اختلال عاطفی فصلی زنان

 گرچه مدارک زیادی نشان می‌دهد که اختلال افسردگی فصلی با اثر نور روی مقدار ترشح ملاتونین ارتباط دارد، محققان هنوز علت دقیق آن را کشف نکرده‌اند. ملاتونین هورمونی است که غده صنوبری مغز که به اندازه یک نخود است، آن را تولید می‌کند و تصور می‌شود وسیلهای برای تنظیم چرخه خواب و بیداری است. این اختلال، احتمالا بر دوره‌های نسبتا طولانی تاریکی در طول ماه‌های پاییز و زمستان مربوط است. چون دوره‌های تاریکی تولید ملاتونین را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند. بعضی محققان این نظریه را مطرح کرده‌اند که مبتلایان به اختلال عاطفی فصلی ممکن است ملاتونین بیشتری تولید کنند یا نسبت به مقدار طبیعی تولید ملاتونین بیش از حد حساس باشند. این امکان هم وجود دارد که آهنگ شبانه‌روز در افرادی که اختلال عاطفی فصلی دارند، به دلیل این که ملاتونین را دیرتر از موعد طبیعی روزانه ترشح می‌کنند، گیسخته شود. سطوح پایین ناقلهای عصبی (مواد شیمیایی انتقال‌دهنده نشانه‌ها بین سلول‌های عصبی)‌، مانند سروتونین یا دوپامین، ممکن است در به وجود آمدن اختلال عاطفی فصلی نقش داشته باشد، بین مقادیر پایین سروتونین و میل به مصرف هیدرات‌های کربن در مبتلایان به اختلال عاطفی فصلی، اختلال‌های خواب و افسردگی در کل جمعیت، ارتباط پیدا شده است. تقریبا 80 درصد مبتلایان به اختلال عاطفی فصلی را زنان تشکیل می‌دهند. این که چرا اختلال عاطفی فصلی در میان زنان رواج بیشتری دارد هنوز به شکل راز باقی مانده است، هر چند که احتمال می‌دهند این اختلال به هورمون‌های تولید مثل زنان مربوط باشد.

نشانه‌های اختلال عاطفی فصلی معمولا در اواخر دهه دوم نوجوانی یا اوایل دهه 20 زندگی آغاز و اغلب ناپدید می‌شوند. هرچه فاصله محل زندگی فرد با خط استوا بیشتر باشد، احتمال ابتلای وی به اختلال عاطفی فصلی بیشتر است.

اختلال عاطفی فصلی مثل بعضی دیگر از اختلال‌هایی که منحصرا یا بیشتر زنان را تحت تاثیر قرار می‌دهند مانند مجموعه علایم پیش از قاعدگی و اختلال‌های روانی پس از زایمان با نشانه‌های خاصی تعریف نشده‌اند. این اختلال ممکن است در هر زمانی از عمر انسان اتفاق بیفتد و بر مبنای فصل روی افراد تاثیر می‌گذارد. در دیگر ایام سال، افراد مبتلا به اختلال عاطفی فصلی مایلند خوشحال، بشاش و معاشرتی باشند.

اکثر علایم اختلال عاطفی فصلی شبیه علایم افسردگی و کم‌کاری غده تیروئید است. این علایم عبارتند از تمایل زیاد به خوابیدن، تحریک پذیری، ضعف تمرکز، بی‌احساسی، بغض، تمایل شدید به کناره‌گیری از تماس‌های اجتماعی و تغییر در عادات خوردن مخصوصا هوس‌های غیرقابل کنترل برای خوردن موادی که هیدرات‌های کربن دارند. در افراد مبتلا به این اختلال اضافه وزن در زمستان و به راحتی وزن کم کردن در بهار، بسیار رایج است.

برخی دیگر از مبتلایان به اختلال عاطفی فصلی، به سردرد، بی‌علاقگی و آشفتگی خواب دچار می‌شوند.

درمان اختلال عاطفی فصلی

تشخیص اختلال عاطفی فصلی ذاتا یک تشخیص استثنایی است، بدین معنا که این اختلال تنها پس از ارزیابی روانی مشخص می‌شود، نه از طریق عوامل قابل دسترس فیزیولوژیکی، عاطفی یا اجتماعی که علایم بیماری را توجیه کنند. حداقل نشانه‌های این اختلال عاطفی برای تشخیص، ابتلا به افسردگی عمده یا سابقه دو افسردگی در پاییز و زمستان به صورت متوالی میباشد. اخیرا درباره درمان اختلال عاطفی فصلی با نور (نور درمانی یا فتوتراپی)‌ پیشرفت زیادی حاصل شده است. مبتلایان را زیر نور مصنوعی که یک وسیله خاص به نام جعبه نور تولید می‌کند، قرار میدهند. درمان به مدت 15 تا 20 دقیقه در روز و اغلب در منزل صورت می‌گیرد و تنها برای افرادی که تحت مراقبت یک متخصص بالینی واجد شرایط هستند توصیه می‌شود. برخی شواهد نشان می‌دهد که نور درمانی یا هر نوع در معرض نور قرار گرفتن منظم می‌تواند نشانه‌های غم را در چهار پنجم مبتلایان بهبود بخشد. نور درمانی برای کسانی که پوست آنها نسبت به نور حساس است و نیز برای کسانی که تازه جراحی چشم انجام داده‌اند، تجویز نمی‌شود.

درمان‌های دیگری که برای از بین بردن اختلال عاطفی فصلی به کار می‌رود و گاهی با نور درمانی همراه می‌شود شامل تجویز داروهای ضدافسردگی و روان‌درمانی می‌باشد همچنین اکثر متخصصان بالینی به بیماران خود توصیه می‌کنند که رژیم غذایی متعادل و ورزش کافی داشته باشند.