طرح اقدام سران جهان درباره جامعه اطلاعاتی

الف. مقدمه
1. دیدگاه مشترک و اصول راهنمای مندرج در «بیانیه»، در این «طرح اقدام» (نقشه عمل) به رهنمودهای اجرایی مشخص تبدیل شده تا با ارتقا استفاده از محصولات، شبکهها، خدمات و برنامههای مبتنی بر فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، دستیابی به اهداف توسعهای مورد موافقت بینالمللی، از جمله اهداف «بیانیه هزاره»، «وفاق مونتری»، «بیانیه ژوهانسبورگ» و «نقشه اجرایی » را به پیش ببرد و به کشورها کمک کند تا بر شکاف دیجیتال فائق آیند.
جامعه اطلاعاتی مورد نظر «بیانیه اصول» با همکاری و همبستگی دولتها و همهی دیگر طرفهای ذینفع تحقق خواهد یافت.
2. جامعه اطلاعاتی، یک مفهوم در حال تحول است که در جهان در سطوح متفاوتی تحقق یافته و بیانگر مراحل متفاوت توسعه است.
تغییرات فنی و دیگر دگرگونیها به سرعت در حال متحول کردن محیطی هستند که جامعه اطلاعاتی در آن شکل میگیرد.
بنابراین «نقشه عمل»، پلاتفرمی تحولساز است برای ارتقا جامعه اطلاعاتی در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی.
ساختار منحصربفرد دو مرحلهای «اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی» امکان بررسی این تحول را فراهم میسازد.
3. همه طرفهای ذینفع نقش مهمی در جامعه اطلاعاتی ایفا میکنند؛ بهویژه از طریق مشارکتها:
الف) دولتها در طرحریزی و اجرای استراتژیهایالکترونیکی جامع، آیندهنگر و پایدار ملی نقش پیشگام دارند.

بخش خصوصی و جامعه مدنی، در گفتوگو با حکومت، نقش مشاورهای مهمی در طراحی استراتژیهای الکترونیکی ملی دارند.
ب) پایبندی بخش خصوصی در توسعه و اشاعه فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، برای زیرساخت، محتوا و کاربردها حائز اهمیت است.
بخش خصوصی فقط یکی از نقشآفرینان بازار نیست بلکه در زمینه گستردهتر توسعه پایدار نیز ایفای نقش میکند.
پ) پایبندی و مشارکت جامعه مدنی نیز به همیناندازه در ایجاد یک جامعه اطلاعاتی برابر و در به اجرا گذاشتن ابتکارات توسعهای مبتنی بر فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، حائز اهمیت است.
ت) نهادهای بینالمللی و منطقهای، از جمله نهادهای مالی بینالمللی، در درآمیختن استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی با فرآیند توسعه و در دسترس قرار دادن منابع لازم برای ایجاد جامعه اطلاعاتی و در ارزیابی پیشرفتهای به دست آمده، نقش مهمی دارند.
ب. آرمانها، اهداف کلی و اهداف جزئی
4. اهداف «نقشه عمل» عبارتند از ساخت یک جامعه اطلاعاتی دربرگیرنده همه، قرار دادن توان بالقوه دانش و فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در خدمت توسعه، ارتقای استفاده از اطلاعات و دانش در جهت نیل به اهداف توسعه مورد توافق بینالمللی، از جمله اهداف مندرج در «اعلامیه هزاره»، و پرداختن به چالشهای جدید جامعه اطلاعاتی در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی.
در مرحله دوم «اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی» فرصتی برای ارزیابی و سنجش پیشرفت در پر کردن شکاف دیجیتالی فراهم خواهد بود.
5. اهداف جزئی و خاص جامعه اطلاعاتی در صورت مقتضی باید در سطح ملی و در چارچوب استراتژیهای الکترونیکی و مطابق با سیاستهای ملی توسعه و با در نظر داشتن شرایط متفاوت ملی، تعیین شود.
این اهداف جزئی میتوانند محک خوبی برای اقدامات و ارزیابی پیشرفتهای حاصله در راه نیل به اهداف کلی جامعه اطلاعاتی باشد.
6. برپایه آرمانهای توسعهای مورد توافق بینالمللی، همانند «بیانیه هزاره»، که همکاری بینالمللی را مفروض میدارد، اهداف جزئی که محک هستند میتوانند به عنوان مرجعهای جهانی برای سنجش بهبود اتصال و دسترسی به فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و ترویج اهداف کلی «نقشه عمل» که قرار است تا سال 2015 تحقق یابد، به خدمت گرفته شوند.
این اهداف جزئی میتوانند با رعایت شرایط ملی متفاوت کشورها، در مجموع اهداف جزئی ملی گنجانده شوند:
الف) برقراری اتصال روستاها با فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و ایجاد نقاط دسترسی گروههای اجتماعی.
ب) برقراری اتصال دانشگاهها، دانشسراها، دبیرستانها، و مدارس با فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی.
پ) برقراری اتصال مراکز عملی و پژوهشی با فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی.
ت) برقراری اتصال کتابخانههای عمومی، مراکز فرهنگی، موزهها، دفاتر پست و بایگانیها با فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی.
ث) برقراری اتصال مراکز بهداشتی و بیمارستانها با فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی.
ج) برقراری اتصال همه ادارات محلی و مرکزی دولتی و ایجاد پایگاههای اینترنتی و آدرسهای پست الکترونیکی.
چ) تعدیل کردن همه مواد درسی مدارس ابتدایی، متوسطه، با رعایت شرایط ملی، برای آن که بتوان از عهده چالشهای جامعه اطلاعاتی برآمد.
ح) تضمین این که همه مردم جهان به خدمات رادیویی و تلویزیونی دسترسی داشته باشند.
خ) تشویق ایجاد محتوا و استقرار شرایط فنی برای تسهیل حضور و استفاده از همه زبانها در اینترنت.
د) تضمین این که بیش از نیمی از مردم جهان به فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی دسترسی داشته باشند.
7. برای فراهم آوردن موجبات نیل به این آرمانها، اهداف کلی و اهداف جزئی، باید توجه خاصی به نیازهای کشورهای در حال توسعه مبذول شود؛ بهویژه به نیازهای کشورها، مردم و گروههای مذکور در بندهای 11 تا 16 «بیانیه اصول».
پ. رهنمودهای عملی
پ1. نقش دولتها و همه طرفهای ذینفع در ترویج فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی برای توسعه
8. مشارکت مؤثر دولتها و همه طرفهای ذینفع در ایجاد جامعه اطلاعاتی ضروری است و مستلزم همکاری و مشارکت همه آنهاست.

الف) ایجاد استراتژیهای الکترونیکی ملی، از جمله ایجاد ظرفیتهای انسانی، باید تا سال 2005 توسط همه کشورها، با رعایت شرایط متفاوت ملی، تشویق شود.
ب) باید گفتوگویی سازمانیافته در سطح ملی میان همه طرفهای ذینفع شروع شود؛ از جمله از طریق مشارکتهای دولتی/خصوصی، در طراحی استراتژیهای الکترونیکی برای جامعه اطلاعاتی، و از طریق تبادل اطلاعات پیرامون بهترین رویهها.
پ) در ایجاد و اجرای استراتژیهای الکترونیکی ملی، طرفهای ذینفع باید نیازها و دغدغههای ملی، محلی و منطقهای را در نظر داشته باشند.
برای آن که اقدامات متخذه بیشترین منافع را داشته باشد باید مفهوم پایداری را در خود داشته باشد.
در طرحهای مشخص محلی، منطقهای و ملی برای ایجاد جامعه اطلاعاتی باید بخش خصوصی را مشارکت داد.
ت) همه کشورها تشویق میشوند که تا سال 2005 دستکم یک «مشارکت دولتی/خصوصی» یا یک «مشارکت چندبخشی» را به عنوان نمونهای برای اقدام بعدی پدید آورند.
ث) برای ایجاد و ارتقای مشارکت میان طرفهای ذینفع جامعه اطلاعاتی در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی باید سازوکاری تعیین شود.
ج) عملی بودن ایجاد درگاههای مشارکتی برای مردم بومی در سطح ملی باید مورد مطالعه قرار گیرد.
