کره‌شمالیِ آفریقا

اریتره، کشوری خشک از سنگ و شن در حاشیه دریای سرخ که توسط یکی از مرموزترین رژیم‌های سراسر قاره سیاه اداره می‌شود تشنه کالاهای خارجی است.

این کشور 5 میلیون نفری که داعیه خوداتکایی و خودکفایی را دارد پس از کسب استقلال در حدود 16 سال پیش به ورطه انزوای سیاسی درغلتیده و تقریبا با هیچ کشوری رابطه گسترده ندارد.

ایالات‌متحده و برخی کشورهای اروپایی دولت اسیاباس افرکی، رئیس‌جمهور اریتره را به ارسال پول و سلاح برای شورشیان سومالی متهم کرده و از احتمال وضع تحریم‌های گسترده علیه حاکمیت او سخن به میان آورده‌اند.

به اعتقاد تحلیلگران، افرکی که زیربار نفوذ منطقه‌ای اتیوپی، همسایه جنوبی کشورش که طی 30 سال نبرد مردم اریتره برای کسب استقلال در برابر استقلال‌طلبان ایستادگی کرد کمر خم کرده در برابر به حمایت از گروه‌های شورشی در شاخ آفریقا متمایل شده است.

او اخیراً در مصاحبه‌ای همه اتهامات خود را رد کرد و آنها را دروغ پردازی غربی‌ها ‌از جمله سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) برای تامین منابع غرب در آفریقا توصیف کرد. برچسب یاغیگری و طغیان غربی‌ها به افرکی موجب شد او مواضعی تند و پرخاشگرایانه نسبت به غربی‌ها که برای دهه‌ها فریادهای استقلال‌طلبانه اریتره را نادیده گرفته بودند، اتخاذ کند.

شرایط در اریتره به گونه‌ای است که گویی دنیا به این کشور و افرکی پشت کرده و تنها به کشور قطر که همچنان روابط خوبی با اسمره دارد احساس نزدیکی می‌کند. افرکی 63 ساله در گفتگو با روزنامه مک‌کاکاچی می‌گوید «چرا باید به دنبال متحد بود؟» و با لحنی که گویی در حال پاسخ گفتن به خودش است، تاکید می‌کند «این کار صرفا به معنای داشتن ضعف است.»

این مرد بلند قامت و لاغر که در دوران مبارزات استقلال‌طلبانه مردم اریتره رهبری چریک‌های مبارز را به عهده داشت پس از کسب استقلال قدرت را به دست گرفت و البته هیچ‌گاه حاضر به چشم‌پوشی و تقسیم آن نشد.

یک دهه پس از درگیری‌های مرزی با اتیوپی که البته همچنان حل نشده باقی مانده است او هنوز هم حاضر به برگزاری انتخابات ریاست‌‌جمهوری نیست، فعالیت گروه‌های مخالف را منع کرده و هزاران تن از مخالفانش را بدون برگزاری محاکمه عادلانه به مناطق صعب‌العبور، دور افتاده و بد آب و هوا تبعید کرده است.

افرکی که طی سال‌های اخیر علاوه بر ده‌ها مورد توقیف محموله‌های بشردوستانه برنامه غذای سازمان ملل (WFP) از فعالیت نهادهای امدادرسان فراملیتی جلوگیری کرده است ادعا دارد کشورش قادر به تولید غذای کافی برای مردمش هست.

با این حال پس از برداشت‌های اندک از زمین‌های کشاورزی به واسطه بروز خشکسالی و در بحبوحه یک از بدترین بحران‌های غذایی آفریقا در دهه‌های اخیر سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (FAO) ماه گذشته هشدار داد دوسوم مردم اریتره از سوءتغذیه رنج می‌برند.

دولت اریتره بلافاصله این گزارش را رد کرد. افرکی تاکید دارد در اریتره هیچ‌گونه کمبودی وجود ندارد اما گروه‌های امدادرسان که مترصد مساعدت به گرسنگان هستند، می‌گویند دولت او مانع از انتقال محموله‌های غذایی به مناطقی می‌شود که گمان می‌رود بیش از سایر بخش‌های اریتره در معرض قحطی و اشاعه گرسنگی هستند.

