این سبط اکبر و نوه گرامی پیامبر(ص )در پانزدهم رمضان سال سوم هجری به دنیا آمد. تاریخ چنین نقل میکند که پس از تولد، اسماء بنت عمیس نوزاد را در پارچهای زرد پوشاند و نزد فاطمه(س) آورد.
آن حضرت به علی(ع) پیشنهاد فرمود که برای وی نام بنهید. علی(ع) فرمودند محال است که در نامگذاری نوزاد بر رسول اکرم(ص) سبقت گیرم. پیامبر(ص) که در سفر بودند، بازگشتند و با شنیدن خبر ولادت امام حسن فرمودند فرزندم را به من نشان دهید. وی را چه نامیدهاید؟ وقتی حسن بن علی(ع) را آوردند، پیامبر(ص) فرمودند: آیا به شما نگفتم او را در جامه زرد نپوشانید؟ آن گاه جامه زرد را از تن نوزاد باز کردند و بر او جامهای سپید پوشاندند.
پس به علی(ع) فرمود: آیا برای او نام نهادهای. علی(ع) پاسخ داد: من در نامگذاری بر شما سبقت نمیگیرم. پیامبر خدا(ص) فرمودند من نیز در نامگذاری او بر پروردگار پیشی نمیجویم.
پروردگار متعال به جبرئیل وحی فرستاد و جبرئیل فرود آمد و از جانب پروردگار شادباش گفت و عرض کرد: خدای متعال به شما فرمان میدهد که وی را به نام فرزند هارون نام نهید. پیامبر پرسید: اسم فرزند هارون چه بود؟ جبرئیل عرض کرد: «شُبَّر» پیامبر فرمودند: زبان من عربی است در حالی که شبر به زبان عبری است. جبرئیل عرض کرد: او را حسن بنامید.
از خصوصیات بارز آن حضرت که در روایات و احادیث بر آن تاکید شده است میتوان به بخشندگی آن حضرت اشاره کرد، چنان که آن حضرت به نام کریم اهل البیت مشهور است. شجاعت امام مجتبی(ع) از دیگر ویژگیهای برجسته آن حضرت است. امام حسن (ع) در جنگ جمل در رکاب پدر خود امیر مومنان(ع) در خط مقدم جبهه میجنگید و از یاران دلاور علی سبقت میگرفت. در جنگ صفین در بسیج عمومی نیروها برای جنگ با سپاه معاویه نقش مهمی به عهده داشت. آمادگی او برای جانبازی در راه حق به قدری بود که امیرالمومنین(ع) در جنگ صفین از یاران خود خواست او و برادرش امام حسین (ع) را از ادامه جنگ با دشمن بازدارند تا نسل پیامبر(ص) با کشته شدن این دو بزرگوار از بین نرود.
از سخنان آن حضرت است که فرمودند: ای بندگان خدا تقوای الهی را پیشه خود کنید و در طلب حاجات کوشا باشید و برای رهایی از غیر خدا جدیت نمایید و پیش از انتقامهای عمر که برانداز و قطعکننده سریع لذتهاست، به عمل صالح بشتابید، زیرا نعمت دنیا پایدار نیست و از آسیب آن ایمنی نیست و از شرش محفوظ نتوان بود. دنیا فریبکاری است زودگذر و تکیه گاهی است فروریزنده. پس از بندگان خدا از عبرتها پند گیرید و متوجه اثر گذشتگان باشید و از مواعظ بهرهمند شوید، پس خدا بس است که نگهدار و یاور انسان باشد.
در جای دیگر فرمودند: به راستی بیناترین دیدهها آن است که در خیر نفوذ کند و شنواترین گوشها آن است که تذکرها را بشنود و از آن بهرهمند شود و سالمترین دلها آن است که از شک و شبههها پاک باشد.از آن حضرت درباره مردانگی پرسیدند. حضرت فرمودند: آزمندی مرد نسبت به دین خود و بهسازی مال خود در سایه پرداخت خمس و زکات و گذاردن حقوق حقیقت مردانگی است.در سخنان حکیمانهای از آن حضرت نقل شده است: ای مردم براستی هر که برای خدا اخلاص ورزد و فرمایش او را راهنمای خود گیرد، خداوند او را به استوارترین راه هدایت و توفیق پیروزی در این راه را نصیبش کند و برای عاقبت به خیر شدنش یاری رساند، زیرا پناهنده به خدا آسوده و محفوظ است و دشمنش ترسان و نگون سار.
پس با گفتن ذکر بسیار خود را تحت حراست الهی قرار دهید و با تقوا از خدا پروا کنید و در سایه اطاعت، به خدا نزدیک شوید که همانا خداوند به شما نزدیک است و برای شما پاسخگوست.
حامد علی اکبرزاده