نجات ‌یافتگان مقابل دوربین تلویزیون

برنامه 360 درجه که از شبکه 2 سیما در حال پخش است، یکی از برنامه‌هایی است که درباره اعتیاد در تلویزیون ساخته شده است. در 360 درجه، معتادانی که ترک کرده و اکنون پاک هستند، بدون هیچ واسطه‌ای، بدون این‌که چهره‌شان شطرنجی شود، بدون این‌که نقش بازی کنند، مقابل دوربین از تمایلات خود برای استفاده از موادمخدر می‌گویند. این‌گونه برنامه‌ها که می‌توان آنها را در ردیف برنامه‌های مستند واقع‌گرا جای داد، وظیفه اصلی‌شان آگاهی بخشی به افراد جامعه است.

روانکاوی معتادان

زینب تقوایی، تهیه‌کننده برنامه 360 درجه درباره ماهیت و ساختار این برنامه به خبرنگار «جام‌جم» گفت: 360 درجه در اصل روانکاوی معتادان به موادمخدر و آنهایی است که توانسته‌اند از این دام وحشتناک به سلامت عبور کنند؛ البته ما بیشتر روی افرادی کار کرده‌ایم که ترک کرده‌اند و اکنون پاک هستند.

این تهیه‌کننده با ذکر این نکته که معتادی که مواد را ترک کرده، بشدت خودش را نقد می‌کند، گفت: افرادی که واقعا ترک کرده‌اند و تصمیم جدی دارند که دوباره به مواد روی نیاورند، آنقدر به خودباوری رسیده‌اند که حاضرند مقابل دوربین بنشینند و از سرنوشت خود بگویند. افرادی که در برنامه 360 درجه دیده می‌شوند، واقعا اشخاص حقیقی هستند و ما برای ساخت برنامه از بازیگر استفاده نکرده‌ایم.

تقوایی در پاسخ به این پرسش که مخاطبان چگونه می‌توانند باور کنند که افرادی که در برنامه شما دیده می‌شوند، افراد حقیقی هستند که نقش بازی نمی‌کنند، گفت: آنهایی که معتادان و افرادی را که ترک کرده‌اند را می‌شناسند و با رفتار آنها آشنا هستند، می‌دانند که این‌گونه اشخاص زمانی که از دوره اعتیاد و ترک خود می‌گویند بشدت عرق می‌کنند و دچار اضطراب می‌شوند و هیچ بازیگری حرفه‌ای نمی‌تواند نقش آنان را بازی کند، چه برسد به کسانی که نابازیگر هم باشند.

این تهیه‌کننده با اشاره به این نکته که اعتیاد به معنای واقعی کلمه مصیبت و ترک اعتیاد بسیار دردناک است، گفت: به نظر من که مدت‌های زیادی برای ساخت برنامه 360 درجه تحقیق کرده‌ام، اگر قرار است تلویزیون درباره اعتیاد و مصیبت‌های آن برنامه‌سازی کند، بهترین روش، ساخت آثار مستند است که مخاطبان و مردم را بی‌واسطه در جریان اتفاقات قرار می‌دهد و اطلاع‌رسانی بسیار شفافی درباره اعتیاد دارد.

مریم فیروزی هم که در آینده نزدیک، برنامه اردیبهشت را روی آنتن شبکه 4 سیما می‌فرستد، از موافقان ساخت برنامه‌های تلویزیونی درباره اعتیاد و روش‌های مبارزه و ترک آن است.

وی در پاسخ به این پرسش که ساختار این برنامه‌ها بهتر است به چه شکل باشد، گفت: در شرایطی که روزبه‌روز اعتیاد اشکال جدیدی‌ به خود می‌گیرد و فراگیری آن ‌هم روزبه‌روز بیشتر می‌شود، تلویزیون در هر ساختاری که درباره اعتیاد برنامه بسازد، مفید است. این برنامه‌ها بشدت در آگاه کردن مردم موثر هستند و می‌توانند سطح اطلاعات مردم را بالا ببرند.

فیروزی با اشاره به این نکته که بیشتر کسانی که به اعتیاد روی می‌آورند، افرادی هستند که در خانواده‌های کم‌سواد و کم‌اطلاع رشد پیدا کرده‌اند، گفت: اکنون که تلویزیون در همه خانه‌ها روشن است، باید از این موقعیت بیشترین استفاده را کرد و به مردم درباره شیوه‌های آلوده شدن و ترک اعتیاد اطلاعات کافی داد.

این تهیه‌کننده افزود: وقتی برای مخاطب جوان برنامه‌سازی می‌شود، باید سلیقه بیشتری به خرج داده شود و برنامه‌ها خوش‌آب و رنگ‌تر ساخته شوند تا به چشم این گروه از مخاطبان بنشینند و آنان را جذب کنند.

فیروزی گفت: به نظر من، برنامه‌های مستند و ترکیبی بیشتر برای آگاه‌سازی خانواده‌ها مناسب است و سریال‌ها و فیلم‌های نمایشی خوش ساخت و قوی بیشتر می‌توانند روی جوانان تاثیر بگذارند.

به این ترتیب ، به نظر می رسد آنانی که مقابل دوربین 360 درجه می‌نشینند و با مخاطبان سخن می‌گویند، تصمیم دارند همه تجربیات خود را در اختیار مخاطبان بگذارند و با نگاه و کلام خود به همه بگویند راهی که ما رفتیم جز مصیبت، توشه‌ای نداشت؛ پس شما رفتن به این سنگلاخ را تجربه نکنید.

طاهره آشیانی
گروه رادیو و تلویزیون