چ) سازمانهای بینالمللی و نهادهای مالی ذیربط باید تا سال 2005 استراتژیهای خود برای استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در جهت توسعه پایدار، از جمله الگوهای پایدار تولید و مصرف، و به عنوان ابزار مؤثری برای کمک به نیل به اهداف تصریح شده در «بیانیه هزاره» ملل متحد، ترسیم کنند.
ح) سازمانهای بینالمللی باید در عرصههایی که صلاحیت دارند، اطلاعات موثقی را که طرفهای ذینفع از تجارب موفقشان در رواج فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطی به آنها ارائه میدهند، منتشر سازند؛ از جمله بر روی پایگاههای اینترنتی خود.
خ) باید مجموعههایی از اقدامات مرتبط با این عرصه مورد تشویق قرار گیرد؛ از جمله، طرحهای انکوباتوری، سرمایهگذاریهای تضامنی (ملی و بینالمللی)، ایجاد صندوقهای سرمایهگذاری دولتی(برای مثلا9 تأمین مالی خرد جهت بنگاههای ریز و کوچک و متوسط)، استراتژیهای ارتقای سرمایهگذاری، حمایت از صادرات نرمافزار (مثلا9 با ارائه مشاورههای تجاری)، حمایت از شبکههای تحقیق و توسعه و پارکهای نرمافزاری.
پ2. زیرساختهای اطلاعاتی و ارتباطی: شالودة بنیادین جامعه اطلاعاتی
9. زیرساخت برای نیل به هدف همهشمولی دیجیتال، فراهم آوردن امکان دسترسی عام، پایدار، فراگیر و ارزان همگان به فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی اهمیت محوری دارد؛ با احتساب راه حلهای مربوط و موجود در کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد دوران گذار، برای برقراری اتصال و دسترسی پایدار به مناطق دوردست و حاشیهای در سطح ملی و منطقهای.
الف) دولتها، در چارچوب سیاستهای توسعه ملی، باید محیط فرصتساز و رقابتی برای سرمایهگذاری لازم در زیرساخت فناوری اطلاعاتی و ارتباطی و برای ایجاد خدمات جدید فراهم آورند.
ب) در بستر استراتژیهای الکترونیکی ملی، باید سیاستها و استراتژیهای مقتضی جهت دسترسی جهانشمول، و ابزارهای اجرایی این سیاستها و استراتژیها، در انطباق با اهداف جزئی، تعیین و تدوین شود و شاخصهای اتصال برای فناوری اطلاعاتی و ارتباطی ایجاد شود.
پ) در بستر استراتژیهای الکترونیکی ملی و همگام با اهداف تعیین شده، باید اتصال به فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی برای همه مدارس، دانشگاهها، موسسههای بهداشتی و درمانی، کتابخانهها، دفاتر پست، مراکز گروههای اجتماعی، موزهها و دیگر نهادهای در دسترس عموم، فراهم و تقویت شود.
ت) زیرساخت شبکه پهنباند ملی، منطقهای و بینالمللی، از جمله امکان دریافت با استفاده از ماهواره و دیگر سیستمها، باید ایجاد و تقویت گردد تا به فراهم آوردن ظرفیتهای مورد نیاز کشورها و شهروندان آنها و به ارائه خدمات جدید مبتنی بر فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی کمک شود.
«اتحادیه بینالمللی ارتباطاتدور» و در صورت مقتضی دیگر سازمانهای بینالمللی ذیربط، باید از مطالعات فنی، نظارتی و عملیاتی برای رسیدن به اهداف زیر پشتیبانی کنند:
1. گستردهتر کردن دسترسی به منابع موجود در مدار، ایجاد هماهنگی فرکانس جهانی و ایجاد استانداردهای جهانی.
2. تشویق مشارکت دولتی/خصوصی.
3. تأمین و تدارک خدمات ماهوارهای پرسرعت جهانی برای مناطق محروم، نظیر مناطق دورافتاده و کمجمعیت.
4. یافتن سیستمهای دیگری که بتواند اتصال پر سرعت فراهم آورد.
ث) در بستر استراتژیهای الکترونیکی ملی، باید به نیازهای خاص سالمندان، معلولان، کودکان، بخصوص کودکان حاشیهنشین، و دیگر گروههای محروم و آسیبپذیر توجه خاص شود؛ از جمله باید از طریق اقدامات اجرایی و قانونی متناسب در زمینه آموزشوپرورش ، تضمین شود که جامعه اطلاعاتی همه این گروهها را بهطور کامل در بر میگیرد.
ج) طراحی و تولید تجهیزات و خدمات فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی باید مورد تشویق قرار گیرد، بهطوری که همه، و از جمله سالمندان، معلولان، کودکان، بخصوص کودکان حاشیهنشین، و دیگر گروههای محروم و آسیبپذیر، دسترسی آسان و ارزان به این تجهیزات و خدمات داشته باشند. فناوریها، کاربردها، و محتوا، باید متناسب با نیازهای این گروهها، و منطبق با رهنمودهای «اصل طراحی جهانی» توسعه یابد و با استفاده از فنآوریهای مساعدتکننده ارتقا یابد.
چ) برای کاستن از مشکلات بیسوادی باید فناوریهای ارزان و سیستمهای غیرمتنی کار با کامپیوتر ایجاد شود تا دسترسی مردم به فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی تسهیل گردد.
ح) باید تحقیقات و تلاشهایی بینالمللی با این هدف صورت پذیرد که تجهیزات فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی به میزان کافی و ارزان در اختیار کاربران نهایی قرار گیرد.
خ) باید بهرهبرداری از ظرفیتهای بلااستفاده بیسیم، از جمله ماهواره، در کشورهای توسعه یافته و بخصوص در کشورهای در حال توسعه، مورد تشویق قرار گیرد تا امکان دسترسی در مناطق دوردست، بهویژه در کشورهای در حال توسعه و کشورهای با اقتصاد دوران گذار فراهم آید و اتصال کمهزینه در کشورهای در حال توسعه تقویت گردد.
باید به تلاشهای کشورهای کمترتوسعهیافته برای ایجاد زیرساختهای مخابراتی، توجه خاص مبذول شود.
د) باید با تشویق ایجاد و توسعه خطوط اصلی(backbones) فنآوریهای اطلاعاتی و نقاط تبادل اینترنتی، اتصال میان شبکههای اصلی اطلاعرسانی را بهینه کرد تا از هزینههای ارتباطی کاسته شود و دسترسی به شبکه گسترده شود.
ذ) استراتژیهایی برای افزایش اتصالات ارزان جهانی باید ایجاد شود تا از این طریق امکان دسترسی بهتر تسهیل شود.
مذاکرات تجاری بر سر هزینههای انتقال و ارتباطات اینترنتی باید به سوی عوامل عینی، شفاف و غیرتبعیضی جهتگیری شود و در عینحال به کارهایی که در این زمینه در حال انجام است توجه شود.
ر) استفاده همزمان از رسانههای سنتی و فنآوریهای نوین باید مورد تشویق و ترویج قرار گیرد.
پ3. دسترسی به اطلاعات و دانش
10. فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی به مردم سراسر جهان امکان میدهد که تقریبا9 فوری به اطلاعات و دانش دسترسی یابند.
افراد، سازمانها و گروههای اجتماعی باید از دسترسی به دانش و اطلاعات بهرهمند شوند.
الف) بهعنوان یک اقدام بینالمللی مهم برای ارتقای دسترسی همگانی به اطلاعات باید رهنمودهایی برای توسعه و ترویج اطلاعات حوزه عمومی تدوین گردد.
ب) دولتها را باید تشویق کرد تا از طریق منابع مختلف ارتباطی و بهویژه اینترنت، دسترسی مناسبی را به اطلاعات رسمی عمومی فراهم آورند و باید تشویق شوند که قوانین و مقرراتی برای دسترسی به اطلاعات و حفظ دادههای عمومی، بخصوص در عرصه فناوریهای نوین، وضع کنند.
پ) تحقیقوتوسعه برای تسهیل امکان دسترسی همگان، از جمله گروههای محروم، حاشیهای و آسیبپذیر، به فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی باید مورد تقویت گردد.
