رضا استادی
از MDF تا دکور های مجازی
مدتی پیش در مصاحبه با یکی از برنامهسازان تلویزیونی وقتی گفتگو به موضوع «دکور برنامه» کشید، این تهیهکننده تلویزیونی گفت: معمولا دکورهای برنامههای تلویزیونی خودنما، تشریفاتی و در چشمزن است، اما دکور برنامه ما آنقدر ساده است که از شدت سادگی گاهی دیده نمیشود و کسی درباره آن اظهار نظر نمیکند.
این مساله باعث شد پرس و جویی درباره ساخت دکور در برنامههای تلویزیونی انجام دهم. در نهایت هم به نتیجه جالب توجهی رسیدم. در اغلب برنامههای ترکیبی و زنده تلویزیونی «دکور» یکی از بیشترین هزینههای ساخت برنامه را به خود اختصاص میدهد. تعداد افراد فعال در این عرصه هم بسیار اندک است و به چند نام مشخص خلاصه میشود. برخی سازندگان دکورها شیوه مشخصی دارند. آنها با تماشای چند برنامه تلویزیونی خارجی مشخص، دقیقا همان دکور را با اندکی تغییر در برنامه پیاده میکنند. برخی دیگر نیز به سراغ ژورنالهای خارجی میروند، اما جالب است که در این میان برخی چهرههای پیشکسوت مانند احمد گلریز که دکور برنامه «طلوع ماه» را طراحی کرده بود، مدتی است در این عرصه حضور ندارند. البته نمیتوان منکر خلاقیت برخی دکوراتورهای تلویزیونی هم شد، اما بنا به دلایل مختلفی همچون عدم درک درست تهیه کنندگان و مدیران گروه از دکور، نبود فضاهای مناسب استودیویی و... نبود نیروهای متخصص و... به جای آنکه در برنامهها «دکور» ساخته شود، «ساخت و ساز» صورت میگیرد.
یعنی بنایی با استفاده از سنگ، آهن، گچ و چوب که در نهایت هم به دلیل گرانی و هم به دلیل استفاده از مصالح ماندگار امکان جابهجایی و تغییر شکل ندارد و به دلیل هزینهای که صرف ساخت آن شده باید برای چند ماه از سوی بینندگان تلویزیونی «تحمل» شود. شکل دیگر دکورها، مراجعه طراح دکور به یکی از فروشگاههای مبلمان در تهران و خرید چند دست مبل شیک است.
این رویه آنقدر فراگیر است که به اصطلاحی در میان دستاندرکاران تلویزیون تبدیل شده و این جمله بارها از آنها شنیده میشود که مثلا دکور فلان برنامه «این مدلی» است. حتی جالب است که یکی از تهیهکنندگان این برنامهها میگوید: میتوان بسادگی با مراجعه به این فروشگاه، با قرار دادن چند دوربین در گوشه و کنار این مغازه، از آن به عنوان فضای استودیویی استفاده کرد.
مشکل دیگری که در خصوص دکور برنامهها دیده میشود، حجم بزرگ این دکورهاست. در صدا و سیما تعداد محدودی استودیو برای ساخت برنامههای تلویزیونی وجود دارد .
در حال حاضر برخی برنامههای تلویزیونی سراغ ساخت دکورهای بزرگ و حجیمی میروند که استقرار آنها داخل یک استودیو سبب میشود تا دیگر برنامهها از استفاده از آن استودیوها محروم شوند.
این موضوع باعث شده برنامهسازان این روزها سراغ استودیوهای غیر استانداردی بروند که در خارج از سازمان صدا و سیما توسط نهادهای دولتی تاسیس شده و برای اجرای برنامه در هر یک از آنها نیز معمولا اجارههای کلانی دریافت میشود. مثلا در حال حاضر بزرگترین استودیوی سیما در اختیار برنامهای مناسبتی است که به جز آن برنامه امکان تصویربرداری هیچ برنامه دیگری نیز در آن استودیو وجود ندارد.
موضوع وقتی پیچیده میشود که متوجه میشویم بسیاری از دکوراتورها به جای استفاده از ابزار و وسایل ارزان قیمت، به سراغ استفاده از موادی مانند MDF میروند که ماده خام خارجی بسیار گرانی است. بعد از پایان کار نیز این دکورها حکم لباس دست دومی را پیدا میکند که به درد استفاده در هیچ برنامهای نمیخورد و باید چیزی که برای آن هزینهای میلیونی شده دور ریخته شود. همه این اتفاقها در حالی رخ میدهد که در دنیای امروز ساخت دکور با این شیوهها منسوخ شده است.
در دنیای امروز «استودیو مجازی» حرف اول را در برنامه سازی تلویزیونی میزند. در چنین شیوهای با کمک چند نرم افزار، طرحهای مختلف با کیفیت بالا بدون هیچ گونه محدودیتی ساخته و مورد استفاده قرار میگیرد.
این دکورها امکانات فراوانی را در اختیار برنامه سازان قرار میدهد.
هماکنون در شبکههایی مانند پرستیوی و الکوثر نیز از این شیوه استفاده میشود و با استفاده از پرده کروماکی فضای تصویری مورد نظر ایجاد میشود.
در اغلب برنامههای تلویزیونی که تهیهکننده سراغ دکورهای حجیم میرود، استفاده از نور فراموش میشود. نورپردازی و دکور مکمل یکدیگرند و فراموشی این عنصر مهم است که باعث میشود گاهی برنامهسازان لقمه را دور سر خود بچرخانند و سپس وارد دهان کنند.
گفت و گو
