یک طرح ، چند رسانه و مخاطبان مشتاق
پس از اجرای 3دوره موفق طرح آیه های زندگی و اقبال قابل توجهی که در میان مخاطبان و شنوندگان پیدا کرده ، دیگر نمی توان به آن به عنوان یک طرح ناشناخته نگاه کرد.
آقای اسکندری ، ایده اصلی طرح آیه های زندگی از کجا آمد؛
این طرح در سال 80 آماده شد و مدت 7ماه کار مقدماتی و تحقیقاتی آن طول کشید تا کتاب آیه های زندگی آماده شد و به لطف الهی مرحله اول طرح در تابستان 81 آماده شد و در حال حاضر هم در مرحله چهارم این طرح هستیم.
از مشکلاتی که با آن رو به رو بودید ، بگویید.
مجموعه ای که در این طرح مشغول بودند به کار به دیده شغل و حرفه اداری نگاه نمی کردند؛ بلکه رابطه آنها با کار بسیار عاشقانه بود و همه با طرح که یک طرح قرآنی بود، انس گرفته بودند. درباره بخشی هم که به رادیو قرآن و زیرمجموعه آن مربوط می شد، هیچ مشکلی وجود نداشت ؛ چرا که همه خود را در خدمت قرآن می دیدند؛ اما در بخشی که مربوط به برون شبکه ای بود، گاهی موجب نگرانی ما می شد و ما نمی دانستیم که آن مراکزی که به ما قول همکاری داده اند آیا واقعا تا آخر طرح به تعهد خود وفادار می مانند یا نه . وقتی قرار است به طور مستقیم و نه نمادین با آیات قرآنی مواجه شد ، ترجمه و تفسیر ، اولین شیوه و قالبی است که برای اجرا به ذهن می رسد.
برای این که برنامه از حالت یک سخنرانی صرف خارج شود و جذابیت داشته باشد ، از چه شیوه هایی استفاده کردید؛
جذابیت طرح ، مربوط به خود قرآن است . یعنی آیات قرآن بدون هیچ آرایه ای برای انسان های حقیقت طلب خود به خود جذاب و تکاندهنده است . حالا فرقی نمی کند که این آیات الهی از طریق رسانه ای مثل رادیو ارائه شود یا از مسجد و یا از هر طریق دیگری . آنچه در این طرح ارائه کردیم ، انس با الفاظ و معانی به صورت توامان بود به این معنا که ما با گرایش موضوع سراغ آیات قرآن رفته بودیم . همچنین بحث حفظ موضوعی را مطرح کردیم و اگر ملاحظه کرده باشید، برای هر آیه کریمه ای ما یک تابلو و یک عنوان قرار داده بودیم که آن عنوان در حقیقت مفهوم به روز شده آن آیه است .
اصولا برنامه های رادیویی با محدودیت تصویری مواجه هستند و یک تفاوت ویژه نیز رادیو قرآن با سایر شبکه های رادیویی دارد و آن عدم استفاده از موسیقی است که مهمترین ابزار رادیو در فضاسازی است قالب طرح نیز عمدتا ترجمه و تفسیر است که بسیار نزدیک به سخنرانی می شود که با حال و هوای برنامه های رادیویی سازگار نیست با توجه به این مشکلات ، چگونه می توان یک برنامه کیفی ، جذاب و پرمخاطب ارائه کرد و چرا این طرحها به صورت پیوسته ، انجام نشد؛