ت) دولتها و دیگر طرفهای ذینفع باید نقاط دسترسی عمومی و چندمنظوره و پایدار برای اجتماعات را ایجاد کنند تا دسترسی ارزان یا رایگان شهروندان به منابع اطلاعاتی و بهویژه اینترنت را فراهم آورد.
این نقاط دسترسی باید ضمن رعایت حقوق مالکیت معنوی، و تشویق استفاده از اطلاعات و به اشتراک گذاشتن دانش و با تأکید ویژه بر مناطق روستایی و محروم، تا حد ممکن از ظرفیت کافی برای کمک به کاربران، در کتابخانهها ، مؤسسات آموزشی ، نهادهای دولتی ، دفاتر پستی یا دیگر مکانهای عمومی برخوردار باشد.
ث) پژوهشها و ارتقای آگاهی همه طرفهای ذینفع در خصوص امکانات نهفته در مدلهای نرمافزاری متفاوت، و راههای ایجاد آنها، از جمله نرمافزارهای رایگان و open-source، برای افزایش رقابت، آزادی انتخاب و کاهش قیمت و نیز قادر ساختن همه طرفهای ذینفع برای ارزیابی و یافتن بهترین راهحلهای متناسب با نیازهایشان، باید مورد تشویق قرار گیرد.
ج) دولتها باید استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی را بهعنوان ابزار کار اساسی شهروندان و مسئولان محلی، بهطور جدی ارتقا دهند.
در این خصوص، جامعه بینالمللی و دیگر طرفهای ذینفع باید ظرفیتسازی برای مسئولان محلی در راه گسترش استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی بهعنوان ابزاری برای بهبود مدیریت محلی را مورد حمایت قرار دهند.
چ) پژوهشهای پیرامون جامعه اطلاعاتی، از جمله، پیرامون شکلهای ابتکاری شبکهسازی، بکارگیری زیرساختار، ابزارها و برنامههای فناوری اطلاعاتی و ارتباطی که دسترسی به این فناوریها را برای همگان و بهویژه گروههای محروم آسان میسازد، باید مورد تشویق قرار گیرد.
ح) ایجاد و توسعه یک کتابخانه عمومی دیجیتالی و خدمات آرشیوی، سازگار با جامعه اطلاعاتی، از جمله بازنگری در راهبردها و قوانین کتابخانههای ملی، رسیدن به یک تفاهم جهانی در مورد نیاز به «کتابخانههای چندرگه» و ترویج همکاریهای جهانی میان کتابخانهها، باید مورد حمایت قرار گیرد.
خ) ابتکارات تسهیلکننده دسترسی، از جمله دسترسی رایگان و ارزان به نشریات وکتابهای آزاد و آرشیوهای آزاد اطلاعات علمی، باید مورد تشویق قرار گیرد.
د) تحقیق و توسعه برای طراحی ابزارهای سودمند جهت همه طرفهای ذینفع بهمنظور افزایش آگاهی، ارزیابی و سنجش مدلها و مجوزهای مختلف نرمافزاری، که ضامن انتخاب بهینهی نرمافزار مناسب که بهترین تأثیر را در نیل به اهداف توسعه، با توجه به شرایط محلی، داشته باشد، باید مورد حمایت قرار گیرد.
پ4. ظرفیتسازی
11. همگان باید مهارتهای لازم برای بهرهمندی کامل از جامعه اطلاعاتی را داشته باشند بنابراین، ظرفیت سازی و سواد فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی حائز اهمیت اساسی است.
فنآوریهای اطلاعاتی و ارتباطی میتواند سهم بسزایی در نیل به آموزش جهانی داشته باشد؛ هم از طریق فراهم آوردن امکان آموزش و تربیت آموزگاران و هم از طریق فراهم آوردن شرایط بهتر برای آموزش مادامالعمر، که دربرگیرنده کسانی است که خارج از جریان رسمی آموزش قرار دارند و مهارتهای حرفهای را بهبود میبخشد.
الف) تدوین سیاستهای بومی که تضمین کند فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی به طور کامل با آموزش و پرورش در تمام سطوح درآمیخته شود، از جمله در تدوین مواد درسی، تربیت آموزگار، مدیریت مؤسسات، و حمایت از مفهوم آموزش مادامالعمر.
ب) ایجاد و ارتقا برنامههایی برای ریشهکنی بیسوادی با استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی.
پ) ارتقای مهارتها مربوط به سواد الکترونیکی برای همه، برای مثال، از طریق طراحی و ارائه دروسی برای مدیریت عمومی، با بهرهگیری از امکانات موجود از قبیل کتابخانهها، مراکز چندمنظوره اجتماعی، نقاط دسترسی عمومی و یا از طریق ایجاد مراکز آموزش فناوری اطلاعاتی و ارتباطی با همکاری همه طرفهای ذینفع. باید به گروههای آسیبپذیر و محروم توجهی ویژه مبذول داشت.
ت) در بستر سیاستهای آموزشی ملی، و با عنایت به لزوم ریشهکنی بیسوادی در میان بزرگسالان، باید اطمینان حاصل کرد که جوانان از مهارت و دانش کافی برای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، برخوردار باشند.
این برخورداری شامل توان تحلیل و برخورد خلاقانه و نوآورانه با اطلاعات، به اشتراک گذاشتن تخصصها و مشارکت کامل در جامعه اطلاعاتی میباشد.
ث) دولتها، با همکاری دیگر طرفهای ذینفع، باید برنامههایی برای ظرفیتسازی با تأکید بر ایجاد گروه چشمگیری از نخبگان ماهر و متخصص در زمینه فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی داشته باشند.
ث) ایجاد پروژههای آزمایشی برای نشاندادن تأثیر نظامهای جایگزین آموزشی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات، بهویژه در راه نیل به آرمان «آموزش برای همگان» و همچنین سواد پایه.
ج) تلاش برای رفع موانع جنسیتی در آموزش فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و بهبود فرصتهای آموزشی برابر برای زنان و دختران در حوزههای مربوط به فناوری اطلاعاتی و ارتباطی.
در برنامههای علمی و فنی باید به منظور افزایش شمار زنان در مشاغل فناوری اطلاعاتی و ارتباطی، دختران جوان هدف قرار بگیرند. همچنین باید تبادل اطلاعات مربوط به بهترین نمونههای تلفیق چشماندازهای جنسیتی با آموزش فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی باید مورد تشویق قرار گیرد.
چ) اجتماعات محلی، بهویژه اجتماعات مناطق روستایی و محروم، برای استفاده از فناوری اطلاعاتی و ارتباطی قوت بخشیده شود و تولید محتوای سودمند و بهلحاظ اجتماعی معنادار، برای بهرهداری همگان، مورد تشویق قرار گیرد.
ح) برنامههای آموزشی و کارآموزی، در صورت امکان، با استفاده از شبکههای اطلاعرسانی سنتی مردم بومی و محلی، که فرصتهای مشارکت کامل در جامعه اطلاعاتی را فراهم میآورد، باید شروع شود.
خ) همکاریهای منطقهای و بینالمللی بهمنظور تقویت ظرفیتها، بهویژه ظرفیت رهبران و مجریان کشورهای در حال توسعه و کشورهای کمتر توسعهیافته برای بکارگیری فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در حوزههای آموزشی، باید طراحی و اجرا شود.
این باید شامل ارائه آموزش خارج از ساختارهای آموزشی هم بشود؛ مثلا9 آموزش در محیط کار و در خانه.
د) دورههای آموزشی ویژه فناوری اطلاعاتی و ارتباطی برای رفع نیازهای آموزشی متخصصان اطلاعات، از جمله، کتابداران، آرشیوداران، کارشناسان موزهها، دانشمندان، معلمان، روزنامهنگاران، کارکنان پست و دیگر گروههای حرفهای مرتبط باید طراحی شود.
در آموزش متخصصان اطلاعات باید علاوه بر توجه به روشها و فنون توسعه و تأمین خدمات اطلاعاتی و ارتباطی، به ارتقای مهارتهای مدیریتی مربوط به استفاده بهینه از فناوریها نیز توجه داشت.
در تربیت معلمان باید بر وجوه فنی فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، تولید محتوا و امکانات و چالشهای بالقوه فناوری تمرکز نمود.
ذ) آموزش از راه دور و دیگر شکلهای آموزش بهعنوان بخشی از برنامههای ظرفیتسازی باید توسعه یابد.
