2تا چشم ؛ یکی زرنگ ، یکی تنبل
حتما شما هم چند وقت پیش در میان آگهی های بازرگانی تلویزیونی ، خانمی را دیده بودید که توصیه می کرد کودکانتان را بین سنین 4 تا 6 سال به پایگاه های سنجش بینایی ببرید.مطمئنا کوچکترین غفلت در مراقبت
نام علمی : آمبلیوپیا
عدم هماهنگی و یکسانی میان اطلاعاتی که از 2چشم به مغز ارسال می شود ، اگر در دوران اولیه رشد اتفاق بیفتد ، نتایج بسیار نامطلوبی را در بردارد. مطالعات نشان داده است که ارسال نشدن تصاویر یکسان به وسیله 2چشم به مغز ، در دوران اولیه رشد (تا سن 7سالگی ، که شاخص این دوران سن 3 5سالگی است) باعث ایجاد تنبلی چشم (آمبلیوپی) می شود. آمبلیوپی یا تنبلی چشم عمدتا به 2دسته تقسیم می شود: عملکردی و عضوی (ارگانیک) تنبلی چشم عملکردی عبارت است از کاهش حدت بینایی یکطرفه یا دو طرفه بدون هیچ گونه نقص یا علت آسیب شناختی (پاتولوژی) یا عضوی سیستم بینایی . تنبلی چشم عضوی (ارگانیک) عبارت است از کاهش حدت بینایی به علت نقص پاتولوژیک در سیستم بینایی ، مانند بیماری های چشمی و یا نقص تغذیه ای . البته باید توجه داشت که تنبلی چشم تنها به کاهش دید در طول دوران اولیه رشد ، پیش از این که سیستم بینایی تکامل یابد، اطلاق می شود.
عوامل ایجاد کننده تنبلی چشم
1- انحراف آشکار (استرابیسم): هنگامی که انحراف آشکار دایمی در یک چشم در دوران کودکی و نوزادی وجود دارد، به علت حذف دایمی تصویر چشم منحرف در مغز ، تنبلی چشم به وجود می آید. درمان اولیه این نوع تنبلی چشم ، اصلاح هرگونه عیب انکساری و اتخاذ تصمیمی مناسب در زمینه جراحی انحراف چشم هاست.
2- عیب انکساری بالا در 2چشم: هنگامی که عیب انکساری بالایی اعم از نزدیک بینی ، دوربینی و آستیگماتیسم در دوران اولیه رشد (پیش از سن 7 سالگی) وجود داشته باشد و اصلاح نشود ، تنبلی چشم به وجود می آید. احتمال بروز این نوع آمبلیوپی ، خیلی کمتر است و درمان اولیه آن اصلاح عیب انکساری 2چشم از سوی متخصصان مربوط است.
3- تفاوت در قدرت انکساری چشمها (وجود عیب انکساری در یک چشم): مغز تصویری که به وسیله چشم سالم ایجاد می شود را نسبت به چشمی که عیب انکساری اصلاح نشده دارد ، ترجیح می دهد و تصویر چشم معیوب را حذف می کند این حذف دایمی تصویر چشم معیوب باعث تنبلی آن چشم می شود. هر چه تفاوت میان عیب انکساری 2چشم زیاد باشد ، احتمال بروز تنبلی چشم بیشتر است . همچنین اگر تفاوت زیادی میان میزان آستیگماتیسم 2چشم در دوران رشد اولیه وجود داشته باشد و اصلاح نشود ، احتمال بروز تنبلی چشم نیز وجود دارد. درمان اولیه این نوع تنبلی چشم ، اصلاح عیب انکساری چشمها و در صورت تشخیص درمانگر ، بستن چشم سالم است.
4- محرومیت بینایی: چنانچه در دوران اولیه رشد، به علت وجود موانع فیزیکی نور کافی به چشم نرسد و متعاقب آن تصویر واضحی روی شبکیه چشم ایجاد نشود، تنبلی چشم به وجود می آید. شایعترین عامل ایجاد کننده این نوع آمبلیوپی ، آب مروارید مادرزادی است که اگر بموقع عمل نشود، باعث تنبلی چشم می شود.
