بارداری و ملاحظات دندانپزشکی

پیامدهای درمان دندانپزشکی همیشه قابل پیش‌بینی نیست و این عواقب ممکن است بسیار جدی باشد. خطرات رادیوگرافی خصوصا در 3 ماهه اول قابل ملاحظه است؛ اما در صورت نیاز به انجام رادیوگرافی، استفاده از روپوش سربی الزامی است. ایمن‌ترین زمان جهت اعمال دندانپزشکی 3 ماهه دوم یعنی از 4 تا 6 ماهگی است.

حیاتی‌ترین مراحل تشکیل و تکامل ارگان‌های جنین در 3 ماهه اول رخ می‌دهد. شیوع سقط‌های خود‌به‌خودی پس از 3 ماهه اول کاهش می‌‌یابد. در اواخر دوره بارداری هم زمانی که بیمار روی صندلی دندانپزشکی در وضعیت نیمه‌خوابیده قرار می‌گیرد، جنین ممکن است روی ورید اجوف تحتانی فشار وارد آورد. این وضعیت ممکن است منجر به اختلال در بازگشت خون وریدی و کاهش فشار خون و مشکلات عدیده بعدی شود.

بارداری به‌تنهایی احتمال بروز بیماری لثه را زیاد نمی‌کند، با این وجود تحت تاثیر تغییرات هورمونی در این دوران میزان عروق خونی لثه افزایش و مقاومت دیواره عروق خونی کاهش می‌یابد. این مساله باعث می‌شود بافت‌های نرم لثه به محرک‌های موضعی حساس شوند.

اگر فرد قبل از بارداری بهداشت ضعیف و مشکل التهاب لثه داشته باشد، در دوران بارداری این مساله به علت تغییرات هورمونی بدن وخیم‌تر خواهد شد و بیماری لثه و بافت‌های نگهدارنده دندان ایجاد خواهد شد.

بیماری‌های شدید لثه، ریسک زایمان زودرس را تا 7 برابر افزایش می‌دهد و در عین حال می‌تواند باعث تولد نوزادان کم‌وزن شود. پیشگیری مهم‌ترین جنبه درمانی لثه و بافت‌های نگهدارنده دندان در دوره بارداری است.

درمان زنان بارداری که بیماری شدید لثه دارند، شامل: رعایت جدی بهداشت دهان و دندان، جرم‌گیری و کورتاژ بسته (بدون جراحی)‌ لثه می‌باشد. درمان‌های پراسترس مانند جراحی لثه می‌بایست تا پس از زایمان به تاخیر انداخته شود. وجود یک آبسه حاد ممکن است درمان جراحی را، حتی در دوره بارداری الزامی کند.

در مواردی که بهداشت ضعیف می‌باشد، تودهای از سلول‌های التهابی روی لثه مابین دندان‌ها ممکن است ایجاد گردد که نمای نازیبایی دارد و بشدت پرخون است و هنگام خوردن غذا و صحبت کردن و مسواک زدن ایجاد مزاحمت می‌کند که به تشخیص دندانپزشک برداشته می‌شود.

در صورت نیاز به استفاده از دارو جهت کنترل عفونت به تشخیص دندانپزشک می‌توان از آنتی‌بیوتیک‌های گروه پنی‌سیلین استفاده کرد که کم‌ضرر نیز می‌باشد. معمولا آموکسی سیلین داروی انتخابی جهت عفونت‌های محدود می‌باشد. اگر بیمار به پنی‌سیلین حساسیت داشت، می‌توان از اریترومایسین استفاده کرد.

در صورت نیاز به مسکن از استامینوفن ساده در تمام دوران بارداری می‌توان استفاده کرد، اما از داروهای غیراستروئید ضدالتهاب (مانند ایبوپروفن)‌ فقط در 3 ماهه اول و دوم می‌توان استفاده کرد و در 3 ماهه سوم مضر است. اعمال غیراورژانس دندانپزشکی بهتر است در 3 ماهه دوم صورت گیرد. در مورد اعمال اورژانس سن حاملگی مهم نیست.

در مورد دندان‌های جنین باید گفت که بین ماه سوم تا ششم حاملگی شروع به رشد می‌کند و در این زمان باید مقادیر کافی مواد مغذی مانند کلسیم، فسفر، پروتئین و ویتامین‌های12B ،A ،D  وC  را دریافت کنند. پس مصرف لبنیات کافی توصیه می‌شود. در زنانی که در طول دوران بارداری دچار تهوع و استفراغ می‌شوند به علت اسیدی‌بودن محتویات معده که به دندان‌ها آسیب می‌رسانند، بهتر است دهان با آب شسته شود و از مسواک زدن در همان زمان پرهیز کرد.

دکتر سعید معینی، دندانپزشک