مخاطبان اگر یک بار هم یک برنامه از طرح آیه های زندگی را شنیده باشند، تصدیق خواهند کرد که کار اساسا یک کار محتوایی و سنگین است ؛ اما چون جوهره برنامه رادیویی ما را ارتباطات مردم تشکیل می دهد اصلا این سنگینی محتوا خودش را نشان نمی دهد. ما الان در حال اجرای مرحله چهارم طرح هستیم و در جشنواره سال گذشته صدای جمهوری اسلامی این برنامه جزو برنامه های منتخب بود. یعنی در میان 8شبکه رادیویی 2برنامه به عنوان برنامه های منتخب معرفی شدند که یکی همین برنامه آیه های زندگی با معیارهای کارشناسی بود. برنامه کاملا رسانه ای شده چون در واقع مقوم این برنامه ، تماسهای مردمی و ارتباط ناگسستنی شنوندگان با این مردم است و این ارتباط مردمی برای ما حکم نخ تسبیح را دارد. اما در مورد این که چرا این طرحها به صورت پیوسته انجام نشد، باید عرض کنم که در حال حاضر این توان در شبکه ما وجود ندارد که به طور پیوسته ، طرحهایی با این عظمت را اجرا کند و این عدم توان ، بیشتر به لحاظ نیروی انسانی مطرح است . این شد که ما تصمیم گرفتیم این طرح را در فصول مناسب اجرا کنیم ؛ چون رادیو قرآن فقط همین یک طرح و همین یک برنامه را ندارد و البته باید فرصتی هم برای تحقیق و تکمیل مراحل و دوره های بعدی طرح باشد؛ چون به هر حال نمی توان از موضوعات و آیات قرآن به آسانی گذشت . همچنین یک فرصتی هم برای شنوندگان برای تامل و تفکر بیشتر ایجاد می شود. با پشت سر نهادن 3مرحله موفقیت آمیز و شروع مرحله چهارم طرح آیه های زندگی به نظر می رسد شیوه اجرای طرح مثل 3دوره پیش است و فقط موضوعات عوض شده ، با توجه به این که این طرح از دید شنوندگان تثبیت شده ، فکر نمی کنید وقت آن رسیده که روشهای دیگر را هم محک زد و آیا این قالب برای مضامین عالی قرآنی ظرف کوچکی نیست؛ البته این نکته بسیار در خور توجهی است . به همین دلیل هم هست که ما کمیته هایی داریم تحت عنوان کمیته های ارزیابی که مرتب در آنجا کار مورد بررسی کمی و کیفی قرار می گیرد. به هر حال ما دایما در حال نقادی از خودمان هستیم و اتفاقا برای خود ما هم این سوال پیش آمده بود که حالا واقعا این قالب هنوز از کشش و جذابیت کافی برخوردار هست یا خیر که در این خصوص با چند کارشناس رسانه صحبت کردیم و آنها بصراحت گفتند که این قالب حتی توان چندین ساله دارد؛ چون همان طور که عرض کردم ، اساس آن مبتنی بر ارتباط با مردم است و ما می توانیم یک دور آیات قرآن را در این قالبها بریزیم و به مدد تنوع موضوعات آن را به شیفتگان حقیقت ارائه کنیم.
آقای احمدی به عنوان دبیر ستاد اجرایی ، از ویژگی های این طرح بگویید؛
طرح بسیار گسترده و حساس است و برای خود من از این لحاظ که با آیات قرآنی در ارتباط است ، بسیار خطیر و پرمسوولیت است . این طرح ، یک طرح چند رسانه ای است ، یعنی به لحاظ وسعت و عظمتی که دارد، می بایست ابزار و امکانات مختلفی را به خدمت بگیرد تا به مرحله اجرا برسد.
در مراحل قبلی طرح یکی از عمده ترین مشکلاتی که شنوندگان با آن مواجه بودند ، سخت بودن ارتباط با برنامه بود آیا در برنامه نگین هستی این مشکل مرتفع شده است و آیا باز هم برنامه زنده با حضور شنوندگان خواهید داشت؛
واقعا محدودیت خطهای تلفن برای این برنامه که بر مبنای تماسهای مردمی است و یک برنامه مخاطب محور است ، یک معضل اساسی شده بود که به لطف خدا با همکاری مخابرات استان تهران شماره های 888435 و 8884936 بعلاوه شماره های پیش در اختیار این طرح قرار گرفت .