باید در سطوح مختلف توسعه منابع انسانی، توجه ویژهای به کشورهای در حال توسعه و بخصوص کشورهای کمتر توسعه یافته مبذول شود.
ر) همکاریهای منطقهای و بینالمللی در حوزه ظرفیتسازی، از جمله برنامههای کشوری طراحی شده توسط سازمان ملل و مؤسسات تخصصی آن، باید مورد تشویق قرار گیرد.
ز) پروژههای آزمایشی برای طراحی شکلهای جدید شبکههای مبتنی بر فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی باید راهاندازی شود؛ شبکههایی که نهادهای آموزشی، تربیتی و پژوهشی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و در حال گذار را به یکدیگر پیوند میزند.
ژ) فعالیتهای داوطلبانه، چنانچه در هماهنگی با سیاستهای ملی و فرهنگهای محلی صورت بگیرد، میتواند دارایی ارزشمندی برای افزایش توان انسانی جهت استفاده ثمربخش از ابزارهای فناوری اطلاعاتی و ارتباطی و برای ساختن یک جامعهاطلاعاتی همهگیرتر باشد.
باید برنامههای داوطلبانه را برای ظرفیتسازی در فناوریهای اطلاعاتی وارتباطی جهت توسعه، بخصوص در کشورهای در حال توسعه، فعال کرد.
س) باید برنامههایی برای آموزش کاربران جهت ایجاد توان خودآموزی و خودسازی طراحی شود.
پ5. ایجاد اطمینان و امنیت در استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی
12. اطمینان و امنیت از ارکان جامعه اطلاعاتی هستند. الف) برای تقویت اطمینان کاربران، ایجاد اعتماد، و حفظ یکپارچگی دادهها و شبکهها، توجه به خطرات موجود و بالقوه که فناوریهای اطلاعاتی وارتباطی را تهدید میکند، و پرداختن به دیگر مسائل امنیت شبکه و امنیت اطلاعات، باید همکاری میان دولتها در سازمان ملل و همکاری با همه طرفهای ذینفع در دیگر مجامع، تشویق شود.
ب) دولتها در همکاری با بخش خصوصی باید، از تبهکاریسایبر و سوءاستفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی پیشگیری کنند، آن را شناسایی کنند و به آن واکنش نشان دهند. برای این کار باید رهنمودهایی تدوین کنند که در آن تلاشهای جاری در این زمینهها ملحوظ شود، قوانینی برای تحقیقوتفحص مؤثر و پیگرد سوءاستفادهها وضع شود؛ شناسایی و کشف چنین رویدادها و آموزش و افزایش آگاهی در این زمینه، مورد تشویق قرار گیرد؛ حمایت نهادی در سطح بینالمللی برای پیشگیری، شناسایی و افشای چنین رویدادهایی باید قوت بخشیده شود؛ و آموزش و افزایش آگاهی مورد تشویق قرار گیرد.
پ) دولتها و دیگر طرفهای ذینفع باید افزایش دانش و آگاهی کاربران پیرامون حریم خصوصی در اینترنت و راههای حفظ آن را با جدیت تقویت کنند.
ت) در سطوح ملی و بینالمللی، باید اقدامات مناسبی در خصوص هرزنامهها صورت گیرد.
ث) ارزیابی محلی قوانین ملی برای فائق بر موانع موجود بر سر راه استفاده از اسناد و معاملات الکترونی و از جمله ابزار الکترونی صدور تأییدیه باید تشویق شود.
ج) چارچوبهای امنیت و اعتماد، همراه با ابتکارات تقویتی تکمیلی و دوجانبه، در حوزه امنیت در استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، با ابتکارات یا دستورالعملهای مشخص در خصوص رعایت حقوق حریم خصوصی، دادهها و حمایت از مصرفکننده، باید مورد تقویت بیشتر قرار گیرد.
چ) نمونههای خوب در حوزه امنیت اطلاعات و امنیت شبکه باید به اشتراک گذاشته شود و استفاده از آنها توسط همه گروهها، مورد تشویق قرار گیرد.
ح) باید از کشورهای علاقهمند خواسته شود تا کانونهایی برای رسیدگی و مقابله بیدرنگ با حوادث امروز ایجاد کنند و شبکهای تعاونی میان این کانونها برای تبادل اطلاعات و فناوریهای واکنش به رویداد بسازند.
خ) توسعه بیشتر برنامههای امنیتی و معتبر برای تسهیل معاملات آنلاین باید تشویق شود.
د) کشورهای علاقهمند به شراکت جدیتر در فعالیتهای جاری سازمان ملل متحد باید به ساختن اعتماد و امنیت در استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی تشویق شوند.
پ6. محیط استعدادپرور
13. برای بهحداکثر رساندن مزایای اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی جامعه اطلاعاتی، دولتها باید یک محیط سیاسی و قانونی قابل اعتماد، شفاف و غیرتبعیضی ایجاد کنند. اقدامات عبارتند از:
الف) دولتها باید یک چارچوب قانونی و نظارتی، حمایتکننده، شفاف، رقابتگرا، و قابلپیشبینی بپرورانند که انگیزههای لازم برای سرمایهگذاری و توسعه گروههای اجتماعی را در جامعه اطلاعاتی فراهم آورد.
ب) از دبیرکل سازمان ملل متحد میخواهیم تا از طریق یک فرایند باز و شامل همگان که تضمینکننده سازوکاری برای مشارکت کامل و فعال دولتها، بخشخصوصی و جامعه مدنی کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه باشد، و سازمانها و انجمنهای بیندولتی و بینالمللی را دربربگیرد، یک گروهکاری در مورد نظارت بر اینترنت تشکیل دهد تا به بررسی و ارائه پیشنهادهای عملی، در صورت مقتضی، در مورد اعمال نظارت بر اینترنت تا سال 2005، اقدام کند.
این گروه باید، علاوه بر کارهای دیگر:
1- یک تعریف کاری از نظارت بر اینترنت به دست دهد.
2- مسائل سیاستگذاری عمومی را که مربوط به نظارت بر اینترنت است تعیین کند.
3- درک مشترکی از نقشها و مسئولیتهای مربوطه دولتها، سازمانهای بین دولتی و بینالمللی موجود و دیگر انجمنها و همچنین بخش خصوصی و جامعه مدنی کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه ایجاد کند.
4- یک گزارش از نتایج این فعالیت تهیه کند تا برای ملاحظه و اقدام مقتضی به مرحله دوم اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی در تونس در سال 2005 ارائه شود.
پ) دولتها دعوت میشوند به:
1- تسهیل برپایی مراکز تبادل اینترنتی ملی و منطقهای.
2- مدیریت یا در صورت مقتضی نظارت بر نامهای دامنههای اصلی کشورهای خود.
3- ترویج آگاهی نسبت به اینترنت.
ت) تشویق برقراری سرورهای منطقهای با همکاری طرفهای ذینفع و استفاده از نامهای دامنههای بین المللیشده جهت فائق آمدن بر سدهای دسترسی.
ث) دولتها باید به روزآمد کردن قوانین حمایت از مصرفکننده جهت پاسخگویی به نیازهای جدید جامعه اطلاعاتی ادامه دهند.
ج)مشارکت مؤثر از سوی کشورهای در حال توسعه کشورهای در حال گذار اقتصادی در انجمنهای بینالمللی فناوری اطلاعاتی و ارتباطی باید تشویق شود و فرصتهایی برای تبادل تجربه ایجاد شود.
چ) دولتها باید استراتژیهای ملی تنظیم کنند که شامل استراتژیهای دولت الکترونی باشد تا فعالیتهای اجرایی دولت شفافتر، ثمربخشتر و دموکراتیکتر شود.
ح) باید چارچوبی برای ذخیره و آرشیو اسناد و دیگر اطلاعات الکترونیکی به صورت ایمن ایجاد شود.
خ) دولتهای و طرفهای ذینفع باید بهطور جدی آموزش و آگاهی کاربران در مورد حریمخصوصی آنلاین و ابزارهای حفاظت از حریمخصوصی را ترویج کنند.
