کمدی‌های کیهانی1‌

داستان سریال درباره 4 نفر آدم فضایی است که به زمین آمده‌اند و خانه‌ای را از فرخ اجاره کرده‌اند. مقاصد آنـها مشکوک است و در ادامه باید به تماشای ماجراهایی که این 4 نفر برای خودشان و فرخ به وجود می‌آورند بنشینیم و احتمالا بخندیم. نقش فرخ را حمید لولایی ایفا می‌کند. در ضمن فرخ برادری جوان به نام فرید نیز دارد که رامبد جوان به ایفای آن نقش می‌پردازد. کارگردانی این فیلم را نیز خود رامبد جوان برعهده دارد. نقش‌آفرینی 4 شخصیت فضایی سریال را نیز نصرالله رادش، شقایق دهقان، سحر دولتشاهی و حسن معجونی برعهده دارند.

اما اگر سریال را بخواهیم از لحاظ متن مورد توجه قرار دهیم باید قبول کنیم که سریال ایده خوبی دارد. ایده‌ای که در تلویزیون به آن کم پرداخته شده و در سینما نیز بجز موارد اندکی از جمله فیلم «من زمین را دوست دارم» با بازی ماندگار علیرضا خمسه چندان مورد پسند و توجه کارگردانان نبوده است. حال چه به لحاظ موضوعی و نوع برقراری ارتباط با مخاطب و چه به لحاظ ضعف‌ها و کمبودهای تکنیکی که در صنعت تصویرسازی کشور داریم، اما رامبد جوان این ریسک را انجام داد و تا حدودی هم ضعف‌های تکنیکی موجود را کم کرده و از جلوه‌های رایانه‌ای خوبی استفاده کرده است که با فضای سریال که طنز است همخوانی خوبی دارد.

اما حالا که جوان این ریسک را با توجه به روحیه جوانی و انرژی که همیشه در چهره‌اش پیداست، انجام داده و چه مورد پسند مخاطب قرار بگیرد و چه نگیرد به خودی خود ارزشمند است، جای تعجب دارد که چرا در ابزارهایی که می‌توانسته در جهت خلق یک اثر کاملا نو و به دور از کلیشه‌های سال‌های اخیر از آن استفاده نکرده و به جایش از ابزارهای تا حدودی امتحان پس داده و البته کم جاذبه برای مخاطب استفاده کرده است. حمید لولایی برای مهران غفوریان در مجموعه زیر آسمان شهر یک ریسک بود که تبدیل به یک موفقیت عظیم برای خود و گروهش شد، اما متاسفانه از آن سال‌ها تا الان او هنوز در همان نقش مانده به گونه‌ای که حتی در همین سریال مسافران تـکـه‌کـلام‌هـا و گـریـه‌ها و خنده‌هایش به همان تجربه‌های سالیان پیش برمی‌گردد. کاش جوان حالا که دست به یک ریسک بزرگ به لحاظ موضوعی زده است با استفاده از ایده‌ها و ابزارهای جدیدی نیز کارگردانی این کار را رقم می‌زد و دست به خلق یا گزینش متدهای اصولی و موفق کمدی در سینمای ایران و جهان می‌زد. دوری جستن کارگردان این مجموعه 90‌‌شبی از متدها و مولفه‌های مرسوم و اصولی کمدی در سطح جهان به یک ضعف بزرگ تبدیل شده است، به گونه‌ای که دیگر برای مخاطبین نیز خسته‌کننده شده و بسیاری از صحنه‌هایی که شاید قبلا باعث خنده مخاطب می‌شود اکنون نزد او حتی در حد لوس‌بازی جلوه می‌کند.

اما موضوعی که در همین راستا باید به آن اشاره شود و نه‌تنها به این مجموعه مرتبط است، بلکه به تمامی سریال‌هایی که این روزها در شرف تولید قرار دارند ارتباط دارد و کم‌کم باید جدی گرفته شود.

پایلوت‌سازی همان موضوعی است که باید دیگر بـاور کـنـیـم کـه هـم برای حرفه‌ای‌تر شدن آثار تلویزیونی‌مان بسیار مهم است و هم در جهت احترام به سلیقه مخاطب. نمی‌دانم مسوولان رسانه ملی چقدر به این پایلوت‌سازی تا به حال توجه کرده‌اند و از آن استفاده کرده‌اند، اما قطعا توجه‌ها آنچنان که باید جدی نبوده است. چراکه تمامی نظرسنجی‌ها از مخاطبین بعد از اتمام پخش آثار بوده است. در صورتی که در پایلوت‌سازی، چند قسمت ابتدایی با شرایط خاصی نمایش داده می‌شوند و با نظرسنجی‌های بسیار گسترده‌ای در صورت تمایل و استقلال مردم و مخاطبان از آن مجموعه، رسانه سفارش ادامه تولید آن را به آن گروه می‌دهد. و در غیر این صورت سفارش پروژه به گروه دیگری واگذار می‌شود. اگر مسوولان این رویه را پیش گیرند قطعا تاثیرات بسیار مثبتی را شاهد خواهیم بود. هم به لحاظ استقبال عمومی از آثار و هدر نرفته هزینه‌ها و زحمت‌ها و هم به لحاظ جدی‌گرفته شدن سریال‌سازی در کشور. یکی از ضعف‌های جدی سریال‌سازی در کشور ما این است که اکثر سریال‌ها و بخصوص مجموعه‌های طنز موسوم به 90شبی در قسمت‌های ابتدایی فاقد جذابیت و ساختار منطقی و برنامه هستند و در ادامه هست که شخصیت‌ها کامل می‌شوند و مخاطبین مجذوب اثر می‌شوند. این موضوع در مجموعه‌های موفقی نظیر «زیر آسمان شهر»، «پاورچین» و «نقطه‌چین» نیز وجود داشت. در صورتی که در سطح بین‌المللی این یک نقص محسوب می‌شود. چراکه اثر به دلیل هزینه‌های سنگین تولیدی آن و سطح وسیع مخاطبی که دارد، باید از ابتدا بیننده را درگیر، مجذوب و نظرش را جلب کند و فرآیند پایلوت‌سازی نیز به همین دلیل به وجود آمده است. این که صنعت و هنر تولید آثار تلویزیونی از ابتدا جدی گرفته شوند و نسبت به مخاطب وظیفه‌شناس باشند، متاسفانه این موضوع در همین مجموعه مسافران نیز وجود دارد و ما در قسمت‌های ابتدایی، شاهد نوعی سردرگمی در روایت و قصه، شخصیت‌ها و نوع کمدی مورد استفاده قرار گرفته شده کارگردان بودیم.

به هر حال تحقق این موضوع برای این سریال کمی دیر شده و باید امیدوار باشیم باسابقه و نگاه پر از انرژی که رامبد جوان در آثارش دارد در ادامه این مجموعه به یکی از موفق‌ترین مجموعه‌های طنز این سال‌‌های تلویزیون تبدیل شود و مخاطبین در شب‌های گرم تابستان لحظات شاد و خوبی را تجربه کنند، اما برای مجموعه‌هایی که در مرحله برنامه‌ریزی‌های ابتدایی قبل از تولید قرار دارند انتظار می‌رود این فرآیند، توجه به سلیقه مخاطب را کمی جدی‌تر بگیرند.

حسین گودرزی

پانوشت:

1‌ - کمدی‌‌های کیهانی: نام کتابی از ایتالو کالوینو، نویسنده مشهور ایتالیایی و صاحب آثاری چون تی‌صفر و اگر شبی از شب‌‌های زمستان مسافری می‌باشد. (1985 ــ 1923)‌