در اسمره صدها کودک در لباس‌های ژنده و وضعیت جسمانی نحیف را می‌توان دید که در خیابان‌ها به گدایی مشغول هستند. همین مساله به‌خوبی گویای وخامت اوضاع در مناطق روستایی است. یک دیپلمات غربی ساکن این شهر می‌گوید «2 سال پیش تعداد آنها خیلی کمتر بود و همین مساله موید ناکامی شبکه‌های دولتی در تامین نیازهای عمومی است.»

همه چیز برای نظامی‌ها

اسمره که در ارتفاع 2 هزار متری از سطح دریا قرار گرفته یکی از تمیزترین و امن‌ترین شهرهای سراسر قاره آفریقاست. این شهر جذاب مملو از خیابان‌هایی با ردیف درختان نخل و ساختمان‌هایی است که با تنوع رنگ خود زیبایی خاصی به آن بخشیده‌اند.

با این حال در زیر این پوست بشاش دنیایی از ترس نهفته است. هیچ شهروند اریتره‌ای جرات ندارد با ذکر نامش در انتقاد از دولت با رسانه‌های خارجی مصاحبه کند. دولت اریتره که برخی از آن به کنایه تحت عنوان «‌کره‌شمالی قاره آفریقا» یاد می‌کنند با اجرای طرح خدمات ملی اجباری که همه مردم را ملزم به پشت‌ سر گذاشتن دوره آموزش نظامی و خدمت در مشاغل نظامی یا دولتی در ازای دستمزدهای اندک ‌می‌کند بر تمام ارکان زندگی مردم ‌اشراف دارد و کنترل‌شان می‌کند.

مردان و زنانی که کمتر از 50 سال دارند به‌ندرت اجازه خروج از کشور را کسب می‌کنند. این بدان معناست که همه کسانی که توانایی حذف سربازی را دارند به اجبار در داخل کشور نگاه‌‌داشته می‌شوند. کسانی که از تن دادن به طرح خدمات‌ ملی خودداری می‌کنند، شکنجه شده و به زندان می‌افتند یا لااقل گزارش 96صفحه‌ای اخیر دیده‌بان حقوق بشر چنین ادعا می‌کند.

گفته می‌شود دولت به واحدهای مرزبانی دستور داده به هر کس که درصدد عبور غیرقانونی از کشور برمی‌آید، شلیک کنند. افرکی می‌گوید: برای نسل‌ها ما در تلاش بوده‌ایم تا ملت و اقتصاد خودکفای خود را بسازیم و تحقق این هدف مستلزم ایثار و ‌از جان گذشتگی است. وی می‌افزاید: ممکن است همه خدمات ملی را دوست نداشته باشند اما این ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

زندگی روی خط فقر

با وجود این رویکردهای افراطی و سختگیرانه، اریتره همچنان با کشوری خودکفا و متکی به خود فاصله‌ای طولانی دارد. یک‌سوم اقتصاد بر اساس پاره‌ای گمانه‌زنی‌ها از پول‌هایی تغذیه می‌شود که اریتره‌ای‌های جلای وطن کرده برای خانواده‌هایشان حواله می‌کنند.

مسافران میانسال و پیری که تنها شهروندان برخوردار از حق خروج از کشور هستند با چمدان‌هایی مملو از نیازهای روزمره به کشور بازمی‌گردند و همین مساله به تنهایی نشانی از شکست سیاست‌های افرکی هستند.

مردی 44 ساله و صاحب سه فرزند ‌که 12 سال را در طرح خدمات ملی گذرانده است، می‌گوید: تحمل مردم سرآمده است. او با اشاره به این که در این دوره مدتی هم به عنوان سرباز خدمت کرده و در جنگ‌های 1988 تا 2000 با اتیوپی بر سر مناقشات مرزی حضور داشته است، می‌افزاید: حقوق ماهانه من 35 دلار به علاوه سهمیه ارزاقی چون شکر، چای و روغن نباتی بود که به هیچ عنوان پاسخگوی نیازهایم نبودند.

این مرد که به واسطه اصابت گلوله‌ای به پشتش در جنگ در زمره مواجب‌بگیران ارتش است، با تمسخر می‌گوید «افرکی دائم از ایثار و از خودگذشتگی حرف می‌زند.» او در حالی که صدایش به وضوح آرام‌تر از قبل شده است، ادامه می‌دهد «مردم به اطراف خود نگاه می‌کنند و می‌پرسند هدف از این همه تاکید بر عباراتی کلیشه‌ای از این دست چیست؟»

منبع: کریستین ساینس مانیتور
مترجم: فرزین تکلو