د) از طرفهای ذینفع دعوت میشود که تضمین کنند رویه هایی برای تسهیل تجارت الکترونیکی طراحی شود و همچنین به مصرفکنندگان امکان داده شود که قدرت انتخاب داشته باشند که از ارتباطات الکترونیکی استفاده کنند یا نکنند.
ذ) باید کارهای جاری در عرصه سیستمهای حلوفصل مؤثر اختلافات، تشویق شوند، بخصوص حلوفصل اختلافات گزینهای، که میتواند حلوفصل اختلافات را ارتقا دهد.
ر) دولتها، با همکاری طرفهای ذینفع، تشویق میشوند که سیاستهای هموار کننده فناوریهای اطلاعاتی وارتباطی را تنظیم کنند؛ سیاستهایی که کارآفرینی، ابداع و سرمایهگذاری را با عنایت ویژه به ارتقاء مشارکت زنان، پرورش دهند.
ز) دولتها با درک توان اقتصادی بالقوه فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی برای بنگاههای کوچک و متوسط، باید از طریق سرراست کردن رویه های اجرایی، تسهیل دسترسی این بنگاهها به سرمایه و ارتقاء ظرفیت مشارکت آنان در پروژههای مربوط به فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، به افزایش رقابتپذیری این بنگاهها کمک کنند.
ژ) دولتها باید به عنوان الگوی کاربران عمل کنند و زودتر از همه تجارت الکترونی را مطابق با سطح توسعه اجتماعی اقتصادی خود در پیش گیرند.
س) دولت با همکاری با دیگر طرفهای ذینفع، باید آگاهی نسبت به اهمیت استاندارهای امکان بهرهبرداری متقابل بینالمللی برای تجارت الکترونیکی جهانی را افزایش دهند.
ش)دولتها، با همکاری دیگر طرفهای ذینفع، باید توسعه و استفاده از استانداردهای باز، قابلبهرهبرداری متقابل، غیرتبعیضی، و تقاضامدار را تشویق کنند.
ص) اتحادیه بینالمللی ارتباطاتدور، مطابق پیماننامه خود، فرکانسها را با هدف تسهیل دسترسی ارزان و فراگیر، هماهنگ میکند و تخصیص میدهد.
ض) در اتحادیه بینالمللی ارتباطاتدور و دیگر سازمانهای منطقهای برای تضمین استفاده معقول، ثمربخش، و به صرفه، و دسترسی برابر به طیف فرکانس رادیویی توسط همه کشورها، براساس توافقنامههای مربوط بینالمللی، باید گامهای بیشتری برداشته شود.
پ7. کاربردهای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی:
مزایایی در همه جنبههای زندگی
14. کاربردهای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی میتواند به توسعه پایدار، در حوزههای مدیریت عمومی، تجارت، آموزش و تربیت، بهداشت، اشتغال، محیط زیست، کشاورزی و علم، در چارچوب استراتژیهای الکترونیکی ملی، کمک کند.
از جمله میتوان به اقدام در بخشهای زیر اشاره کرد:
15. دولت الکترونیکی
الف) اجرای استراتژیهای دولت الکترونیکی با تمرکز بر کاربردهای معطوف به نوآوری و تشویق شفافیت در نهادهای مجریه و فرایندهای دموکراتیک، که اثربخشی را ارتقا می دهد و روابط بین شهروندان را قوت میبخشد.
ب) توسعه ابتکارات و خدمات دولتالکترونیکی ملی در همه سطوح و سازگار با نیازهای شهروندان و بنگاهها، برای رسیدن به تخصیص ثمربخشتر منابع و کالاهای عمومی پ) حمایت از ابتکارات همکاریهای بینالمللی در حوزه دولت الکترونیکی، بهمنظور افزایش شفافیت، پاسخگویی و ثمربخشی در همه سطوح دولت.
16. تجارت الکترونیکی
الف) دولتها، سازمانهای بینالمللی و بخش خصوصی تشویق میگردند که مزایای تجارت بینالملل و استفاده از تجارت الکترونیک را ارتقا بخشند و استفاده از مدلهای تجارت الکترونیک در کشورهای در حال توسعه و کشورهایی در حال گذار اقتصادی را ترویج نمایند.
ب) دولتها، از طریق ایجاد محیطی استعدادپرور و بر پایهی امکان دسترسی گسترده به اینترنت، باید بکوشند بخش خصوصی را به سرمایهگذاری ترغیب کنند، کاربردهای نوین را ترویج دهند، در توسعه محتوا و ایجاد همکاری میان بخش خصوصی و دولتی تلاش ورزند.
پ) سیاستهای دولت باید در جهت مساعدت و رشد بنگاههای کوچکومتوسط در بخش فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و همچنین مساعدت به ورود آنها به عرصه تجارت الکترونیکی باشد تا موجب رشد اقتصادی و ایجاد شغل، به عنوان بخشی از استراتژی کاهش فقر از طریق ایجاد ثروت، شود.
17. آموزش الکترونیکی (بخش پ4 را ببینید)
18. بهداشت الکترونیکی
الف) ارتقای تلاشهای مشترک دولتها، برنامهریزان، متخصصان بهداشت و دیگر کارگزاران با مشارکت سازمانهای بینالمللی در جهت ایجاد یک نظام اطلاعرسانی بهداشتی قابلاعتماد، بهموقع، بسیار با کیفیت و ارزان و در جهت استمرار تعلیمات، آموزشها و پژوهشهای پزشکی با استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، در عین احترام به حریمشخصی شهروندان و حمایت از آن.
ب) تسهیل امکان دسترسی به دانش پزشکی جهانی و منابع محتوایی مربوط به مناطق، بهمنظور قوت بخشیدن به پژوهشهای بهداشتی و برنامههای پیشگیری و بهبود سلامتی زنان و مردان؛ محتواها و مطالبی نظیر مطالب مربوط بهداشت جنسی و تولید مثل و امراض مقاربتی و بیماریهایی همچون ایدز، مالاریا و سل که توجه کامل جهانی را به خود جلب کرده است.
پ) هشدار، مراقبت، و مهار گسترش بیماریهای واگیردار، از طریق تقویت سیستمهای اطلاعرسانی عمومی.
ت) کمک به ایجاد استانداردهای بینالمللی تبادل دادههای بهداشتی، ضمن عنایب به نگرانی مربوط به حریمشخصی.
ث) تشویق بکارگیری فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی برای گسترش و ارتقای خدمات بهداشتی و سیستمهای اطلاعرسانی بهداشتی در مناطق محروم و دورافتاده و برای بخشهای آسیبپذیر جمعیت و بهرسمیتشناسی نقش زنان به عنوان تأمینکنندگان بهداشت در خانوادهها و اجتماعات خود.
ج) تقویت و گسترش ابتکارات مبتنی بر فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی برای ارائه مساعدتهای پزشکی و انساندوستانه در وضعیتهای اضطراری و بلاهای طبیعی.
19. اشتغال الکترونیکی
الف) تشویق ایجاد بهترین رویههای کاری جهت کارگران و کارفرمایان در عرصه الکترونیک، در سطح ملی و بر اساس عدالت و برابری جنسی و با رعایت استانداردهای بینالمللی مربوطه.
ب) ترویج راههای جدید سازماندهی کسبوکار با هدف افزایش بهرهوری، رشد و رفاه از طریق سرمایهگذاری در بخش فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و منابع انسانی.
پ) ترویج کار از راه دور بهطوری که همه شهروندان، بخصوص در کشورهای در حال توسعه، کمترتوسعهیافته و نظامهای اقتصادی کوچک، بتوانند در حالی که در جامعه خود زندگی میکنند در هر جای دیگری کار کنند و افزایش فرصتهای اشتغال برای زنان و معلولان.
در ترویج کار از راه دور باید توجه خاصی به استراتژیهای ترویجکنندهی ایجاد شغل و حفظ نیروی کار ماهر مبذول شود.
ت) تشویق برنامههای حمایتی اولیه در علوم و تکنولوژی با هدفگیری دختران برای افزایش شمار زنان در مشاغل فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی.
20. محیط زیست الکترونیکی
الف) دولتها تشویق میشوند که با همکاری دیگر طرفهای ذینفع، از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی بهعنوان ابزاری در جهت حفاظت از محیط زیست و استفاده پایدار از منابع طبیعی، بهرهبگیرند.
