پروانه خلیلی از تهران ـ دختر 4 ساله من بسیار لجباز است و موقع لباس پوشیدن، جمع کردن وسایلش و... به حرف هیچکس توجه نمیکند و در کمال خونسردی کار خودش را ادامه میدهد. این رفتار او وقتی غیرقابل تحملتر میشود که برای کوچکترین درخواست باید مدام یک موضوع را تکرار کنم و همچنان پاسخی جز بیتوجهی نبینم.
دوست عزیز اشتباه شما و اغلب پدر و مادرها اینجاست که در چنین مواردی مدام خواستهتان را تکرار میکنید، چون فکر میکنید هرچه بیشتر حرفتان را تکرار کنید، فرزندتان سریعتر گوش میدهد. نکته همین جاست، چراکه در حقیقت قضیه برعکس است. به طور معمول اگر قبل از انجام کاری گفته خود را چندین بار تکرار کنید، بچه یاد میگیرد که نباید گوش دهد. او ارزش زمانی که برای اولین مرتبه او را صدا میکنید و زمانی که واقعا با او کار دارید را میداند و احتمالا از 5 تا 10 دقیقه اضافی استفاده میکند و به بازی خود ادامه میدهد. اگرچه هنگامی که کودک خود را به نشنیدن میزند یا حرفتان را جدی نمیگیرد بسیار ناراحتکننده است، ولی بچههای 4 ـ 3 ساله از این که میتوانند با بیاعتنایی و گوش ندادن، والدین را عصبانی کنند، احساس قدرت میکنند. پس با این قضیه به طور شخصی برخورد نکنید. بچهها در این سن نمیخواهند بیادب باشند، آنها فقط میخواهند استقلال خود را نشان دهند، بنابراین بهتر است در این شرایط سعی کنید عصبانی نشوید و هرچه آرامتر خواستهتان را به کودک انتقال دهید.
مرسده باباخانی از کرج ـ نگران تربیت اخلاقی پسرم هستم. پسری بازیگوش و شیطان که در پاسخ به تمام توصیههای ما لجبازیاش گل میکند و حتی به جای پذیرفتن آنها با حاضر جوابی پاسخی ناشایست به ما تحویل میدهد. (باربد یک ماه دیگر وارد 7 سالگی میشود)
همه متخصصان علوم تربیتی معتقدند گام نخست برای تربیت اخلاقی کودک، برخورد اخلاقی با اوست. حتما خود شما هم تجربه کردهاید وقتی به تندی با باربد رفتار میکنید، چقدر حس لجاجت او گل میکند. درواقع باید گفت این مختص به پسر شما نیست و کمتر پیش میآید کودکی در مقابل برخورد تند پدر و مادر، واکنش منطقی نشان دهد، اما برعکس در مواردی که با کودک با احترام برخورد میشود (حتی زمانی که مرتکب خطا شده) میتوان واکنش قابل قبولی از او دید. البته نباید انتظار داشت که او در همه موارد پاسخ احترام را با احترام بدهد، همانطور که بعضی بزرگترها هم ممکن است لزوما احترام را با احترام پاسخ ندهند. اما در این میان یک نکته وجود دارد و آن اینکه در این موارد نباید از بیاحترامی فرزندتان چشمپوشی کنید. چرا که با این کار نهتنها رفتار مناسبی نداشتهاید بلکه با رها کردن او به حال خود، به بلوغ فکری او هم کمکی نمیکنید. شما باید در مقابل هر نوع بیاحترامی و هر کلام زشت و ناپسند باربد واکنش مناسب و اصولی نشان دهید. البته به یاد داشته باشید سرزنش کردن هم برخورد منطقی نیست. چون سرزنش میتواند علاوه بر برانگیختن حس لجاجت و انتقامجویی در کودک، عواقب روحی ـ روانی هم در درازمدت برای او به دنبال داشته باشد. این یک اصل تربیتی است: «هیچ وقت کودک را سرزنش نکن. از او بپرس آیا این کارت درست بود؟» این روش را امتحان کنید و خواهید دید که همین پرسش ساده باعث میشود کودک شما درباره عملی که انجام داده به فکر بیفتد.
آزاده تنها