اهدای زندگی با تزریق سلول‌های بنیادی

در این میان با توجه به این که دهنده و گیرنده پیوند باید از نظر خونی و بافتی با هم سازگار باشند در بسیاری از موارد فرد مناسب در بین خویشاوندان بیمار یافت نمی‌شود بررسی‌ها نشان داده‌اند که حدود 70 درصد بیماران در میان اعضای خانواده اهداکننده مناسبی نیافته و ادامه حیات آنان وابسته به اهداکنندکان غیرخویشاوند است. امروزه به دلیل مشکلات اقتصادی خانواده‌ها کوچک شده‌اند و تک‌فرزندی هم افزایش یافته است که در این صورت شانس پیدا کردن اهداکننده مناسب در خانواده بسیار کم شده است.

بنابراین باید مراکزی باشد تا یکسری افراد داوطلب را ثبت‌نام کنند و آنها هم رضایت داده تا هر زمان که لازم شد فراخوان شده و سلول‌های بنیادی خون‌سازشان به موقع به بیماری که از لحاظ آندریژن سازگاری بافتی به آنها بخورد اهدا کنند.

مرکز پذیرش اهداکنندگان سلول‌های بنیادی خون‌ساز در همین راستا در سازمان انتقال خون ایران راه‌اندازی شده و از این پس آماده پذیرش علاقه‌مندان به اهدای سلول‌های بنیادی است.

توجه به اهمیت موضوع و وجود روحیه انسان دوستانه در هموطنان ایرانی سازمان انتقال خون بر آن شده است تا با راه‌اندازی مرکز پذیرش اهداکنندگان سلول‌های بنیادی گامی در جهت یافتن اهداکنندگان مناسب برای بیماران نیازمند بردارد.

«سپاس» نام مخفف این مرکز است که برگرفته از نام سازمان انتقال خون و مرکز پذیرش اهداکنندگان سلول‌های بنیادی است که یادآور این است که تشکری هم از کسانی داشته که به این مرکز آمده و عضو داوطلبانه اهدای سلول‌های بنیادی خون‌ساز شده‌اند تا به بیماران غیرخویشاوند نیازمند، این سلول‌ها را اهدا کنند.

معمولا دو روش، برای اهدای سلول‌های بنیادی خون‌ساز وجود دارد که با توجه به شرایط بیمار و اهداکننده، پزشک مشاور و معالج روش مناسب را توصیه می‌کند، اما در نهایت اهداکننده روش مورد نظر را انتخاب می‌کند.

اهدای سلول‌های بنیادی از خون یکی از این روش‌هاست. در این روش، سلول‌های بنیادی از خون موجود در رگ‌ها به طور مستقیم گرفته می‌شود. از آنجا که در حالت عادی تعداد سلول‌های بنیادی در خون داخل رگ‌ها کم است، برای افزایش این سلول‌ها، دارویی به اهداکننده به صورت زیر پوستی تزریق می‌شود و پس از چند روز سلول‌های بنیادی با دستگاه‌های مخصوص از خون داخل رگ‌ها گرفته می‌شود. این اقدام در حدود 3 تا 4‌ساعت طول می‌کشد، نیاز به بیهوشی ندارد و بعد از اتمام کار می‌توان محل اهدا را ترک کرد.

اهدای سلول‌های بنیادی از مغز استخوان روش دیگری است که امروزه استفاده از این روش مخصوص به موارد خاص است. در این روش، سلول‌های بنیادی به طور مستقیم، از مغز استخوان گرفته می‌شوند. این کار، تحت بیهوشی عمومی و موضعی انجام شده و معمولا از مغز استخوان لگن استفاده می‌شود. همچنین این اقدام در حدود 2 ساعت طول می‌کشد و اهداکننده به طور معمول، می‌تواند همان روز یا حداکثر روز بعد بیمارستان را ترک کند و پس از 2 یا 3 روز فعالیت عادی خود را از سر بگیرد. البته ممکن است سلول‌های بنیادی موجود در مغز اسخوان در آزمایشگاه جداسازی شوند.

همچنین نگهداری سلول‌های بنیادی در درمان بیماری‌های خونی مانند تالاسمی و بدخیمی‌ها مانند سرطان خون مزمن و نقایص سیستم ایمنی کاربرد دارد.

نکته قابل توجه هم این است که اهداکنندگان نباید نگران سلول‌های اهدا شده خود باشند چراکه سلول‌های بنیادی در بدن اهداکننده، به سرعت شروع به رشد دوباره کرده و جایگزین می‌شود.

علاقه‌مندان به اهدا باید توجه کنند که سلامتی اهداکننده قبل و بعد از اهدا، بسیار مهم است. به طوری که اهداکننده توسط پزشک،به طور کامل ارزیابی می‌شود. بعد از تکمیل فرم‌های ثبت‌نام، چنانچه فردی به عنوان اهداکننده پذیرفته شود، نمونه خون به منظور تعیین مشخصات سلولی از وی گرفته می‌شود. پس از آن، اطلاعات اهداکننده‌های داوطلب اهدای سلول‌های بنیادی ثبت شده و هر زمان که بیماری نیاز به پیوند سلول‌های بنیادی داشته باشد، نوع مشخصات سلولی وی با کلیه اهداکنندگان در بانک اطلاعاتی مرکز مقایسه خواهد شد. در صورتی که اهداکننده‌ای با بیمار سازگاری بافتی داشته باشد، از سوی مرکز، با اهداکننده تماس گرفته شده و جهت آزمایش‌های تاییدی دعوت می‌شود.

اهدای سلول‌های بنیادی خون‌ساز کاملا داوطلبانه است و هیچ وجهی در مقابل آن پرداخت نخواهد شد و کلیه هزینه‌های پزشکی و بیمارستانی مرتبط با اهدای سلول‌های بنیادی و نیز هزینه‌های فرعی با اهدا در صورت لزوم، توسط این مرکز، تامین می‌شود.

البته با توجه با راه‌اندازی این مرکز در چند روز گذشته، باز هم شاهد ایثارگری ایرانیان بوده و به گفته رئیس مرکز پذیرش اهداکنندگان سلول‌های بنیادی تاکنون مشخصات 200 نفر در این مرکز ثبت شده و جهت اهدای سلول‌های بنیادی خون خود اعلام آمادگی کرده‌اند.

امیر بامه