سایر عواملی که مانع رسیدن نور کافی به چشم می شوند ، عبارتند از: افتادگی پلک ، کدورت های قرینه ای ، کدورت محیطهای شفاف چشم و بسته ماندن طولانی مدت چشم به هر علتی . راه جلوگیری از این نوع آمبلیوپی ، تشخیص صحیح این عوامل و جراحی در سنین مناسب است .
5- علایم و نشانه های تنبلی چشم: علایم و نشانه های مشخصی برای تنبلی چشم وجود ندارد که بیمار یا والدین بیمار یا حتی معاینه کننده از طریق آنها به طور قطع پی به وجود تنبلی چشم ببرد؛ اما بعضی از علایمی که به وسیله آنها می توان وجود تنبلی چشم را پیش بینی کرد ، عبارتند از: مالش چشم از سوی طفل ، نگاه کردن از کناره ها ، سردرد و ناراحتی های چشمی . 
2- عیب انکساری بالا در 2چشم: هنگامی که عیب انکساری بالایی اعم از نزدیک بینی ، دوربینی و آستیگماتیسم در دوران اولیه رشد (پیش از سن 7 سالگی) وجود داشته باشد و اصلاح نشود ، تنبلی چشم به وجود می آید. احتمال بروز این نوع آمبلیوپی ، خیلی کمتر است و درمان اولیه آن اصلاح عیب انکساری 2چشم از سوی متخصصان مربوط است.
3- تفاوت در قدرت انکساری چشمها (وجود عیب انکساری در یک چشم): مغز تصویری که به وسیله چشم سالم ایجاد می شود را نسبت به چشمی که عیب انکساری اصلاح نشده دارد ، ترجیح می دهد و تصویر چشم معیوب را حذف می کند این حذف دایمی تصویر چشم معیوب باعث تنبلی آن چشم می شود. هر چه تفاوت میان عیب انکساری 2چشم زیاد باشد ، احتمال بروز تنبلی چشم بیشتر است . همچنین اگر تفاوت زیادی میان میزان آستیگماتیسم 2چشم در دوران رشد اولیه وجود داشته باشد و اصلاح نشود ، احتمال بروز تنبلی چشم نیز وجود دارد. درمان اولیه این نوع تنبلی چشم ، اصلاح عیب انکساری چشمها و در صورت تشخیص درمانگر ، بستن چشم سالم است.
4- محرومیت بینایی: چنانچه در دوران اولیه رشد، به علت وجود موانع فیزیکی نور کافی به چشم نرسد و متعاقب آن تصویر واضحی روی شبکیه چشم ایجاد نشود، تنبلی چشم به وجود می آید. شایعترین عامل ایجاد کننده این نوع آمبلیوپی ، آب مروارید مادرزادی است که اگر بموقع عمل نشود، باعث تنبلی چشم می شود.
سایر عواملی که مانع رسیدن نور کافی به چشم می شوند ، عبارتند از: افتادگی پلک ، کدورت های قرینه ای ، کدورت محیطهای شفاف چشم و بسته ماندن طولانی مدت چشم به هر علتی . راه جلوگیری از این نوع آمبلیوپی ، تشخیص صحیح این عوامل و جراحی در سنین مناسب است .
5- علایم و نشانه های تنبلی چشم: علایم و نشانه های مشخصی برای تنبلی چشم وجود ندارد که بیمار یا والدین بیمار یا حتی معاینه کننده از طریق آنها به طور قطع پی به وجود تنبلی چشم ببرد؛ اما بعضی از علایمی که به وسیله آنها می توان وجود تنبلی چشم را پیش بینی کرد ، عبارتند از: مالش چشم از سوی طفل ، نگاه کردن از کناره ها ، سردرد و ناراحتی های چشمی .
گفت و گو
