محرومیت از تحصیل در انتظار دانشجویان سیگاری

براساس این شیوه‌نامه، دانشجویان متخلف در مرحله اول با اخطار شفاهی و درج در پرونده و در مرحله دوم تا دو ترم تحصیلی محروم می‌شوند.

اما آنچه شورای انضباطی وزارت بهداشت را واداشته تا به اعمال چنین مجازات‌هایی بپردازد، وضعیت نگران‌کننده مصرف سیگار و قلیان در بین دانشجویان دختر و پسر است، این وضعیت حتی در میان استادان نیز مشاهده می‌شود، در حالی که به نظر می‌رسد شورای انضباطی آنان را از قلم انداخته است.

استاد که آزادباش می‌‌دهد، سروصدای باز و بسته شدن کیف‌ها و بستن کتاب‌ها و جزوه‌ها و صدای کشدار عقب کشیدن صندلی‌ها، فضای کلاس را پر می‌کند. عده‌ای از کلاس خارج می‌شوند و گروهی در کلاس می‌مانند. 5 ـ 4 نفر از دانشجویان پسر به عادت همیشگی تا شروع کلاس بعدی عازم بوفه کنار حیاط دانشگاه هستند. دو نفرشان دست به جیب می‌شوند و بسته‌های سفید، سیاه و قرمز سیگار خارج می‌شوند. به هم تعارف می‌کنند، سیگار را با سیگار گر می‌دهند و دود غلیظ چهره‌شان را می‌پوشاند. 10 دقیقه از پایان کلاس می‌گذردکه گُله‌گله دانشجویان در گوشه و کنار حیاط دانشگاه سیگار به دست دورهم جمعند. پسرها راحت سیگار دود می‌کنندو برخی دخترها دور از چشم بقیه، راهی دستشویی‌هایی تنگ و بدبو می‌شوند؛ اما بوی دود سیگار در دستشویی‌های دخترانه نشان می‌دهد که آنها هم با دود بیگانه نیستند.

بررسی‌های انجام شده در سال‌های ابتدایی دهه 80 نشان داد که مصرف سیگار در دوران تحصیل در مراکز دانشگاهی،‌ در بین دانشجویان پسر سال اول 21.8 درصد بوده که در سال آخر به 28.4 درصد افزایش می‌یابد.

این در حالی است که طبق آمار کلینیک ترک دخانیات در تهران، مصرف سیگار در بین دختران دانشجوی سال اول 2.7 درصد و در سال آخر 7.8 درصد است.هرچند نمی‌توان آمار دقیقی از تعداد افراد سیگاری در دانشگاه‌ها ارائه داد؛ اما هشدارهای وزیر بهداشت در سال جاری نشان می‌دهد که تعداد زیادی از جمعیت 15 درصدی سیگاری در کشور را دانشجویان تشکیل می‌دهند.

تحقیقات مرکز کنترل دخانیات در سال جاری خبر می‌دهد که 75 درصد سیگاری‌ها در سنین زیر 20 سال سیگار کشیدن را آغاز کرده‌اند و میزان مصرف سیگار در بین دانشجویان 16 درصد است که 25 درصد را پسران و 6 درصد را دختران تشکیل می‌دهند؛ ضمن این که در بین رشته‌های مختلف گرایش دانشجویان پزشکی به سیگار بیش از سایرین است.

ایران پنجمین کشوری است که قانون منع استعمال مواد دخانی در اماکن عمومی را در مجلس تصویب کرده است و بر منع توزیع و فروش سیگار به افراد زیر 18 سال تاکید دارد. با وجودی که این قوانین از سوی دستگاه‌های رسمی قانونگذاری تصویب شده است، اما از اجرا یا ضمانت اجرایی آن خبری نیست.

محمدرضا مسجدی، دبیرکل جمعیت مبارزه با دخانیات بارها اعلام کرده است که قانون جامع کنترل دخانیات با امضای رئیس‌جمهور به سراسر کشور ابلاغ شده است اما از اجرای آیین‌نامه آن خبری نیست.

براساس ماده یک آیین‌نامه اجرایی قانون جامع کنترل دخانیات، کتابخانه‌های عمومی، ‌مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی و پژوهشی نیز جزو اماکن عمومی محسوب می‌شوند و استعمال هر نوع دخانیات در آن ممنوع است، اما با وجودی که از تصویب این قانون بیش از 3 سال گذشته، نه از آیین‌نامه اجرایی آن خبری است و نه از ضمانت اجرایی آن. اکنون به نظر می‌رسد وزارت بهداشت، پیشروتر از وزارت علوم، قصد دارد از اختیارات انضباطی خود استفاده و به تنبیه دانشجویان سیگاری بپردازد.

در حالی که پیشینه قوانین موجود در حوزه منع مصرف سیگار گواهی می‌دهد که اجرای آنها با مشکلات زیادی همراه است، آیین‌نامه انضباطی وزارت بهداشت در دانشگاه‌های کشور نیز با شبهاتی همراه است.

شکوه نوابی‌نژاد، استاد دانشگاه تربیت معلم در این باره تاکید می‌کند که ضمانت اجرایی این گونه قوانین باید همراه آیین‌نامه‌ها تدوین شود. وی می‌گوید: متاسفانه برخی استادان در دانشگاه به استعمال دخانیات می‌پردازند، در حالی که آنها باید به عنوان الگوی رفتاری دانشجویان بیشتر از سایرین به قانون عمل کنند.

به گفته این استاد دانشگاه، به تنهایی نمی‌توان به قانون اکتفا کرد و در این زمینه فرهنگسازی و برگزاری کارگاه‌ها و همایش‌ها با حضور استادان و دانشجویان ضروری به نظر می‌رسد.

به هر حال شیوه‌نامه انضباطی وزارت بهداشت در تلاش است تا آسیب ناشی از استعمال سیگار را در بین دانشجویان به حداقل برساند، در حالی که وجود مجازات‌هایی مانند تعلیق از تحصیل و درج در پرونده می‌تواند پنهانکاری و مصرف سیگار در دستشویی‌ها، اتاق‌ها و کلاس‌های خالی را به حداکثر برساند.

کتایون مصری
گروه جامعه