گزارش روز حیات بخش چون آب جهان فردای ما

جام جم آنلاین - آب فراوان ترین ماده در روی زمین است اما 97 درصد آن آب شور دریاست که برای مصرف انسان مناسب نیست .
کد خبر: ۲۷۶۷۵
از سه درصد آب شیرین دو درصد به صورت برف و یخ حوالی قطب های زمین وجود دارد و فقط یک درصد همه آبهای کره زمین برای مصرف انسان در دسترس او است.
آب واقعا حیاتی است : بدون آن زندگی نمی تواند وجود داشته باشد اما حتی یک درصد آب قابل استفاده زمین می تواند برای همه کافی باشد.
در چرخه طبیعی آب ، باران از ابرها می بارد ، موجودات زنده را تغذیه می کند ، از رودخانه ها به دریای شور رفته ، بخار می شود و به ابرها بازمی گردد.
به استثنای منابع اندکی ، مانند آب های زیرزمینی فسیلی ، آب اصلا مانند نفت یا زغال سنگ نیست آب مدام در حال تجدید است .
با این حال دو مانع بزرگ بر سر راه رساندن آب به مردم وجود دارد.
نخست این که غالبا در محل نامناسب قرار دارد بعضی نقاط ، مانند کانادا ، اتریش و ایرلند ، بیش از مصرف خود آب دارند.
نقاط دیگر مانند استرالیا ، چین شمالی و خاورمیانه خیلی کم آب هستند.
در بسیاری از نقاط جهان مانند هند و بنگلادش باران فقط در فصول مشخصی می بارد و تقریبا تمام ذخیره سالانه آنها ممکن است در چند ماه ببارد.
حتی در سطوح محلی ، آن طور که «شاخص فقر آب» در دو روستای تانزانیا ، در فاصله 30 کیلومتری یکدیگر نشان می دهد ، میزان بارش متفاوت است .
آب سنگین هم هست و همین امر حمل و نقل آن را به فواصل دور پرخرج می کند اما دشواری بزرگتر دوم در مورد آب نه فیزیکی است و نه جغرافیایی : استفاده نادرست ، هدر دهنده و مسرفانه آب به وسیله انسان.
این امر عمدتا از امتناع عمدی از برخورد با آب به عنوان یک کالای اقتصادی ، که تابع قوانین عرضه و تقاضا باشد ، ناشی می شود.
به آب ، مایه حیات ، باید به عنوان ارزشمندترین هدایا نگریسته شود.
با این حال در سراسر تاریخ و مخصوصا در طول قرن گذشته ، اداره امور آب نادرست بوده و مهمتر از همه بسیار ناچیز قیمت گذاری شده است.
در واقع می توان گفت که در موارد بسیاری بکلی رایگان بوده است.
این شیوه قیمت گذاری ، نه فقط هزینه های فراوان گردآوری ، تصفیه ، ذخیره سازی و توزیع آب را نادیده می گیرد بلکه به موضوع هدر رفتن آب و برخورد اصولی با فاضلاب مطلقا توجه ندارد.
به علاوه ارزانی قیمت باعث مصرف بیش از حد آب مخصوصا برای تولید محصولاتی می شود که به آب بسیار زیاد نیاز دارند.
در چند سال گذشته در مجامع بین المللی به موضوع آب رسیدگی شده است.
«مجمع جهانی آب» در کیوتو ، ژاپن در مارس (اسفند) گذشته یکی از این کنفرانسها بود.
سازمان ملل متحد سال 2003 را سال بین المللی آب شیرین اعلام کرده است.
«اجلاس زمین» در اوت 2003 در ژوهانسبورگ موافقت کرد تعداد افرادی را که به آب سالم و دفع بهداشتی فاضلاب دسترسی ندارند تا سال 2015 به نصف کاهش دهد.
در حال حاضر بیش از یک میلیارد نفر در کشورهای در حال توسعه به آب سالم کافی دسترسی ندارند و 4/2 میلیارد نفر از دفع بهداشتی فاضلاب محرومند.
اجلاس سران گروه هشت کشور صنعتی ماه گذشته در «اویان» (فرانسه) موضوع آب را نیز در دستور کار خود قرار داد.
تعیین قیمت درست آب باید بخشی از این اجلاس ها و کنفرانس ها باشد.
اگرچه بسیاری از طرفداران محیط زیست از بحث درباره قیمت گذاری آب متنفرند و می گویند قیمت گذاشتن روی آب کاری غیراخلاقی است زیرا آب ماده ای حیاتی و خدادادی است و مداخله بخش خصوصی در حوزه آب مایه ننگ است ، و مداخله در جریان آب رودخانه ها ، مانند سدسازی ، به حال محیط زیست فاجعه آمیز است .

