بدون آموزش و آگاهی ایدز ریشه کن نمی شود

زمانی که ویروس HIV به بدن منتقل شود، برای یک یا 2هفته عوارضی شبیه یک سرماخوردگی معمولی در افراد ظهور می کند؛ علایمی مانند سردرد، سرگیجه ، درد عضلانی ، معده درد و پس از آن هیچ نشانه ای از این ویروس دیده نمی شود.
این ویروس چند هفته تا چند ماه در بدن باقی می ماند تا سیستم دفاعی بدن به آن پاسخ دهد که البته طی این مدت چند هفته تا چند ماهه با هیچ آزمایشی تشخیص بیماری ممکن نیست ؛ ولی فرد در این دوره هم یک ناقل به شمار می رود.

بعد از آن که سیستم دفاعی بدن شروع به تولید پادتن کرد، بیماری شناسایی می شود و از این پس می توان تا حدود 10 سال و حتی بیشتر با سلامت به زندگی ادامه داد. (دوران پنجره ای)؛ اما در تمام این مدت سیستم دفاعی بدن در حال تخریب است و سرانجام با تخریب این سیستم نشانه های بیماری شامل بزرگی غدد لنفاوی توام با درد و تورم، ظهور می یابد و در مرحله نهایی که بسته به میزان دفاع بدن ، از چند ماه تا چند سال متغیر است، با نشانه هایی چون اسهال، تب، عرق ریزی شبانه، خستگی، بی حالی و ضعف و در نهایت ابتلا به عفونت های فرصت طلب و انواعی از سرطان ها مرگ بیمار را رقم می زند.
شامپانزه ای که شکارچی اش را به ایدز آلوده کرد براساس آخرین یافته ها ایدز منشائ غیرانسانی دارد. تحقیقات نشان می دهد این ویروس از گونه ای شامپانزه ها و از طریق انتقال خونی به انسان انتقال یافته است.
این ارتباط خونی احتمالا هنگام شکار شامپانزه ها برای شکارچیان رخ داده ، اما تاریخچه مشاهده بیماری نشان از آن دارد که حداقل از سال 1977 این بیماری در امریکا و هائیتی در آفریقا وجود داشته است.
بنابراین انتقال آن به انسان پیش از این تاریخ بود و در سال 1982نام ایدز برای بیماری و نام HIVبرای ویروس آن انتخاب شده است.

استفاده از اجزای ساختمانی HIV در ساخت واکسن ضد ایدز

دکتر کتایون فیاض مقدم ، پاتولوژیست بااشاره به ملاحظات اقتصادی ، اخلاقی و حتی سیاسی که باید در تهیه واکسن ضد ایدز و آزمایش انسانی آن در نظر گرفته شود، می افزاید:
درباره HIVنمی توان از ویروس ضعیف شده استفاده کرد، چون به دلیل خطرناک بودن ویروس احتمال ابتلا در فرد وجود دارد. بر این اساس باید از اجزا ساختمانی ویروس یا ویروس کشته شده در ساخت واکسن ضدایدز استفاده کرد.
این جزو ویروس ، سلولهای سیستم ایمنی بدن را تحریک می کند و در برخورد شخص با ویروس اصلی باعث ایجاد پاسخ ایمنی می شود و این پاسخ منجر به از بین رفتن عامل بیماری زا می شود.
بعلاوه به نظر می رسد برای ریشه کن کردن ویروس HIV در بدن از طریق واکسن ، تحریک سیستم ایمنی سلولی و هوموران (تولید پادتن) موثرتر باشد.

واکسن هایی که در مراحل آزمایشی با شکست مواجه شدند

دکتر فیاض مقدم با اشاره ساخت اولین واکسن برای HIVدر سال 1985 می گوید:
تاکنون 30 نوع مختلف واکسن ساخته شده است که در 60مرحله (فاز1و2)بررسی شده اند. در این بررسی ها حدود 10هزار داوطلب سالم شرکت کرده اند.
از این میان 2 واکسن تا سال 2003 به صورت انبوه به فاز 3 راه یافته اند که اثربخشی شان در امریکا، هلند و تایلند در حال بررسی است.
در حال حاضر نتیجه نهایی یکی از آنها به نام "VAXAIDS" مشخص شده که علی رغم نتایج خوب اولیه در مرحله نهایی آزمایش ها با شکست مواجه شده است.
در حال حاضر مطالعاتی روی واکسن های دیگر در حال انجام است که در آنها از اجزای متعددتری از ویروس بهره گرفته شده که امکان اثربخشی آنها را افزایش می دهد، کما این که در 3 نوامبر 2003 واکسن جدیدی در آفریقای جنوبی به صورت آزمایشی روی 24 نفر امتحان شده که از ویروس آنسفالیه اسبی و یک ژن بی خطر ویروس HIV تشکیل شده و فاز 1 آزمایش ها را پشت سر گذاشته است.

سخن آخر

...با آن که ساخت واکسن ایدز ما و همه جهانیان را مسرور می سازد، برای این بیماری در کشور ما که نسبت به سایر کشورها شیوع کمتری دارد، برنامه های پیشگیری و آموزشی بسیار مهمتر از واکسن است ، چرا که ساخت واکسن تنها یک روی سکه است و اقتصادی بودن آن برای کشورهای در حال توسعه روی دیگر سکه ، کما این که واکسن در عین حال که یک عامل پیشگیری و کنترل محسوب می شود، بدون توجه و ممارست برای متعهدبودن و عمل کردن به راههای جلوگیری از ابتلا به بیماری ایدز، کارا نخواهد بود.

پوریا ناظمی
پونه شیرازی
شادی باباخانی