ب) دولتها، جامعه مدنی و بخش خصوصی تشویق میشوند که برای تولید و مصرف پایدار، طرحها و برنامههایی به اجرا بگذارند و همچنین برای از میان بردن و بازیافت سختافزارهای از ردهخارج و قطعات مصرفی فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، راههایی در پیش گیرند که از لحاظ زیستمحیطی بیخطر باشد.
پ) ایجاد سیستمهای مراقبتی و نظارتی، با استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، برای پیشبینی و رصد اثرات بلاهای طبیعی و مصنوعی، بهویژه در کشورهای در حال توسعه، کشورهای کمترتوسعهیافته و اقتصادهای کوچک.
21. کشاورزی الکترونیکی
الف) اطمینان یافتن از نشر منظم اطلاعات با استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در عرصه کشاورزی، دامداری، شیلات، جنگلداری و صنایع غذایی، بهمنظور فراهم آوردن امکان دسترسی به دانش و اطلاعات جامع، بهروز و دقیق، بهویژه در مناطق روستایی.
ب) بخش دولتی و خصوصی باید با مشارکت یکدیگر استفاده از فناوریهای اطلاعاتی را بهحداکثر برسانند تا این فناوریها بهعنوان ابزاری در خدمت بهبود محصولات (هم از لحاظ کمی و هم از لحاظ کیفی) قرار گیرد.
22. علم الکترونیکی
الف) بهبود اتصال اینترنتی ارزان، قابل اعتماد و پرسرعت برای همه دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی بهمنظور حمایت از نقش حیاتی آنان در تولید دانش و اطلاعات، آموزشوپرورش و تعلیم و تربیت، و همچنین حمایت از برقراری همکاری و مشارکت و ایجاد شبکه میان این مؤسسات.
ب) ارتقای سطح انتشارات الکترونیکی، با بکارگیری قیمتهای ترجیحی و ایجاد امکان بهرهبرداری رایگان، بهمنظور تسهیل دسترسی به دانش علمی در همه کشورها بر اساس اصل برابری.
پ) تشویق استفاده از فناوری «همکاربههمکار» برای به اشتراک گذاشتن دانش علمی و نوشتههای پیش از چاپ یا چاپ مجدد آن دسته از نویسندگان آثار علمی که از حقالزحمه تألیف خود صرفنظر کردهاند.
ت) تشویق گردآوری، انتشار و حفظ دادههای دیجیتال اساسی علمی به شکل منظم و کارآمد در درازمدت؛ به عنوان نمونه، دادههای جمعیتی و هواشناختی در همه کشورها.
ث) ارتقا اصول و استانداردهای فرادادهای بهمنظور تسهیل همکاری و استفاده اثربخش از دادهها و اطلاعات علمی جمعآوری شده، به نحو مقتضی برای انجام پژوهشهای علمی.
پ8. هویت و تنوع فرهنگی، تنوع زبانی و محتوای محلی
23. تنوع زبانی و فرهنگی، در عین احترام به هویت فرهنگی، سنن و مذاهب، از جمله بنیادهای اساسی شکلگیری جامعه اطلاعاتی مبتنی بر گفتوگوی میان فرهنگها و همکاریهای منطقهای و بینالمللی است. به علاوه، عامل مهمی نیز در توسعه پایدار است.
الف) ایجاد خطمشیهایی برای پاسداشت، حفظ، ترویج، و تقویت تنوع فرهنگی و زبانی و میراث فرهنگی در جامعه اطلاعاتی؛ همانگونه که در اسناد مورد توافق ملل متحد آمده است؛ اسنادی همچون «بیانیه جهانی تنوع فرهنگی» یونسکو.
این شامل تشویق دولتها به طراحی خطمشیهای فرهنگی برای ترویج تولید محتواهای علمی، فرهنگی و آموزشی و همچنین توسعه صنعت فرهنگ محلی متناسب با بستر فرهنگی و زبانی کاربران نیز میشود.
ب) تدوین خطمشیها و قوانین ملی که تضمین کند کتابخانهها، بایگانیها، موزهها و دیگر مؤسسات فرهنگی بتوانند در جامعه اطلاعاتی نقش خود را در تولید محتوا - از جمله دانشهای سنتی  به طور کامل ایفا کنند؛ بهویژه با فراهم کردن دسترسی مداوم به اطلاعات ثبت شده.
پ) پشتیبانی از تلاشهایی که برای گسترش و استفاده از فناوریهای جامعه اطلاعاتی در حفظ میراث طبیعی و فرهنگی صورت میگیرد و این میراث را به عنوان بخشی حیاتی از فرهنگ امروزه قابل دسترس نگه میدارد.
این شامل ایجاد سیستمهایی نیز میشود که تداوم دسترسی به اطلاعات دیجیتالی و محتواهای چندرسانهای در بایگانیهای دیجیتالی را فراهم میآورد و از بایگانیها، مجموعههای فرهنگی و کتابخانهها، به عنوان حافظه بشریت پشتیبانی میکند.
ت) تدوین و اجرای خطمشیهایی برای حفظ، قوامبخشیدن، احترام، و ترویج تنوع بیانهای فرهنگی و سنن و دانشهای بومی، از طریق ایجاد محتوای اطلاعاتی متنوع و بکارگیری روشهای متفاوت، همچون دیجیتالی کردن میراث آموزشی، فرهنگی و علمی.
ث) پشتیبانی از ایجاد محتواهای محلی، ترجمه، اقتباس، بایگانیهای دیجیتال و اشکال متنوع رسانههای دیجیتال و سنتی توسط مقامات محلی این فعالیتها میتواند جوامع محلی و بومی را تقویت کند.
ج) تأمین محتواهایی که با فرهنگها و زبانهای افراد در جامعه اطلاعاتی متناسب باشد، از طریق دسترسی به خدمات رسانهای دیجیتال و سنتی.
چ) ترویج تولید محتواهای متنوع محلی و ملی متنوع، از طریق همکاری میان بخشهای عمومی و خصوصی؛ از جمله محتواهایی که به زبان کاربران در دسترس باشد و بهرسمیتشناختن و حمایت کردن از آثار هنری مبتنی بر فناوری اطلاعاتی و ارتباطی در همه حوزههای هنری.
ح) تقویت برنامههای متمرکز بر مواد درسی حساس به مسئله جنسیت، چه در آموزشوپرورش رسمی و چه در آموزشوپرورش غیررسمی برای همگان، و تقویت سواد رسانهای و ارتباطاتی زنان با عنایت به لزوم توانمند کردن زنان و دختران در درک و ایجاد محتوای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی.
خ) پرورش توانمندیهای محلی برای ایجاد و توزیع نرمافزارهای به زبانهای بومی، و همچنین محتواهای متناسب با اقشار مختلف مردم، از جمله بیسوادان، افراد معلول، و گروههای محروم و آسیبپذیر، بهویژه در کشورهای در حال توسعه و کشورهای در حال گذار اقتصادی.
د) حمایت کردن از رسانههای مستقر در جوامع محلی و پشتیبانی از پروژههای تلفیق استفاده از رسانههای سنتی با فناوریهای نوین، به منظور تقویت نقش آنها در بکارگیری زبانهای محلی، در مستندسازی و حفظ میراث بومی؛ از جمله تنوع زیستی و اقلیمی، و به عنوان وسایلی برای رسیدن به جوامع روستایی و منزوی و کوچنشین.
ذ) تقویت توانمندی مردمان بومی برای ایجاد محتوا به زبانهای خودشان.
ر) همکاری با مردمان بومی و جوامع سنتی، برای آن که بتوانند در جامعه اطلاعاتی بهطرز کاراتری دانش سنتی خود را بکارگیرند و از آن بهرهمند شوند.
ز) تبادل دانش، تجارب و بهترینشیوههای عملی، در تدوین خطمشیها و طراحی ابزارهایی جهت ارتقا تنوع فرهنگی و زبانی در سطح منطقهای و زیرمنطقهای.
ژ) ارزیابی منطقهای از سهم فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در تبادل و تعامل فرهنگی، و طراحی برنامههای مناسب بر اساس نتایج این ارزیابی.
