قاب خوانندگان
اصل فراموش شده
چند سال پیش به مناسبتی چند روز میزبان دوچرخهسواری از ژاپن (از شهر)Osaka، بودیم علیالقاعده در کنار جمع خانواده بر سر سفره صبحانه و ناهار و شام حاضر میشد و به قدر اشتها غذا تناول میکرد. از روز اولی که برایش سفره میانداختیم تا روز آخر، چیزی که برایمان عجیب و تحسینبرانگیز بود حالتی بود که مهمان خارجی ما در ابتدای غذا به خود میگرفت و قریب به نیم الی یک دقیقهای هم طول میکشید و آن این که به همان حالت چهارزانو که عادت ژاپنیها و ما ایرانیهاست مینشست، چشمانش را میبست و به حالت خلسه و رلکس میرفت و کلماتی را به آهستگی بر زبان جاری میکرد و تا غذای آخری که در منزل ما صرف کرد این عادتش را فراموش نکرد.
نگارنده هر گاه که این حالت را در میهمان خود میدید ضمن تعجب احساس دیگری هم به او دست میداد، «احساس حسرت و تاسف(»؟)!
حسرت از این که راستی چرا ما مسلمانها به این سـنـت زیبای «توجه به مبدا و خالق نعمات» بیتوجهیم؟!
و تاسف از این که مگر ما در تعالیم دینیمان از این دست دعاها و مناجات نداریم؟!
راستی آیا بیماریای بزرگتر از «غفلت» سراغ دارید؟! غفلت از منعم و ولی نعمت!
قضیه آنگاه دردآورتر میشود که در بسیاری از فیلمها که نوعا بخشی از سکانسها اختصاص به صرف غذا یا یک وعده غذایی دارد این «توجه» مغفول میماند و «درد» آنگاه غیرقابل تحمل میشود که موضوع فیلم داستانی مذهبی یا شخصیت یکی از علماء، انبیاء یا یکی از اندیشمندان است و آن قهرمان فیلم در حال خوردن و به طور مشخص مشغول خوردن غذاست، اما کاملا بیتوجه به این امر «به ظاهر کوچک» ولی «خیلی بزرگ» است!
سریال حضرت یوسف(ع) را به خاطر بیاورید در سکانس مربوط به فراخواندن بنیامین به کنار یوسف بر میز غذا شاید عجیب نبود که برادران با ولع خاصی گوشت خوردن را آغاز کردند، اما عجیب و تاسفآور آن بود که پیامبر الهی هم بدون آن که یادی از خدا بکند یا لحظهای توجه به آسمان کند، غذاخوردن آغاز میکند؟! در حالی که در این صحنه و صحنههایی از این دست یک فیلمنامهنویس یا کارگردان بخوبی میتواند سنتی زیبا و ممدوح که همان توجه به منعم و صاحب نعمت و بر زبان آوردن نام او ــ که اتفاقا مورد اتفاق همه عقلاء عالم است که از دهنده و معطی لطف و نعمت باید قدردانی کرد ــ میباشد را جا بیندازد.سخن گفتن از درد به دراز میانجامد امید آن که این بار زمین مانده در فیلمهای آیندهای که ساخته میشود از بایگانی غـفـلت به درآید و این فرهنگ زیبا حتی در انیمیشنها هم مورد توجه مسوولان امر قرار گیرد.
پایان بخش سخن را گفتارهایی از بزرگان دین و معصومین(ع) قرار میدهیم که در این باب چه نسخهای برایمان پیچیدهاند.
در حالات پیامبر اکرم(ص) آمده است که وقتی دستان مبارکشان را بر غذا مینهادند میفرمودند:
بسمالله، اللهم بارک لنا فیما رزقتنا و علیک خلفه. (به نام خدا، پروردگارا در آنچه روزیمان کردهای بر ما مبارک گردان و از تو میخواهیم جایگزینش فرمایی.)
در نقل دیگری آمده است که به هنگام حضور بر سفره میفرمودند:بسمالله، اللهم اجعلها نعمت مـشـکوره تصل بها نعمت الجنه.(به نام خدا، پروردگارا این غذا را از نعمتهای مشکورهای قرار ده که نعمت بهشت را بدان متصل فرمایی.)
یا در روایت دیگری آمده است که چون به هنگام طعام این ذکر گفته شود: «بسمالله و الحمدلله رب العالمین» پیش از آن که لقمه به دهانش برسد گناهانش آمرزیده میشود.
علیرضا فاندر
گفت و گو
