رسالت سرگرم‌کنندگی رسانه رادیو

مطابق یک پژوهش که با عنوان پیامگیران از سوی مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای صدا و سیما صورت گرفته، این نتیجه به دست آمده که اصلی‌ترین کارکرد رادیو سرگرم‌سازی‌ است. در این نظرسنجی از شنوندگان 26 شهر کشور درباره برنامه‌های مختلف رادیو سراسری پرسش به عمل آمده است. درصد بالای شنوندگان برنامه‌های صبح جمعه با شما (جمعه ایرانی)، قصه ظهر جمعه و داستان شب نشان می‌دهد که مردم بیشتر علاقه‌مند به شنیدن برنامه‌های سرگرم‌کننده هستند. (فصلنامه ارتباطات و فرهنگ،‌ شماره یک)

این تحقیق بر این نکته تاکید دارد که مخاطب رادیو بیشتر مایل است موسیقی و برنامه‌های سرگرم‌کننده و در درجه بعد برنامه‌های معطوف به کسب اطلاع و آگاهی مثل برنامه‌های اخبار و خانوادگی را بشنود.

اقبال بالای مردم به رادیو در ایام تعطیلات نوروزی نتایج این نظرسنجی را تایید می‌کند. تعداد زیادی از هموطنانمان تعطیلات نوروزی‌شان را با برنامه‌های سرگرم‌کننده رادیو سپری کردند. چه آنها که شرایط استفاده از تلویزیون را نداشتند و چه آنها که این رسانه قدیمی و صمیمی را بر تلویزیون ترجیح دادند و از برنامه‌هایش بهره بردند. رادیو برای گروه اول یک غنیمت محسوب می‌شد. مسافرانی که در جاده‌ها امکان استفاده از تلویزیون را نداشتند به رادیو پناه بردند و سفرشان را در کنار امواج رادیو دلپذیرتر کردند.

برای این گروه رادیو کارکردی دوگانه داشت. رادیو توانست با برنامه‌های شادی‌آفرینش این مسافران را سرگرم کند. در ضمن پیام‌هایی که جنبه اطلاع‌رسانی داشتند، به کمک این مسافران آمد و سفر را برای آنها آسان‌تر کرد. رادیو با پیام‌های ترافیکی و اخبار هواشناسی‌اش به این گروه از مسافران نوروزی کمک کرد که سفر شیرین‌تری داشته باشند.

یکی از مطرح‌ترین و تاثیرگذارترین برنامه‌های نوروزی رادیو بدون تردید بهار ایرانی بود. این برنامه که سابقه‌ای چند دهه‌ای دارد از سال‌های دور با اسامی مختلف روی آنتن رفته است. هسته مرکزی بهار ایرانی را همان بر و بچه‌های شوخ و شنگ جمعه ایرانی یا صبح جمعه با شما تشکیل می‌دهند. هنرمندانی که در ایام معمولی سال هفته‌ای یک بار مهمان خانه‌های مردم می‌شوند در ایام نوروز امر مهم شادکردن مردم را جدی‌تر گرفتند و برنامه‌هایشان را به صورت روزانه اجرا کردند. بخش زیادی از بهار ایرانی به صورت زنده روی آنتن رفت. زنده بودن این بخش کمک کرد که مخاطبان بتوانند همذات‌پنداری بهتری با کلیت برنامه داشته باشند. مجری‌های برنامه مرتب ساعت را اعلام می‌کردند و پیامک‌های مردم را می‌خواندند تا به آنها یادآوری کنند شنونده یک برنامه زنده و تر و تازه هستند. مسابقه‌های برنامه هم با حال و هوای بهار طراحی شده بود. یکی از مسابقه‌ها با لهجه مشهدی اجرا می‌شد و برندگانش امکان زیارت امام هشتم را پیدا می‌کردند. مسابقه دیگر به صنایع دستی می‌پرداخت و به گونه‌ای هنرنمایی ایرانیان سراسر کشور را معرفی می‌کرد.

البته بخش دیگری از برنامه که بیشتر شامل نمایش‌های رادیویی می‌شد، به صورت تولیدی بود و از چند ماه قبل متناسب با ایام نوروز ضبط شده بود. اگر چه تلویزیون در تولید آثار طنز فعالیت پررنگی داشته، اما این نکته را نمی‌توان نادیده گرفت که رسانه رادیو در زمینه تولیدات طنز چند گام از تلویزیون جلوتر است. رادیو چه به لحاظ کمی و چه به لحاظ کیفی برنامه‌های طنزی را روانه آنتن می‌کند که قابل مقایسه با رسانه رقیبش نیستند. طنزهای رادیویی به‌روزتر و جسورانه‌ترند. بیشتر به مسائل اجتماعی روز می‌پردازند و با لحنی پرسشگرانه ایرادها و کج رفتاری‌ها را گوشزد می‌کنند. البته برنامه‌های طنز رادیویی سعی می‌کنند در ایام نوروز بیشتر جنبه شادی‌آفرینی طنز را مد نظر قرار دهند و از پرداختن افراطی به مسائلی که موجب نگرانی مردم می‌شود، خودداری کنند.

امسال در کنار جمعه ایرانی که از شبکه سراسری پخش شد برنامه‌هایی چون عصر نوروز، 90 دقیقه نوروز، نغمه‌های جاویدان و هدیه‌ای برای تو برنامه‌های اصلی و محوری شبکه‌های جوان، فرهنگ، تهران و ورزش را تشکیل می‌دادند. هدیه رادیو به شنوندگانش میان برنامه‌های طنز نمایشی و ترانه‌های ریتمیک بود. دو برنامه‌ای که شبیهش را در رسانه تلویزیون کمتر دیده‌ایم. مرکز هنرهای نمایشی رادیو با تولید بیش از 2000 دقیقه نمایش رادیویی به استقبال نوروز 90 رفت. شاخص‌ترین نمایش این مرکز نمایش 18 قسمتی «اتوبوسی به نام عوض» بود که به لحاظ تعداد قسمت‌هایش یک کار کم نظیر بود. امسال رادیو همزمان با نوروز حال و هوایی بهاری پیدا کرده بود. بهار فصل نوشدن و زیبا شدن است. رادیو هم با برنامه‌های نو و زیبایش به مردم شادی و طراوت را هدیه کرد. امیدواریم این روند در طول سال هم ادامه پیدا کند و رادیو حجم بیشتری از برنامه‌هایش را به محصولات سرگرم‌کننده اختصاص دهد.