س) دولتها باید از طریق همکاری بخش خصوصی و دولتی، فناوریها و برنامههای تحقیقوتوسعه را در حوزههای مختلف ارتقا دهند؛ حوزههایی همچون ترجمه، نمادنگاری، خدمات صوتی، و ایجاد سختافزارهای لازم و انواع مدلهای نرمافزار، از جمله نرمافزارهای رایگان و یا آزاد، نظیر مجموعه کاراکتر استاندارد، کدهای زبانی، واژهنامهها و فرهنگها و اصطلاحشناسی الکترونیکی، موتورهای جستجوی چندزبانه، برنامههای ترجمه ماشینی، نامهای دامنه بینالمللی، نمایهسازی محتوا، و دیگر نرمافزارهای عمومی و کاربردی.
پ9. رسانهها
24. رسانهها  در همه اشکال متنوع خود و با انواع مالکیت  به عنوان یکی از نقشآفرینان جامعه اطلاعاتی، نقشی اساسی در ایجاد این جامعه دارند و سهم مهم آنها در آزادی بیان و تکثر اطلاعات مورد اذعان است.
الف) تشویق رسانهها مطبوعات و شبکههای خبری و همچنین رسانههای جدید به تداوم ایفای نقش مهم خود در جامعه اطلاعاتی.
ب) تشویق ایجاد قوانین و مقررات داخلی که استقلال و تکثر رسانهها را تضمین کند.
پ) اتخاذ تدابیر مناسب - همگام با اصل آزادی بیان - برای مبارزه با محتواهای غیرقانونی و زیانبار در مطالب رسانهها.
ت) تشویق دستاندرکاران رسانهها در کشورهای توسعهیافته برای برقراری مشارکت و ایجاد شبکه با رسانههای کشورهای در حال توسعه؛ بهخصوص مشارکت در عرصه تعلیم و آموزش. ث) تشویق رسانه به ارائه تصویر متنوع و متعادل از زنان و مردان.
ج) کاستن از عدمتعادلهای بینالمللی لطمهزننده به رسانهها، بخصوص از لحاظ زیرساختاری، منابع فنی، و ایجاد مهارتهای انسانی، با بهرهگیری کامل از ابزارهای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در این زمینه.
چ) تشویق رسانههای سنتی به پر کردن شکاف دانش و تسهیل در به جریان افتادن محتوای فرهنگی بخصوص در مناطق روستایی.
پ10. ابعاد اخلاقی جامعه اطلاعاتی
25. جامعه اطلاعاتی باید تحت کنترل ارزشهای عام جهانی باشد و خیر مشترک را ترویج کند و جلوی سوءاستفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی را بگیرد.
الف) برای ترویج احترام به صلح و پاسداشت ارزشهای بنیادین آزادی، برابری، همبستگی، رواداری، مسئولیت مشترک، و احترام به طبیعت، باید گامهایی برداشته شود.
ب) همه طرفهای ذینفع باید آگاهی خود را نسبت به ابعاد اخلاقی استفادههایی که از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی میکنند، افزایش دهند.
پ) همه نقشآفرینان جامه اطلاعاتی باید خیر عمومی را ترویج کنند، از حریمخصوصی و دادههای شخصی حفاظت کنند و در مقابل سوءاستفادههایی که از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی میشود نظیر کارهای غیرقانونی و اعمال ناشی از نژادپرستی، تبعیض تژادی، بیگانههراسی، خشونت، تنفر، عدمتساهل، تمام اشکال بدرفتاری با کودکان نظیر میل جنسی به کودکان و وقیحنگاری کودکان، و قاچاق و استثمار انسانها، اقدامات متقتضی و بازدارندهی مطابق با قانون، به عمل آورند.
ت) از همه طرفهای ذینفع، بهویژه دانشگاهیان دعوت میشود تا پژوهش در زمینه ابعاد اخلاقی فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی را ادامه دهند.
پ11. همکاری بینالمللی و منطقهای
26. همکاری بینالمللی میان همه طرفهای ذینفع، برای اجرای این نقشه عمل، حیاتی است و با عنایت به لزوم ارتقای امکان دسترسی جهانی و پرکردن شکاف دیجیتال، این همکاری باید با تأمین ابزارهای اجرایی تقویت شود.
الف) دولتهای کشورهای در حال توسعه باید در درخواستهای همکاری و مساعدت بینالمللی در زمینه طرحهای عمرانی زیربنایی از کشورهای توسعه یافته و سازمانهای مالی بینالمللی، طرحهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در اولویت بالاتری قرار دهند.
ب) در چارچوب پیمان جهانی ملل متحد و بر اساس بیانیه هزاره ملل متحد، باید همکاریهای میان بخشهای خصوصی و دولتی ایجاد و تقویت شود و توجه اصلی معطوف به استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در جهت توسعه باشد.
پ) از سازمانهای منطقهای و بینالمللی دعوت میشود که فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی را در خط اصلی برنامههای کاری خود قرار دهند و در همه سطوح به کشورهای در حال توسعه یاری برسانند، در تدارک و اجرای نقشههای عملی ملی مشارکت کنند و از برآورده شدن اهداف مندرج در بیانیه اصول و در این نقشه عمل حمایت نمایند و اهمیت ابتکارات منطقهای را مد نظر قرار دهند.
ت. دستورکار همبستگی دیجیتالی
27. هدف دستور کار همبستگی دیجیتالی این است که شرایط لازم برای بسیج منابع انسانی، اقتصادی و فنی فراهم آورد؛ بهطوری که همه زنان و مردان در پیدایش جامعه اطلاعاتی دخیل باشند.
همکاری صمیمانه ملی، منطقهای و بینالمللی میان همه طرفهای ذینفع برای اجرای این دستورکار ضروری است.
برای فائق آمدن بر شکاف دیجیتال، نیازمند آنیم که از شیوهها و سازوکارهای استفاده کاراتری کنیم و در پی یافتن شیوهها و سازوکارهای نوین باشیم، تا امکان تأمین مالی توسعه زیرساختارها، تجهیزات، ظرفیتسازی و ایجاد محتوا، که برای مشارکت در جامعه اطلاعاتی حائز اهمیت اساسی است، فراهم آید.
ت1. اولویتها و استراتژیها
الف) استراتژیهای الکترونیکی ملی باید بخش لاینفکی از طرحهای ملی عمرانی باشد؛ از جمله طرحهای استراتژیک کاهش فقر.
ب) فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی باید جزو خطوط اصلی استراتژیهای «مساعدتهای رسمی برای امر توسعه» (ODA) قرار گیرد؛ از طریق اشتراک اطلاعات و هماهنگی مؤثرتر، از طریق تحلیل و به اشتراک گذاشتن بهترین نمونههای عملی، و از طریق به اشتراک گذاشتن تجربهها در برنامههای فناوری اطلاعات و ارتباطات برای توسعه.
ت2. بسیج منابع
الف) همه کشورهای توسعه یافته و سازمانهای بینالمللی باید بکوشند شرایطی تسهیلکننده برای افزایش دسترسی و بسیج موثرتر منابع جهت تأمین مالی طرحهای عمرانی مطابق آنچه در «وفاق مونتری» به تفصیل آمده، فراهم آورند.
ب) کشورهای توسعهیافته باید اقدامات مشخصی برای وفای به تعهدات بینالمللی خود در جهت تأمین مالی طرحهای توسعه، از جمله «وفاق مونتری» به عمل آورند؛ مطابق «وفاق مونتری»، کشورهای توسعهیافته که تاکنون به تعهدات خود عمل نکردهاند، تشویق شدهاند که برای رسیدن به مرز اختصاص 7/0 درصد از «تولید ناخالص داخلی» (GNP) به «مساعدتهای رسمی برای امر توسعه» (ODA) کشورهای در حال توسعه، و 15/0 تا 20/0 درصد از «تولید ناخالص داخلی» به امر مساعدت در توسعه کشورهای کمترتوسعهیافته، اقدامات مشخصی انجام دهند.
پ) در مورد آن دسته از کشورهای در حال توسعه که زیر فشار بدهیهای غیرقابلتحمل قرار دارند، از اقداماتی که تاکنون برای کاستن از بدهکاری چشمگیر این کشورها انجام شده استقبال میکنیم و از همه دعوت مینماییم تا اقدامات ملی و بینالمللی بیشتری در این زمینه صورت بگیرد؛ از جمله در صورت مقتضی، صرفنظر کردن از بدهیها و دیگر ترتیبات.
