مروری بر برنامه «هزار راه نرفته»

بارها شده که در یک موقعیت حساس دچار تردید و دودلی در انتخاب شده و بالاخره با انتخابی غلط، مسیر زندگیمان را تغییر داده ایم و وقتی متوجه اشتباهمان شده ایم که خیلی دیر شده است . اما هیچ گاه برای جبران اشتباهات گذشته دیر نیست . فقط کافی است که زود و سنجیده عمل کنیم و به نظرات صاحب نظران ، بزرگترها و افراد باتجربه تر از خود توجه کنیم . گاهی هم لازم است به حرف طرف مقابل توجه کنیم و با دیدی منطقی و بی طرف در مورد آن قضاوت کنیم . شاید بهتر باشد هزار راه نرفته ای را امتحان کنیم که می توانستیم برویم اما نرفتیم ، شاید بهتر باشد در سکوت به چهره همسرمان نگاه کنیم و با گوش دادن به حرفهایش و خواندن حقیقت از چشمانش ، تصویر درست خود را در او ببینیم و از این طریق بتوانیم درست با او ارتباط برقرار کنیم . براستی آیا کسانی که فکر می کنند در زندگی مشترک به انتها رسیده اند، حداقل چند تا از این راههای نرفته را امتحان کرده اند؛ مجموعه مستند «هزار راه نرفته» در صدد بررسی موشکافانه علل جدایی زندگی های مشترکی است که در جامعه ما اتفاق می افتد. زندگی زناشویی یک زوج از زبان یکی از آنها رو به دوربین خیلی صریح و عریان بیان می شود و در اغلب موارد مخاطب به طور ناخودآگاه تحت تاثیر این صحبت ها قرار می گیرد که اصولا قانون بشری ناقص است و مثلا اگر یک فرد بسیار خوب ، برای دفاع از خود یک قاتل بالفطره و جانی یا انسان خلافکار را به قتل برساند؛ اما شاهدی برای اثبات مدعای خود نداشته باشد، احتمال محکومیتش بسیار زیاد است . زیرا در هر حال مرتکب قتل نفس شده است و... و یا اگر فردی به خاطر شرایط عاطفی ، خانوادگی و اجتماعی که بر او وارد شده ، دچار جنون آنی شود و دست به اعمال نابهنجار مثل قتل نفس ، خودکشی ، خودسوزی ، دزدی و... بزند، هرچند بر سلامت روحی او در لحظه ارتکاب جرم تاکید می شود، اما در هر حال عامل اصلی ریشه کن نمی شود. عواملی مثل اعتیاد ، فقر ، اختلاف و جدایی والدین ، محیط نامناسب فرهنگی - تربیتی ، اقتصادی ، خانواده ، آزادی بیش از حد و یا سختگیری زیاد ، فاصله سنی و عاطفی والدین با فرزندان و عوامل بسیار زیادی باعث می شود که فرزندان حتی سالم به دام شیادان بیفتند و در دامن آنها رشد کنند. البته علاوه بر خانواده و جامعه ، خود فرد مهمترین نقش را در انحراف و گمراهی خود دارد؛ زیرا خداوند به انسان عقل سلیم داده تا به طور منطقی خود را از بوته آزمایش به سلامت بیرون آورد و این حوادث امروز آزمایش های صحنه زندگی است که محک سلامت در نوع بشر است . اما در هر حال ظرفیت افراد متفاوت است و نمی توانیم با این توجیهات نقش جامعه و خانواده را انکار کنیم و بگوییم شهروندان و افراد به خاطر ذات خودشان به راه خوب یا بد رفته اند. آگاهی والدین و مربیان در حمایت از فرزندان این جامعه پرتلاطم نقش بسیار مهمی دارد. اینها همه مسائلی است که این مجموعه سعی دارد در بررسی های روان شناختی خود به آنها بپردازد. ارائه این مفاهیم در مجموعه نیازمند انتقال دیداری - شنیداری مناسب آنهاست . دست اندرکاران مجموعه با استفاده از افه های صوتی و تصویری ، عناصر و عوامل دراماتیک مثل تعلیق در صحنه های حساس ، نورپردازی و تصویربرداری و زوایای دوربین و قطع نماها و دیگر تکنیک های فنی و ساختاری ، سعی در القای مفاهیم به مخاطب دارند. اما نگاه کلی به این مجموعه نشانگر شخصیت پردازی های ضعیف ، دیالوگ های بی مزه و بازیهای سطحی بازیگران بخصوص جوانان دانشجوست که البته با صحنه ها و شخصیت های قابل اعتنایی که در ارتباط با کارشناس و مجری برنامه وجود دارد، همخوانی ندارد. روند ماجرا بسیار کند و خسته کننده است و جنبه های بسیاری وجود دارد که نبود آنها لطمه ای به داستان فیلم نمی زند. بخصوص کشدار بودن صحنه ها به مجموعه ضربه زده است . این روند باعث شده که حتی بازی خوب بازیگران پیشکسوت نیز نتواند مجموعه را نجات دهد. سعی دست اندرکاران مجموعه در القای مفاهیم به مخاطب در برخی موارد ستودنی است ، اما تفاوت در ارائه دو نوع فرم روایت و پرداخت ، اثر را تا حدودی دوگانه و سطحی جلوه داده است . نکته آخر این که صحنه های دارای تعلیق و مربوط به جنبه روان شناختی اثر اغلب خوب از آب درآمده است .