بازار تجریش بوی تاریخ به خود گرفت

به گزارش « میراث خبر» ، پروژه ساماندهی و زیباسازی بازار قدیمی تجریش در مساحتی حدود 500متر اواخر زمستان 87 با پیش بینی اعتباری معادل 3 میلیارد تومان آغاز شد.این پروژه در واقع یکی از مجموعه پروژه های شهرداری تهران برای ساماندهی بازارهای پایتخت از آن جمله بازارهای تاریخی بود .بازاری که پس از بازار تهران بزرگترین و شناخته شده ترین بازار پایتخت به شمار می رود و کارشناسان میراث فرهنگی از آن به عنوان قلب تپنده تاریخ در محدوده شمیران یاد می کنند.

بازار پیر شمیران همچون دیگر بافت های تاریخی تهران در سال های طولانی فراموشی از  آسیب های متعدد در امان نمانده و بسیاری از خانه های تاریخی آن تخریب شده و کلیت بافت تاریخی این محدوده آسیب دیده است.

 میدان تجریش که امروزه به کلی از شکل گذشته اش خارج شده و بیشتر گذرگاه های آن به صورت ترمینال (اتوبوس ها) درآمده ، روزگاری در تهران قدیم میدانی تنها، ساکت و منزوی بود که از شمال به دربند و از شرق به خیابان ولی عصر، از جنوب به خیابان مقصود بیک و بازار و از همه مهم تر به امامزاده صالح محدود می شد.بازار تجریش از قدیمی ترین مجموعه آثار تاریخی شمیران است گفته می شود قدمت تکیه آن به 220 سال قبل باز می گردد اما به واقع آیا در همه این سال ها کسی به بازار تجریش به عنوان یک مجموعه فرهنگی نگاه کرده است ؟

محمدمرتضایی، کارشناس شهری که تحقیقی را در ارتباط با مولفه های تاریخی - فرهنگی بازار تجریش به انجام رسانده ، می گوید :« یکی از دیدنی ترین بخش های تهران و نیز دیگر شهرهای ایران برای گردشگران بازارهای سنتی است. بازار ها اگرچه کارکردهای اقتصادی دارند اما واقعیت این است که از گذشته های دور تاکنون بازارها در پیوند بسیار نزدیک با زندگی اجتماعی مردم قرار داشته و به همین دلیل کارکردهای اجتماعی و فرهنگی متعددی دارد.»

به گفته او بازار تجریش هم مانند بازار تهران به تدریج هویت تاریخی فرهنگی خود را از دست داده و با اغتشاشات بصری متعددی مواجه بوده است. به گفته او برنامه ریزان شهری در سال های گذشته به بازار های تهران نگاه فرهنگی نداشتند و رویکردی که در سال های اخیر درباره بازارهای پایتخت مشاهده می شود برآمده از تغییراتی در سیاستگذاری ها و برنامه ریزی هاست.

مرتضایی با تاکید بر اینکه محدوده بازار تجریش جدا از اغتشاشات بصری که در طرح ساماندهی اخیر تا اندازه زیادی ساماندهی شده به برنامه هایی برای ساماندهی وضعیت ترافیک هم نیاز دارد می گوید : « اگر ما به فکر این هستیم که کارکردهای فرهنگی و اجتماعی برای این محدوده اینجا کنیم باید حد فاصل میدان تجریش تا سرپل همانطور که مطالعات متعدد هم نشان داده به مسیری ویژه عابران پیاده تبدیل شود.»

حجت الله ملاصالحی، مدیر عامل سازمان زیباسازی شهر تهران با بیان اینکه بازار تجریش یکی از اصلی ترین مولفه های هویتی شمیران و فراتر از آن تهران است ، می گوید:« بازار تجریش نمونه کوچک شده بازار بزرگ تهران است مثل ماکتی که از این بازار ساخته باشند و به این ترتیب دارای همان ارزش های تاریخی ، فرهنگی و هویتی است. در پروژه ساماندهی بازار تجریش کارشناسان مطالعات گسترده ای انجام دادند که نشانگاه های تاریخی و مجموعه المان هایی که ارزش های فرهنگی و هویتی دارند در این پروژه احیا شده و فضای گذشته در بازار تجریش زنده شود.»

به گفته رییس سازمان زیباسازی شهرتهران پروژه ساماندهی بازار تجریش که اکنون به اتمام رسیده و برخی از جزییات آن باقی مانده صرفا بهسازی کالبدی و توجه به زیباسازی نمای مغازه ها و بازار تجریش را مورد توجه قرار نداده بلکه در جریان ساماندهی این محدوده مجموعه کانال های برق و مخابرات که به شدت فرسوده بودند مرتب سازی شدند، بخشی از پروژه به استحکام بخشی بازار و مغازه ها در برابر حوادث احتمالی مانند زمین لرزه اختصاص داشت به طوری تعداد 110 ستون به طور یکی در میان بین هر دو  مغازه بازار کار گذاشته شد.

این روزها بازار پیر شمیران حال و هوای دیگری دارد از مغاره های بی نام و نشان و ایرانیت هایی که بد منظره ترین فضای ممکن را به بازار تحمیل کرده بودند خبری نیست و کاشی کاری های ایرانی که نام مغازه های بازار بر آن حک شده چشم را تا عمق زیبایی های تجریش می برد.

شهرداری تهران برنامه هایی برای اجرای پروژه سنگفرش بازار را در دستور کار دارد هرچند که این برنامه جزو محور های طرح ساماندهی تجریش نبود اما کسبه ای که این روزها در بازار نونوار تجریش رونقی به کسب و کارشان داده اند پیشنهاد کرده اند پروژه کف سازی همانطور که در دیگر طرح های مشابه شهرداری اجرا شده در این محدوده هم اجرا شود. کارشناسان سازمان زیباسازی تخمین می زنند کف سازی بازار تجریش به حدود 1 میلیارد تومان اعتبار نیاز داشته باشد. کارشناسان زمان مورد نیاز برای اجرای پروژه کف سازی را 6 ماه تخمین می زنند.

کف سازی بازار تجریش آخرین مرحله از ساماندهی بازار سنتی شمیران خواهد بود، بازاری که این روزها می توان در آن قدم زد و کمی در هوای گذشته هایش نفس کشید.