توجه ویژهای باید به تقویت ابتکار «کشورهای فقیر به شدت مقروض» مبذول شود.
این ابتکارات منابع بیشتری آزاد خواهد کرد که میتوان آن را در تأمین مالی پروژههای توسعهای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی مصرف کرد.
ت) ضمن اذعان به توان بالقوه فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی برای کمک به امر توسعه، از این موارد نیز طرفداری میکنیم:
1- کشورهای در حال توسعه تلاشهای خود برای جذب سرمایهگذاریهای بزرگ خصوصی ملی و خارجی برای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، از طریق ایجاد فضای سرمایهگذاری شفاف، باثبات، و پیشبینیپذیر افزایش دهند.
2- کشورهای توسعهیافته و سازمانهای بینالمللی تأمین مالی، نسبت به استراتژیها و اولویتهای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در امر توسعه حساس باشند، فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی را در خط اصلی برنامه کاری خود قرار دهند، و به کشورهای در حال توسعه و کشورهای در حال گذار اقتصادی کمک کنند تا استراتژیهای الکترونیکی ملی خود را آماده و اجرا کنند.
کشورهای توسعهیافته باید بر تلاشهای خود در جهت تأمین منابع مالی بیشتر برای کشورهای در حال توسعه برای به کار گرفتن فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در جهت توسعه، بیفزایند؛ و این تلاشها باید برپایه اولویتهای برنامههای توسعه ملی و اجرایی کردن تعهدات فوقالذکر باشد.
3- بخش خصوصی در به اجرا گذاشتن این «دستورکار همبستگی دیجیتال» سهیم باشد.
ث) در تلاشهای خود برای پر کردن شکاف دیجیتال، باید درچارچوب همکاریهای توسعه، مساعدت فنی و مالی معطوف به ظرفیتسازی ملی و منطقهای، انتقال فناوری بر پایه شرایطه مورد توافق طرفین، همکاری در برنامههای تحقیقوتوسعه، و تبادل دانشفنی را تشویق کنیم.
ج) در حالی که تمام سازوکارهای مالی موجود باید بهطور کامل به خدمت گرفته شود، بررسی کاملی نیز باید در این مورد صورت گیرد که آیا این سازوکارها میتوانند بهطور مقتضی از عهده چالشهای فناوریهای ارتباطی و اطلاعاتی در امر توسعه بر آیند این بررسی باید تا آخر ماه دسامبر سال 2004 به انجام برسد.
این بررسی توسط یک «گروه ویژه» تحت نظارت دبیرکل ملل متحد انجام خواهد شد و برای بازبینی به دومین اجلاس جهانی سران ارائه میگردد. برپایه نتایجی که از این بررسی به دست خواهد آمد، بهبودها و نوآوریهایی در سازوکارهای تأمین مالی مدنظر قرار خواهد گرفت که از آن جملهاند اثربخشی، امکانپذیری، و ایجاد یک «صندوق همبستگی دیجیتال» داوطلبانه؛ همانطور که در بیانیه اصول به آن اشاره شده است.
چ) کشورها باید برای پرکردن شکاف دیجیتالی به فکر ایجاد سازوکارهای ملی برای تأمین امکان دسترسی عام در مناطق شهری و روستایی محروم باشند.
ث) پیگیری و ارزیابی
28. به کمک شاخصهای مقایسهای آماری و نتایج پژوهشی باید از عملکرد بینالمللی ارزیابی و محکسنجی (کمی و کیفی) واقعگرایانهای به دست داد تا بتوان رسیدن به اهداف، آرمانها و مقاصد مطروحه در نقشهعمل را، با عنایت به شرایط متفاوت کشورها، مورد پیگیری قرار داد.
الف) باید با همکاری هر کشوری، یک شاخص مرکب برای توسعه فناوری اطلاعاتی و ارتباطی (شاخص فرصتهای دیجیتالی) تدوین کرد و به کار گرفت.
این شاخص را میتوان سالانه یا هر دوسال یکبار، در گزارش توسعه فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی منتشر کرد.
در حالی که این شاخص، آمار و ارقام را نشان میدهد، خود گزارش، به تحلیل سیاستها و اجرای آنها، بر حسب شرایط ملی، میپردازد؛ از جمله تحلیل از نقطهنظر مباحث جنسیتی.
ب) شاخصها و محکگذاریهای مناسب، از جمله شاخصهای میزان اتصال جوامع مختلف، باید عمق شکاف دیجیتال را هم در ابعاد داخلی و هم در ابعاد بینالمللی به روشنی نشان دهد و با این شاخصها بتوان از میزان شکاف دیجیتال بهطور مرتب ارزیابی داشت، و بتوان پیشرفت جهانی در استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی برای نیل به اهداف توسعهای مورد توافق بینالمللی، از جمله اهداف بیانیه هزاره، را دنبال کرد.
پ) سازمانهای بینالمللی و منطقهای باید امکان دسترسی همگانی به فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در کشورهای مختلف را بهطور مرتب ارزیابی و گزارش کنند؛ با هدف ایجاد فرصتهای برابر برای رشد بخش فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در کشورهای در حال توسعه.
ت) باید شاخصهایی نیز برای ارزیابی کاربرد و نیازهای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی از بعد مسائل جنسیتی نیز ایجاد شود.
شاخصهایی برای سنجش عملکرد پروژههای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی که بودجه آنها تأمین میشود نیز باید تعیین شود که با آن شاخصها بتوان اثر این پروژهها را بر زندگی زنان و دختران ارزیابی کرد.
ث) یک پایگاه اینترنتی برای معرفی بهترین نمونههای اجرای پروژههای فناوری اطلاعاتی و ارتباطی و همچنین گزارشهایی از پروژههای موفق باید ایجاد و راهاندازی شود.
برای این کار، فعالیتهای همه طرفهای ذینفع باید در قالبی موجز، قابل دسترس، و براساس استانداردهای شناخته شده بینالمللی دسترسی به پایگاههای اینترنت، گردآوری شود.
این پایگاه اینترنتی باید بهطور ادواری بههنگام شود و به جایگاهی دائمی برای تبادل تجربیات تبدیل شود.
ج) همه کشورها و منطقهها باید ابزارهایی فراهم آورند تا به کمک آن بتوان به اطلاعات آماری در خصوص جامعه اطلاعاتی، و به شاخصهای اصلی و همچنین تحلیل ابعاد مهم این جامعه، دست یافت.
در این راه، ایجاد سیستمهای شاخص مقایسهای بینالمللی و جامع، با عنایت به سطح متفاوت توسعه هر کشور، باید در اولویت باشد.
ج) بهسوی مرحله دوم اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی (تونس)
29. با یادآوری مصوبه شماره 183/56 مجمع عمومی ملل متحد، و با توجه به نتایج اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی در ژنو، یک نشست تدارکاتی در نیمه اول سال 2004 برگزار خواهد شد تا آن موضوعهای جامعه اطلاعاتی را که باید مرکز توجه دومین مرحله اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی در تونس باشد مورد بررسی قرار دهد و در مورد ساختار روند تدارکاتی دومین مرحله اجلاس به توافق دست یابد.
طبق تصمیماتی که در اجلاس ژنو در مورد مرحله دوم اجلاس در تونس گرفته شده، در اجلاس تونس باید از جمله، به موارد زیر پرداخت: الف) دقیقکردن اسناد نهایی مقتضی، برپایه نتایج به دست آمده از اجلاس ژنو و با عنایت به تحکیم روند ساخت یک جامعه اطلاعاتی جهانی، و کاستن از شکاف دیجیتالی و تبدیل آن به فرصتهای دیجیتالی.
ب) پیگیری و اجرای نقشه عمل اجلاس ژنو در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی؛ از جمله در سطح سازمان ملل متحد، به عنوان بخشی از یک رویکرد یکپارچه و هماهنگ، برای فراخواندن همه طرفهای ذینفع به مشارکت در اجرای این نقشه عمل.
این کار باید، از جمله، از طریق مشارکت میان طرفهای ذینفع صورت پذیرد.

واژه های کلیدی: اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی طرح اقدام شکاف دیجیتال نظارت بر اینترنت صندوق همبستگی دیجیتال دسترسی نرمافزارهای رایگان