واژه شناسی
واژگان ایرانی در فناوری – 10
واژه دیتا ((Data در زبان انگلیسی از داتک (datak) پهلوی ریشه گرفته و به دیگر زبانهای جهان راه یافته است. اما واژه Information در فارسی امروزی اطلاعات خوانده میشود که واژهای عربی است. اما جالب آنکه این واژه در ترکی استانبولی با ریشه ایرانیاش «دانش» شناخته میشود و ترکها آن را دانیشما (danishma) میخوانند.
از ریشه«دان» کهن ایرانی که مصدر «دانستن» و واژگانی مانند «دانا» از آن گرفته شده است، در ترکی انبوهی از واژگان مانند danish بهمعنای انجمن علمی، danishmak (پرسش)، danishman (مشاور) وارد گردیده است.
البته واژه Information در ترکی معانی دیگری هم دارد که اغلب از عربی گرفته شدهاند، مانند: ( haberخبر)،istihbarat(استخبارات)وiddia(ادعا)، malumat (معلومات)،shaikayat (شکایت) و البته bilgi که ریشه واژه کامپیوتر و ماشین (bilgisayar) در ترکی قرار گرفته است. واژههای Knowledge و Science در ترکی نیز اغلب با معنای دخیل از عربی بهکار میروند: irfan(عرفان)، tecrube (تجربه)، ilim (علم)، fen(فن) و ...
ریشه «دان» در زبان اویغوری چین که همریشه با ترکی است، نیز رسوخ پیدا کرده و بهصورت dana، danalik(دانایی)،Danish،daneshmen (دانشمند) و ... بهکار میرود. واژگان بسیار دیگری هم از فارسی به ترکی راه یافتهاند، مانند: پاشا (پادشاه)، renk (رنگ)،kilit(کلید)،gosterish(گسترش)، chek (چک)، hastane (خستهخانه™بیمارستان)، mehtap(مهتاب)،serdar(سردار)،shirin (شیرین) و ... .
برای اطلاعات بیشتر رجوع کنید به:
محمدرضا شعار، فرهنگ واژههای کهن در زبان امروز آذربایجان، نشر بلخ، 1378.
نادره بدیعی، فرهنگ واژههای فارسی در زبان اویغوری چین، نشر بلخ، 1377.
www.translate.google.com - www.zargan.com
online.ectaco.co.uk - www.turkishdictionary.net
امیرشهاب شاهمیری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
آخرین تمرینهای تیم ملی فوتبال در سایه حمایت فوقالعاده مردم مکزیک
طنین «زندهباد ایران» در تیخوانا
حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
اگر VAR بود دو بار اخراج میشدم!
گفت و گو