به عقیده آنان مصرف آب با افزایش درآمد و جمعیت به ناچار افزایش می یابد و این امر به کمبود بیشتر و حتی جنگ منجر خواهد شد.
آنان می گویند آب زمین به سرعت رو به اتمام است و علت اصلی آن زیاده روی در مصرف آب است .
در پاسخ به این ادعا باید گفت که آب دنیا در حال تمام شدن نیست ، بخشی به این علت که چرخه طبیعی مدام آن را بازسازی می کند و همچنین به این علت که دیگر به نظر نمی آید که رشد مصرف آب با رشد تولید ناخالص داخلی و جمعیت هماهنگ باشد.
براساس تحقیقات موسسه پاسیفیک در اکلند ، کالیفرنیا ، در دهه 1930 در امریکا برای تولید یک تن فولاد 200 تن آب مصرف می شد در حالی که اکنون فقط بیست تن آب مصرف می شود و کره ای ها فقط 3 تا 4 تن آب برای ساخت یک تن فولاد مصرف می کنند.
تا سال 1980 با کشیدن هر بار سیفون توالت 6 گالن آب مصرف می شد که این مقدار در تازه ترین مدلها به 6/1 گالن کاهش یافته است.
تا 50 درصد آب لوله کشی به علت خرابی لوله ها هدر می رود.
از این مهمتر ، در نقاط کم آب تر جهان یعنی عمدتا در کشورهای در حال توسعه ، حداقل 75 درصد و گاهی تا 90 درصد آب شیرین به مصرف آبیاری کشاورزی می رسد.
در کشورهای ثروتمندتر ، قسمت اعظم آب به مصرف صنعت و تولید انرژی می رسد اما در مورد این ادعا که جنگهای آینده بر سر آب خواهد بود و نه نفت ، باید گفت که حقیقت دارد که آب نقش مهمی در جنگهای اسرائیل با اعراب داشته است و گاهی نیز از دلایل اصلی جنگ در نقاط دیگر بوده است.
اما مدیریت آب ، مخصوصا برای رودخانه ها ، باعث همکاری می شود و غالبا عامل برقراری صلح بوده تا ایجاد جنگ .
در درگیری های متعدد بین هند و پاکستان ، همکاری آنها بر سر آب رودخانه ایندوس همواره ادامه داشته است ; رودخانه «مکونگ» وسیله همزیستی و همکاری در منطقه ای بوده که همواره شاهد تنش ها و جنگهای بسیار بوده است و ده کشور حوزه نیل به همت بانک جهانی قراردادی برای همکاری در مورد آن امضا کرده اند.
مخالفت منتقدان سود و بخش خصوصی نیز به همین ترتیب بی اساس است .
گردآوری تصفیه و توزیع آب تجارتی بشدت متکی بر سرمایه است .
همچنان که «ژرار مستراله» ، از شرکت آب سوئز ، بزرگترین شرکت آب جهان ، می گوید: «آب را خدا داد ، اما لوله های آب را نه».
اگر برای تاسیسات آب سرمایه گذاری می شود برای استفاده از آن باید پول داد.
حالا اگر مصرف کنندگان ندهند ، مالیات دهندگان یا کمک دهندگان باید بدهند.
سدها نیز موضوع بحث های داغی بوده اند قطعا سدهای بسیاری بدون توجه به هزینه یا تاثیرشان بر محیط زیست ساخته شده اند اما بازگشت به حالت صرفا طبیعی که بعضی از سبزها از آن طرفداری می کنند ، نادیده گرفتن سدها و تغییر مسیر رودخانه ها است که از زمانی که ایجاد سدها در قسمت تحتانی رودخانه های دجله و فرات (در عراق فعلی) آغاز شد ، جزیی تفکیک ناپذیر از تمدن بشری بوده اند.

