نقد تلویزیونی باید جریان‌ساز باشد

در حال حاضر آنچه که به عنوان نقد تلویزیونی در عرصه مطبوعاتی ما وجود دارد بیشتر نقد سریال‌های تلویزیونی است که دست‌کم می‌توان آن را در ذیل نقد هنری قرار داد. بخشی دیگر از بی‌توجهی به نقد تلویزیونی نیز به کارکرد رسانه‌ای آن از حیث زیبایی‌شناختی و مخاطب‌شناسی برمی‌گردد. یعنی بسیاری از منتقدان همچون برخی بازیگران و کارگردان‌های سینما حضور در تلویزیون را در شأن حرفه‌ای خود نمی‌دانند.

برخی منتقدان سینمایی نیز نقد برنامه‌های تلویزیونی را نوعی افت حرفه‌ای می‌دانند که نباید به آن ورود کرد و سطح کاری خود را تنزل داد. به عبارت دیگر نقد سینمایی بخشی از اعتبار حرفه‌ای خود را از اعتبار و شأن هنری و اجتماعی سینما می‌گیرد که تلویزیون از این امتیاز تا حدودی محروم است. در حالی که نقادی تلویزیون به لحاظ نیازمندی به دانش و اطلاعات در حوزه‌های مختلف اگر به مهارت‌ها و توانایی بیشتری نیاز نداشته باشد به کمتر از آن نیز محتاج نیست. اتفاقا نقد تلویزیونی به واسطه سویه رسانه‌ای آن علاوه بر دانش سینمایی و هنری به شناخت و مطالعه در حوزه‌های علوم ارتباطات، جامعه‌شناختی، مخاطب‌شناسی و... نیازمند است تا بتوان به نقد علمی تلویزیون دست یافت. اما در حال حاضر نقد‌های تلویزیونی در نسبت با نقدهای سینمایی از قدرت جریان‌سازی، تقویت یا تضعیف رسانه‌ای کمتری برخوردار است. در حالی که اگر قرار است منتقدان به ارتقای دانش و درک سینمایی مخاطبان کمک کرده و آنها را آماده پذیرش آثار فاخرتری کنند باید از طریق نقد برنامه‌های تلویزیونی که طیف مخاطبان بیشتری را به خود اختصاص می‌دهند به این هدف دست یابند. اگر قرار است تلویزیون از عوام‌زدگی و سطحی‌نگری رها شده و به سمت تولید آثار فاخرتری حرکت کند بیش از هر چیز به نقد علمی و هنری نیازمند است و شاید به جرات بتوان گفت بیش از مدیران و برنامه‌سازان این منتقدان تلویزیونی هستند که می‌توانند به بهبود و ارتقای سطح کیفی تلویزیون کمک کنند، حتی اگر بپذیریم که اساسا قرار نیست تلویزیون کارکردهای سینما را داشته باشد و رسالت آن ایجاد سرگرمی و تفنن برای سطح عموی مخاطبان است بازهم بی‌نیاز از شکل‌گیری جریان قدرتمندی در منتقدان تلویزیونی نیستیم. همین جریان است که می‌تواند مخاطبان تلویزیون را از تماشاگران منفعل و خنثی به مخاطبان فعال و هوشمند بدل کند.