این گونه طرحها قاعدتا نباید نیاز به تبلیغ آنچنانی داشته باشند ؛ بلکه به نظر می رسد که خود طرح مبلغ است و خواه ناخواه تشنگان حقیقت را باید به سمت خود بکشاند با این وجود ، آیا تبلیغات گسترده ای انجام گرفت؛ و از چه ابزاری در تبلیغ این طرح سود بردید؛
بحث تبلیغ با آگاهی یک ارتباط مستقیمی دارد ، یعنی شما اگر بزرگترین طرحها را هم داشته باشید بیشتر منظور طرحهای مردمی است ، یعنی طرحهایی که مستقیم با مردم سر و کار دارد وقتی درباره آن اطلاع رسانی خوبی نداشته باشید ، بلااستفاده خواهد ماند و یا عده محدودی از آن استفاده می کنند. گاهی گفته می شود که تبلیغ بیش از حد نتیجه عکس می دهد ؛ اما ما معتقدیم که در این طرح قرآنی با الهام از آیات قرآن که تکرارناپذیرند ، هر چه تبلیغ کنیم جا دارد. بنابراین ما از گفتگوهای 2نفره گرفته تا رسانه های مکتوب و تصویری و سایر شیوه های متداول برای تبلیغ این طرح سود جسته ایم ؛ البته به قول شما طرحهای قرآنی نباید اصلا متحمل هزینه های تبلیغاتی بشوند؛ اما گاه در عرصه رقابت ها و تبلیغات پر زرق و برق باید تلاشمان را بکنیم تا قرآن از این مهجوریت و غربت بیرون بیاید. یکی از جذابیت های این طرح معنوی این است که به نوعی در قالب مسابقه اجرا می شود. هر چند بخش مسابقه آن در حاشیه است و در واقع بهانه ای برای گرایش به این طرح است .
به هر حال شرکت در مسابقه از سوی شنوندگان چگونه امکانپذیر می شود و نحوه اجرای مسابقه چگونه است؛
در نظر گرفتن مسابقه در طرح آیه های زندگی ، جنبه تبلیغی طرح را در بر می گرفت و برای طرح خود به خود جذابیت ایجاد می کرد. البته رویکرد اصلی ما به مسابقه ایجاد مشارکت فعال و رقابت سازنده شنوندگان در این طرح معنوی بود. به هر حال شنوندگان و مخاطبان برنامه نگین هستی با تهیه کتاب نگین هستی به 2صورت می توانند در مسابقه شرکت کنند. یکی به صورت شفاهی که هر روز با تماس مستقیم با برنامه امکانپذیر می باشد. همچنین مسابقه به صورت کتبی نیز طراحی شده است . یعنی پرسشها در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار به چاپ می رسد و شنوندگان می توانند با تهیه این پرسشها به صورت مکاتبه ای در مسابقه دوره چهارم طرح آیه های زندگی شرکت کنند و برندگان در همایش پایانی و در واقع برنامه اختتامیه معرفی و تقدیر می شوند.
برنامه آیه های زندگی با عنوان فرعی نگین هستی در برخی شبکه های دیگر صدا و سیما نیز به اجرای برنامه می پردازد آیا شکل اجرا در آنها متفاوت از رادیو قرآن است؛
برنامه اصلی نگین هستی هر روز از ساعت 30/16 الی 30/18 از رادیو قرآن پخش می شود منتها ما به لحاظ معرفی بیشتر و تبلیغ رساتر طرح گاه از شبکه های رادیویی و تلویزیونی استفاده کرده ایم . از جمله رادیو سراسری ، رادیو جوان ، رادیو ورزش ، رادیو پیام و شبکه دوم و سوم سیما؛ البته شکل کار در این شبکه ها از نظر وقت بسیار محدود است ؛ اما به هر حال همین پیامها ، آیتمها و برنامه های کوتاه پل ارتباطی میان مخاطبان آن شبکه ها و رادیو قرآن و در نهایت با طرح ملی آیه های زندگی است .
درباره همایش پایانی و اختتامیه طرح توضیحاتی بفرمایید؛
برنامه نگین هستی تا 15شهریور که آخرین موضوع از قرآن کریم درباره انسان مطرح می شود، ادامه می یابد. پس از آن همایش پایانی طرح با حضور بیش از 30هزار قاری و حافظ بسیجی قرآن کریم در مجموعه 12هزار نفری استادیوم آزادی برگزار می شود. در اختتامیه دوره چهارم طرح آیه های زندگی ضمن تقدیر و معرفی برندگان مسابقه کتبی برندگان از جوایز نفیسی همچون 114سفر عمره و صدهاجایزه نفیس دیگر بهره مند خواهند شد.
مجید میرزایی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
