آغاز فصل جدید مناسبات ترکیه و چین

ون جیابائو گفت: ما تصمیم گرفته ایم شراکت استراتژیک در روابطمان ایجاد کنیم و این نقطه عطفی در روابط دو کشور خواهد بود. دو کشور همچنین تصمیم گرفته‌اند در مبارزه علیه تروریسم و افراطی‌گری از طریق ایجاد مکانیزم‌های مشترک، همکاری‌های گسترده‌ای داشته باشند. نخست‌وزیر ترکیه نیز پس از دیدار با همتای چینی خود اظهار کرد براساس توافقی که میان دو کشور صورت گرفته، مناسبات بازرگانی 2 جانبه با دو واحد پولی لیر ترکیه و یوآن چین صورت خواهد گرفت. به دلیل همین گسترش روابط، آنکارا سال 2012 را سال چین در ترکیه اعلام کرد که با برگزاری برنامه‌‌های فرهنگی همراه خواهد بود. سال 2013 را نیز پکن سال ترکیه در چین اعلام کرده است.

پیش از کنفرانس خبری نخست وزیر ترکیه و چین، مقامات دو کشور یادداشت تفاهم‌های مختلفی را در حوزه‌های تجاری، فرهنگی و حمل و نقل امضا کردند که از آن جمله می‌توان به توافق‌نامه بهبود و تقویت همکاری‌های اقتصادی، تجاری‌، یادداشت تفاهم برای انجام اقدامات میان‌مدت و درازمدت در همکاری‌های اقتصادی، تجاری و بهبود امور تاسیسات زیربنایی و امور تکنولوژیک اشاره کرد. به گزارش ایسنا، گفته شده است که هدف اصلی ترکیه از نزدیکی به چین، نه همکاری‌های نظامی، بلکه گسترش مناسبات اقتصادی و افزودن بر پهنه شبکه شرکای تجاری این کشور است.

اگر چه حجم مبادلات بازرگانی میان دو کشور از یک میلیارد دلار در سال 2000 به 12 میلیارد و 600 میلیون دلار در سال 2008 رسیده، ولی حجم سرمایه‌گذاری ترکیه در چین زیر 100 میلیون دلار است. از سوی دیگر ترکیه علاقه‌ای وافر به فناوری چین در حوزه‌ انرژی، بویژه انرژی هسته‌ای دارد.

اگرچه گفته می‌شود هدف اصلی ترکیه افزایش همکاری‌های نظامی با چین نیست ولی رزمایش مشترک نیروهای هوایی دو کشور در منطقه‌ هوایی آناتولی در ماه سپتامبر گذشته، باعث ناخشنودی و نگرانی دولت آمریکا شد زیرا ترکیه یکی از متحدان مهم ناتو محسوب می‌‌شود. ناخشنودی واشنگتن از این نظر است که ترکیه برای اجرای رزمایش‌های نظامی مشترک دیگر از رژیم صهیونیستی دعوت نکرده، ولی در عوض به چین روی آورده است. مقامات رژیم صهیونیستی نیز از این رویکرد جدید ترکیه ابراز نگرانی کرده‌اند. به گزارش فارس، روزنامه صهیونیستی‌هاآرتص در مقاله‌ای برگزاری مانور مشترک ترکیه و چین را مورد توجه قرار داد و آن را غافلگیری بزرگی برای آمریکا و رژیم صهیونیستی توصیف کرد ، چرا که این مانورها در ترکیه تا 2 سال قبل همواره با حضور رژیم صهیونیستی انجام می‌شد. محافل نظامی و سیاسی در آمریکا و رژیم صهیونیستی این تغییر در سیاست ترکیه را باعث نگرانی خود می‌دانند و معتقدند حضور هواپیماهای چینی در این مانور و در آسمان منطقه برای آنها نگران‌کننده است. از سال 2001 تا 2008 این مانورها همواره در آسمان ترکیه و با مشارکت رژیم صهیونیستی صورت می‌گرفت، علاوه بر این آمریکا و نیروهایی از ناتو نیز در این رزمایش شرکت داشتند، ‌اما ترکیه مشارکت‌دادن اسرائیل در این مانور را بعد از حمله این رژیم به ناوگان آزادی غزه متوقف کرد و آمریکا و ناتو نیز بعد از این موضوع، خود را از این مانور کنار کشیدند.

حتی واشنگتن از دولت ترکیه خواسته بود هنگام رزمایش هوایی مشترک با چین جنگنده‌‌های مدرن اف?? را از آشیانه‌‌‌های خود خارج نکند. هدف از این درخواست آن بود که به چینی‌ها فرصت دستیابی به فناوری نظامی آمریکا داده نشود.

روابط 2 کشور ترکیه و چین در حالی رو به گرمی می‌رود که در گذشته بارها مناسبات 2 کشور رو به تیرگی گراییده بود، بویژه در رابطه با اعتراض ترکیه نسبت به سرکوب اقلیت ترک‌تبار اویغور در چین. پس از آن‌که دولت چین در تابستان 2009 در استان سین‌کیانگ که منطقه اسکان اویغورهاست، ناآرامی‌ها را به شکل خونینی سرکوب کرد، رجب طیب اردوغان از قتل‌عام قومی سخن راند. بر همین اساس، رهبران 2 کشور چین و ترکیه در جریان این سفر درباره شرایط استانسین کیانگ در چین نیز گفتگو کردند. این گفتگوها در حالی بود که به گزارش خبرگزاری فرانسه حدود 100 اویغور در خارج از هتل محل اقامت ون جیابائو علیه سیاست‌های دولت چین تظاهرات کردند و پلیس نیز با آنها درگیر شد. تحلیلگران معتقدند سفر نخست وزیر چین به ترکیه به نفع هر دو کشور است. ارکین ارتم، از موسسه تفکرات استراتژیک در آنکارا گفت که موضوع فعالیت‌های اویغورها در چین هنوز هم موضوع حساسی در روابط آنکارا - پکن محسوب می‌شود. وی گفت که ترکیه ضمن حمایت از استقلال و خودمختاری چین نگرانی جدی در مورد حقوق بشر در این استان چین دارد.