همین‌گونه است. سریال، معمولی است و دیدن بیش از یک‌بار آن صبر و تحملی نسبتا زیاد می‌خواهد، اما شکوفنده با استفاده از مجموعه‌ای از صداهای شاخص و متوسط دوبله، آن را هم قابل تحمل‌تر کرده است. وی از جمله مدیر دوبلاژهایی است که زیاد در آثار خود گویندگی می‌کند. او سال‌ها پیش در مصاحبه‌ای گفته که اگر در آثار خود صحبت کند، نقشی را می‌گوید که مدیر دوبلاژهای دیگر نیز او را برای آن نقش انتخاب می‌کنند. در مزرعه پام فیلد او به جای جوزفین بائر صحبت کرده است، اسمی که در دوبله به جولیا میر تبدیل شده است. این شخص مادر و معلمی حدودا 30 ساله و دلسوز و مهربان است که می‌کوشد مدرسه را بخوبی اداره کند. صدای جذاب و قابل انعطاف شکوفنده کاملا برای چنین شخصیتی مناسب است و با ویژگی‌های چهره میشله رنه توماس ـ بازیگر نقش جوزفین / جولیا ـ کاملا هماهنگ است. با این حال با قاطعیت نمی‌توان گفت که صدای او تنها صدای مناسب برای جوزفین / جولیا است. صدای مینو غزنوی و نگین کیان‌فر نیز برای این شخصیت و بازیگرش مناسب است. شکوفنده برای نقش نیک‌رایلی، سعید مظفری را برگزیده است. نیک همسر دوم جوزفین / جولیا و مردی است که به نظر می‌رسد سواد درست و حسابی ندارد و بیشتر از جسمش کمک می‌گیرد تا عقلش. این شخصیت صدایی می‌طلبد که علاوه بر مناسب بودن برای چهره، تماشاگر آن را به عنوان صدای همسر کسی که صدای شکوفنده بر روی آن قرار گرفته بپذیرد. صدای مظفری نیز چنین صدایی است. همانند نقش جوزفین / جولیا برای این نقش نیز نمی‌توان گفت صدای انتخاب شده تنها صدای مناسب است. جلال مقامی نیز صدایش به اندازه مظفری با ویژگی‌های نیک هماهنگی دارد، دیگر انتخاب خوب شکوفنده، به نقش آنیتا هاردینگ ـ معروف به نَن ـ مربوط می‌شود که شوکت حجت آن را اجرا کرده است. نَن دختری نوجوان است که گاهی روحیات پسرانه دارد و به دلیل دوری از پدرش عصبانی و سرکش می‌شود. صدای حجت کاملا مناسب چهره نن ـ با آن موهای طلایی آویزان شده و حرکات سر و گردنش ـ است و او با صدای نرم و قابل انعطافش به خوبی از عهده این نقش برآمده است. انتخاب زنده‌یاد پرویز ملکوتی برای نقش ایژا نیز شایسته و مناسب بوده است. ایژا که در اصل فیلم نامش ASIA است، خدمتکار سیاهپوست و میانسال مدرسه است که صورتی نسبتا درشت دارد. صدای زنده‌یاد ملکوتی بیشتر مناسب زنان میانسال و مسن مقتدر بود، اما در مزرعه پام‌فیلد به خوبی روی ایژا قرار گرفته است. انتخاب مهوش افشاری برای ند که پسری نوجوان است نیز مناسب بوده و صدای وی با حالت لب‌ها و دندان‌های فاصله‌دار این شخصیت کاملا جور درآمده است. سایر انتخاب‌های شکوفنده مثل امیرمحمد صمصامی برای نقش فرانس معلم مدرسه، کامبیز شکوفنده برای نقش دان و شاگرد نوجوان، افسانه پوستی برای نقش ایمی و ناصر ممدوح برای نقش آهنگر سرخپوست نیز مناسب و بجا بوده است، اما در نقش‌های فرعی انتخاب گوینده‌ای در حد و اندازه جلال مقامی با صدایی بسیار شاخص و جذاب برای نقش کوتاه توماس که نکته خاصی هم ندارد و صدایی شاخص لازم نداشته است، درست نبوده است. جالب این که نقش لوری ـ شوهر ایمی که نقش ثابت‌تری است ـ نیز به عهده مقامی گذاشته شده است.

اواخر دهه 70 و چه این زمان در دوبله آنقدر گوینده وجود داشته و دارد که نیاز به استفاده‌های اینچنینی از یک دوبلور شاخص نباشد. در نقش‌های فرعی سریال نقشی هم وجود دارد که با وجود کوتاه بودن و کم‌بودن دیالوگ‌ها، صدایی شاخص لازم داشته، نقش شارلوت که مریم شیرزاد آن را اجرا کرده است.

این نقش در ظاهر نکته خاصی ندارد، اما با توجه به نگاه‌هایی که نیک و شارلوت اولین‌بار با هم ردو‌بدل می‌کنند به نظر می‌رسد که آنها قبلا با یکدیگر آشنا یا دوست بوده‌اند و ظاهرا شکوفنده خواسته با انتخاب صدایی شاخص و جذاب تماشاگر را متوجه نکاتی کند که از تصاویر و دیالوگ‌ها حذف شده یا تغییر کرده‌اند. مزرعه پام فیلد، مردان کوچک (LITTLE MEN) است، اما جالب است که در تیتراژ سریال نیز نام آن PAMFIELD FARM درج می‌شود. با توجه به این که تعدادی از قسمت‌های این اثر از زبان فرانسه به فارسی دوبله شده و با توجه به تغییر نام و نام‌خانوادگی شخصیت اصلی به نظر می‌رسد تغییر نام سریال و نقش اول آن در نسخه فرانسوی صورت گرفته است. امکان دوبله این مجموعه با گویندگانی که صدایشان از دوبلورهای کنونی مجموعه جذابیت کمتری دارد نیز وجود داشته اما شکوفنده براساس رسم و سنت دیرینه دوبله عمل‌کرده و این رسم و سنت را تا حدود زیادی خوب بجا آورده است.

مزرعه پام فیلد بعد از پزشک دهکده ساخته شد، اما قبل از آن دوبله و پخش شد و دوبله آن برای شکوفنده دستگرمی‌ای بوده است برای دوبله درخشان و به‌یادماندنی پزشک دهکده.