تئاتر کودک و نوجوان هوای تازه می‌خواهد

تئاتر و تئاتر عروسکی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان پیش از این زیر مجموعه معاونت تولید و محصور و محدود به مرکز تولید تئاتر پارک لاله بود که البته یک تریلی هم داشت که به استان‌ها می‌رفت و روی آن تئاتر اجرا می‌شد. اما در هیات مدیره جدید، این بحث پیش آمد که کانون پرورش فکری تنها برای تهرانی‌ها نیست و این شهر هم تنها به خیابان‌های اطراف پارک لاله محدود نمی‌شود. از این رو تصمیم گرفته شد تا برای گسترش خدمات تئاتری به سطح کشور، مدیریت تئاتر و تئاتر عروسکی از زیر مجموعه معاونت تولید خارج شود و تحت نظر معاونت فرهنگی قرار بگیرد.

از آنجا که معاونت فرهنگی کانون پرورش فکری دارای 800 مرکز در سطح کشور است و همه آنها در کنار قرائت خانه‌هایشان یک سالن آمفی‌تئاتر هم دارند، ظرفیت خوبی برای فعالیت تئاتری در استان‌ها و شهرستان‌ها به وجود می‌آورد. پس از این تغییر ساختاری ما توانستیم فعالیت‌های تئاتری خود را به 30 استان کشور گسترش دهیم.

نه. در شیوه کار ما هم تغییراتی به وجود آمده است. نگاه کانون به تئاتر 2 نگرش اساسی است. اول تئاتر فرآیند محور که به مثابه یک واسطه تربیتی عمل می‌کند و دوم نگرش برآیند محور که تئاتر را به عنوان یک محصول فرهنگی در نظر می‌گیرد. تئاتر فرآیند محور به وسیله خود بچه‌ها در مراکز انجام می‌شود و اهداف آموزشی و تربیتی را دنبال می‌کند و شاخه بر آیند محور، نگاهش را به تولید آثار نمایشی به عنوان یک محصول فرهنگی می‌دوزد. در این ارتباط هم قبلا کار ما محدود به تهران بود و حالا در سراسر ایران گسترش یافته است.

نه نبود. آنچه در مراکز ما از سوی بچه‌ها انجام می‌شود یا روی صحنه نمی‌رود یا اجرای آن در درجه دوم اهمیت است. مهم این است که فرآیند شکل‌گیری تئاتر از سوی کودکان و نوجوانان فضایی را ایجاد کند که مربی بتواند تاثیر تربیتی‌اش را روی بچه بگذارد.

2 سال است که طرحی با عنوان کانون ـ‌ مدرسه در حال اجراست که بر اساس آن 400 مرکز فرهنگی و هنری ما در سراسر کشور با مدارس همسایه خود در ارتباط تنگاتنگ هستند. بر اساس این طرح دانش‌آموزان هفته‌ای یک روز به مرکز می‌آیند و از برنامه‌های آن استفاده می‌کنند.

2 تا از این فعالیت‌ها در حیطه وظایف ماست، یکی نمایش خلاق و دیگری نمایش عروسکی. این نمایش‌های خلاق و عروسکی بر اساس آنچه دانش‌آموزان در کلاس درس خوانده‌اند، اجرا می‌شود.

بله کتاب‌های درسی مقطع ابتدایی. در این ارتباط جزوه‌هایی برای درس‌های مختلف منتشر شده که دارای بخش‌های شعر، داستان و تئاتر است. ما در این مدت به تجربه دیده‌ایم که مطالب درسی در قالب تئاتر چقدر خوب به دانش‌آموزان منتقل می‌شود.

امیدواریم کارهای ما ثمر دهد. البته در بعضی جاها مشکلات ساختاری و زیربنایی داریم. برای مثال مدارس ما همچنان از شیوه‌های آموزش مستقیم بهره می‌برند، در حالی که دوره‌اش سپری شده است. از سوی دیگر، فعالیت‌های هنری و فرهنگی مدارس ما با مشکلات بودجه‌ای روبه‌رو هستند که تا حدی دست ما را می‌بندد.

شاید تنها ارگان دولتی هستیم که نیروهای متخصص و آموزش دیده خوبی در این عرصه داریم. ما در هر استان یک کارشناس تئاتر داریم. مربیان ما در 800 مرکز کانون آموزش‌های بدو خدمت خوبی را می‌بینند و به عنوان مثال با تئاتر خلاق آشنا می‌شوند. در دوره‌های پودمانی هم آموزش‌های تئاتر را برگزار می‌کنیم که به طور ضمن خدمت مربیان ما آموزش می‌بینند. آموزش و توانمندسازی مربیان خود را بسیار جدی گرفته‌ایم و به سمتی داریم می‌رویم که در هر استان داری یک مرکز تئاتر کودک ونوجوان مثل همین پارک لاله باشیم. اینها مراکز خاص تئاتر هستند و فعالیت‌های استان را زیر نظر می‌گیرند.

در وهله اول پیش نیاز ما آشنایی مربیان ما با مبانی هنرهای نمایشی است. پس از آن بیشتر به سراغ آموزش نویسندگی با گرایش نمایشنامه‌نویسی عروسکی می‌رویم. در ادامه هم می‌رسیم به کارگردانی، بازیگری و... .

ما داریم به سمتی می‌رویم تا از کمیت تولید تئاتر کم کنیم و بر کیفیت بیفزاییم. برای همین با مدیران هم صحبت کرده‌ایم تا به جای خرد کردن بودجه، آن را در اختیار حرفه‌ای‌ها قرار داده و به سمت تولید نمایش‌های الگو حرکت کنیم. در این صورت به جای 20 نمایش، 5 کار را در طول سال تولید می‌کنیم.

در تهران ما چندان مشکلی از این بابت نداریم، اما این را باید به کل کشور اشاعه دهیم. ما در همین پارک لاله اجراهای صبحمان خیلی زود رزو می‌شود.

نه. تنها تا یک‌چهارم هزینه‌ها را می‌توانیم از محل گیشه تامین کنیم. چراکه بلیت‌های تئاتر کودک و نوجوان بسیار ارزان است. برای مثال در سالن‌های پارک لاله تنها 1000‌تومان است.

ما برای رسیدن به یک فرهنگ گروهی نیازمند آن هستیم تا ابتدا دانش آن مساله را در جامعه ایجاد کنیم، بعد این دانش را تبدیل به نگرش سازیم، سپس آن را به رفتار غریزی تبدیل کنیم تا در نهایت به صورت رفتار گروهی تجلی یابد و در پایان به فرهنگ تبدیل شود. متاسفانه در جامعه ما هنوز این دانش که هنر تئاتر برای بچه‌ها بیشتر از بزرگسالان لازم است به دست نیامده است و تحقق آن نیازمند تنفس در یک هوای تازه است.