مشکل قابل حل

هدف های ژوهانسبورگ در مورد به نصف رساندن تعداد کسانی که به آب سالم و شیوه های بهداشتی دفع فاضلاب دسترسی ندارند ، هدفهایی اساسی است زیرا همانطور که میشل کامدسوس ، مدیرعامل سابق صندوق بین المللی پول ، می گوید: بدون رسیدن به آنها به هیچ هدف دیگری در زمینه توسعه نمی توان دست یافت .

در حال حاضر میلیون ها انسان کم بضاعت (معمولا زنان) برای به دست آوردن آب باید هر روز ساعتها پیاده روی کنند یا پول کلانی به دستفروشان خصوصی آب بدهند و با این حال آبی که به دست می آورند معمولا ناسالم است.
بهداشتی نبودن دفع فاضلاب نیز وضع را بدتر می کند تا 60 درصد بیماری های جهان از آب ناسالم ناشی می شود.
شگفت آور است که چرا تاکنون تلاش کافی برای بهبود دسترسی به آب و دفع بهداشتی فاضلاب به عمل نیامده است .
رسیدن به این هدفها قطعا نیازمند سرمایه گذاری فراوان است (تاسف آور است که وزارت توسعه انگلیس سهم کمک خود به آب را از 5 درصد در سال 1997 به 5/3 درصد در سال گذشته کاهش داد).
در سال 2000 گروهی تحت نظارت «شورای جهانی آب» و «مشارکت جهانی آب» ، دو سازمان بزرگ آبی بین المللی ، برآورد کردند که سرمایه گذاری در امور آب در کشورهای فقیر هر سال حدود 75 میلیارد دلار تا 80 میلیارد دلار است و پیشنهاد کردند که این رقم به 180 میلیارد دلار در سال افزایش یابد کارشناسان دیگر ارقام کمتری را پیشنهاد کرده اند.
مارگارت کاتلی کارلسون ، رئیس مشارکت جهانی آب ، از دو برابر کردن سرمایه گذاری سخن می گوید اما «واتراید» یک موسسه خیریه فعال در زمینه آب که در انگلیس مستقر است معتقد است که سالی 35 میلیارد دلار اضافی کافی است.
استفن ترنر مدیر برنامه ریزی آن می گوید در جاهایی که آب کم است لازم نیست همه آب تصفیه شده باشد زیرا قسمت اعظم آب به مصرف شستشو یا پاکیزگی می رسد.
یک مقام دیگر می گوید به جای ریختن آب فراوان با کشیدن سیفون می توان سیستم تهویه توالت ها را بهتر کرد و شستن دستها با آب و صابون نیز بهترین کار در زمینه بهداشت شخصی است .
برای رسیدن به اهداف اجلاس ژوهانسبورگ علاوه بر پول ، اقدام هم لازم است .
مثلا برای رسیدن به هدف تامین بهداشت هر روز باید به 400 هزار نفر دیگر خدمت ارائه داد و این کاری عظیم ، مخصوصا در کشورهایی است که فاقد یک دولت خوب هستند.
همانطور که در منشور «شورای جهانی آب» ذکر شده «مشکل آب مهمتر از هر چیز ، یک مشکل ناشی از حکومت است».
با این حال علی رغم دشواری ها ، هدفهای ژوهانسبورگ و همچنین هدف شخص آقای کامرسوس در مورد برخورداری همگان از آب سالم و بهداشت تا سال 2025 قابل تحقق است .
تامین آب سالم و گردآوری فاضلاب کاری پرخرج اما عملی است.
بسیاری از سازمان های خصوصی و عمومی طرز تحقق آن را می دانند.
این یکی از معدود مسائل محیط زیست است که قابل حل است و بهترین راه حل آن ، این است که با مسائل آب مانند هر مساله تجاری دیگر برخورد کنیم.

برگرفته از اکونومیست
مترجم : علی ایثاری کسمایی

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها