اینجا از ابرقهرمان هیچ خبری نیست

فیلم 150‌‌میلیون دلاری و گران‌قیمت هالیوود اگرچه ابتدا و در همان هفته اول نترکاند، اما به مرور توانسته تا اینجای کار به فروش 175 میلیون دلاری برسد و حداقل 5 هفته دیگر هم فرشتگان و شیاطین مهمان سینماهای جهان و بویژه آمریکای شمالی خواهد بود.

فیلمی که از 10 می در سینماهای جهان و از 15 می در آمریکای شمالی به نمایش درآمده. ران هاوارد که کارگردانی هر دو قسمت یا هر دو فیلم کد داوینچی و فرشتگان و شیاطین را انجام داده، از یک گروه ثابت و آشنا برای این ساخت و سازهای گران‌قیمتش استفاده کرده است.

کارگردانی که طی 3 سال 275 میلیون دلار فقط صرف ساخت 2 فیلم کرده احتمالا باید فیلمساز خاصی باشد. آنچه در پی می‌آید گفتگویی است با او و تام هنکس (ایفاگر نقش دکتر رابرت لنگدون)‌ درباره هر دو فیلم فرشتگان و شیاطین و کد داوینچی، بخوانید.

به نظر می‌رسد اعتراض واتیکان نسبت به ساخت فیلم کد داوینچی در سال‌های گذشته و بویژه اظهارات غیررسمی اول می امسال، آنچنان هم برایتان بازدارنده نبوده است؟

ران هاوارد: هیچ فیلمسازی قصد مقابله با کلیسا را ندارد. این کاری نشدنی است. واتیکان نیز نگران حواشی فیلم‌هاست نه فقط خود یک فیلم و داستانش. هرچند به نظر من اوضاع و احوال 3 سال پیش بسیار سخت‌تر بود.

از آنجا که در افتتاحیه فرشتگان و شیاطین هیچ‌گونه جنجالی به وجود نیامد به این نتیجه‌گیری رسیدید که 3 سال پیش اوضاع بدتر بوده است؟

این هم خود دلیلی بزرگ است؛ چرا که بر خلاف انتظار، نمایش فیلم بدون جنجال بود و محافل سینمایی و مطبوعاتی نیز البته حساسیت‌ها را کمی بزرگنمایی کردند. هر چند برخی منتقدان فیلم را مورد توجه قرار ندادند و فقط به دنبال جنجال بودند.

به هر حال فیلم شما برای افتتاحیه‌اش رم را برگزیده که نزدیک‌ترین جا به واتیکان است. خود شرکت سازنده و دست‌‌اندرکاران فیلم از جمله شما هم شاید به این حساسیت دامن زدید؟ این‌گونه نیست؟

هرگز این‌طور نبوده. کد داوینچی اگر در محافل کاتولیکی حساسیت برانگیز شده بود، همگی مربوط به قبل از اکران بودند. برای افتتاحیه فرشتگان و شیاطین در شهر رم تالار پارکو دلاموزیکا در نظر گرفته شده بود که مکانی فرهنگی بود و همه چیز بسیار عادی انجام گرفت. به هر حال این تالار به نوعی سینماتک بین‌المللی رم خوانده می‌شود و اگر افتتاحیه فیلمی در این مکان انجام بگیرد، حتما فیلم اثری خاص به حساب می‌آید.

احتمالا نمی‌دانید، اما این تالار دقیقا یک مایل با واتیکان فاصله دارد؟!

مهم اینجاست که فیلم به افتتاحیه رفت و افتتاحیه پرشکوه برگزار شد. آنها ابتدای فیلمبرداری هرگز اجازه نزدیک شدن به کلیساهایی را که ما مدنظر داشتیم برای کار نمی‌دادند چه برسد به این که با دوربین‌ها و پروژکتورها بخواهیم داخل آنجا شویم؛ اما خب بعدها همکاری‌هایی نیز با ما صورت گرفت.

این که کد داوینچی فیلم اصلی است و ماجراهای فرشتگان و شیاطین قبل از کد داوینچی روی داده، برای تماشاگران قابل قبول است؟ باز هم می‌گویم منتقدان فرشتگان و شیاطین را فیلمی ضعیف ارزیابی کرده‌اند.

به استقلال هر دو رمان و به همان نسبت به استقلال هر دو فیلم توجه باید کرد؛ چراکه فرشتگان و شیاطین داستان خود را دارند. یک قصه خاص و فقط همین. حالا فقط زمان و مکان تغییر کرده و اتفاقا مرکزیت ماجرا بیشتر به کلیسا و مقامات کلیسای کاتولیک نزدیک شده است. در این فیلم توطئه‌ای صورت گرفته که اگر عملی شود مخاطرات فراوانی روی خواهد داد. باز هم می‌گویم نظر منتقدان برایم مهم نیست.

یعنی دکتر رابرت لنگدون مانند یک سوپرهیرو (ابرقهرمان) وارد ماجرا می‌شود و پاپ را نجات می‌دهد یا این که شنل استادی و مقام دانشگاهی دارد؟

لنگدون همه جا همان فارغ‌التحصیل هاروارد است. یک دانشمند دیرینه‌شناس، یک کارشناس خبره نمادشناسی. او به قصد منفجر کردن جایی و شلیک مستقیم به ضدقهرمانان یا آدم‌بدهای فیلم وارد داستان نمی‌شود. او از دانش و سابقه تحصیل و تدریس خود استفاده می‌کند. قرار نیست یک دانشمند هفت‌تیرکش تصویر شود. هیچ دانشمندی ششلول‌بند نیست و اینجا قهرمانی نداریم.

فروش 750 میلیون دلاری کد داوینچی (فروش جهانی کل فیلم) تاثیر مستقیمی در ساخت فرشتگان و شیاطین داشته است. برای این فیلم چه تصوری از موفقیت دارید؟

موفقیت کامل. باید به فروش جهانی توجه کنیم که شامل توزیع محصولات جنبی مثل دی‌وی‌دی و... هم می‌شود. این دو فیلم نه قرار بوده نقش جریان روشنفکری داشته باشند یا علیه چیزی یا کسی موضع بگیرند.

سینمای اقتباسی امتیازات فراوان دارد. نوول‌های دان براون را مردم طی این یک دهه خوانده‌اند و داستان بشدت مورد توجه بود و مقبول بود که آثار سینمایی این نوول‌ها هم کار شوند و خوشبختانه آثار خوبی هم از کار درآمدند.

از تام هنکس دهه 90 دیگر خبری نیست، مثل این‌‌که پس از قاتلین پیرزن و اگه می‌تونی مرا بگیر باید با تام هنکس که در هر فیلمش با چندین شریک کار می‌کند روبه‌رو باشیم نه این‌که به تنهایی بار یک فیلم را به دوش بکشید؟

تام هنکس‌: اگر کارم را درست انجام دهم برایم کافی است. هرگز سال‌های ابتدایی دهه 90 تکرار نمی‌شود و پشت سرهم 2 اسکار بهترین بازیگری مرد، دیگر به من نمی‌‌دهند. از فیلم‌‌های این 8 یا 9 سال اخیر هم اتفاقا بشدت راضی‌ام. این را هم توجه کنید من دیگر 30 ساله نیستم.

شما جزو بازیگرانی هستید که اهل دوباره‌سازی یا دنباله‌سازی (بجز یک مورد)‌ نبوده‌اید. چه شد که در فرشتگان و شیاطین حضور یافتید؟

این دو فیلم جزو افتخارات من حساب می‌شوند و خودم بسیار خوشحالم که شانس بازی در فیلم را پیدا کردم. به یاد دارید در طرح اگه می‌تونی مرا بگیر، من خودم به استیون (اسپیلبرگ)‌ تلفن کردم و گفتم برای نقش کارل هانرتی مرا در نظر داشته باشد. یعنی اگر نقش را تشخیص بدهم که مورد علاقه‌ام است، ابراز علاقه می‌کنم نه این‌که منتظر بمانم تا بیایند سراغم. کاری که عمده بازیگران مطرح هرگز انجام نمی‌دهند. نقش پروفسور لنگدون را در کد داوینچی بسیار پسندیدم و اگر ران (هاوارد)‌ هم مرا نمی‌خواست می‌رفتم سراغش!

شما بازیگر مورد احترام مردم هستید و همچنین به تواضع شهرت دارید و اخلاق‌‌مداری. از این‌که کلیسا با کد داوینچی سرمخالفت داشت (حالا هم که نوبت به فرشتگان و شیاطین رسیده)‌ نگران موقعیت اجتماعی خود نبودید؟ منتقدان هم که فیلم را نپسندیدند؟

هرگز نگران موقعیت اجتماعی نبودم که بازی در کد داوینچی باعث شود این موقعیت به عنوان یک شهروند معتقد خدشه‌دارشود. در حقیقت تصور نمی‌‌کردم کلیسا با کد داوینچی مخالفت کند. اگر خاطرتان باشد در 2006 واتیکان رسما نوول کد داوینچی را و پس از آن فیلم را محکوم کرد. این اتفاق بیشتر مرا شگفت‌زده کرد. اگر چه برای فرشتگان و شیاطین آنچنان که 3 سال پیش تحت فشار بودیم، جو منفی احساس نکردم. این دو فیلم فقط و فقط 2 فیلم هستند. همین و بس، اما این‌که فیلمی مورد توجه منتقدان واقع شود یا خیر نیز هرگز دغدغه من نبوده است. مهم تماشاگر عاشق سینماست.

آیا باز هم به تلویزیون برمی‌گردید؟ نقش شما (آبراهام لینکلن)‌ در آخر مجموعه تلویزیونی‌تان در سال 2005 هنوز خاطره‌انگیز است.

همواره به تلویزیون اهمیت داده‌ام و بحث برگشتن نیست. من به تناوب در تلویزیون حضور داشته‌ام. هنوز دهه 80 را دقیقا خاطرم است. من از تلویزیون به سینما می‌آیم. پس همیشه سکوی پرتابم را دوست دارم چرا که عاشق مردم هستم.

مترجم: مهدی تهرانی
منابع: ورایتی 10 می / گاردین