پیام‌‌نور درگیر‌بحران‌آموزش‌

از زمانی که برای اولین بار معاونت آموزشی دانشگاه پیام نور درباره فعالیت گسترده دوره‌های غیرقانونی فراگیر پیام‌نور واکنش نشان داد و اعلام کرد که لایحه برخورد با موسسات غیرمجاز فراگیر به وزارت علوم رفته است، بیشتر از یک سال می‌گذرد.

این موسسات تنها برای برگزاری کنکورهای آزمایشی و کلاس‌های تقویتی و جبرانی از وزارت علوم مجوز دارند، اما مدت‌هاست به اقدام غیرقانونی خود در برپایی دوره‌های فراگیر پیام‌نور ادامه می‌دهند.

چرا وزارت علوم و تحقیقات نسبت به برخورد با این موسسات تعلل کرده و چرا لایحه مورد اشاره معاونت آموزشی همچنان مسکوت و بدون استفاده مانده است.

در عین حال رئیس دانشگاه پیام نور، حتی یک مورد از این آگهی‌های تبلیغاتی را تایید نمی‌کند و تضمین صددرصدی پذیرش در دانشگاه پیام نور را از سوی این موسسات بشدت رد می‌کند.

حتی وزارت علوم هم که بظاهر نسبت به برخورد با اقدامات غیرقانونی این موسسات سکوت کرده، بارها ضمن هشدار نسبت به تشدید فعالیت این موسسات، از ارائه هرگونه مجوز برای برگزاری دوره‌های آموزشی فراگیر شانه خالی کرده است، چرا که بنا بر اعلام این وزارتخانه، هیچ یک از این موسسه‌ها مجاز نیستند با عنوان «آموزش فراگیر پیام نور» یا «ورود به دانشگاه بدون کنکور» به تبلیغ بپردازند و موسسات مجاز  که البته تعدادشان بسیار ناچیز است  موظفند برای شناسایی بهتر نسخه‌ای از موافقت‌نامه قطعی و مجوز برگزاری دوره‌های خود را در محلی مناسب و در معرض دید مراجعه‌کنندگان نصب کنند.

اما به نظر می‌رسد بازار پرزرق و برق تبلیغات موسسات  بدون  مجوز آنقدر داغ و چشمگیر است که مانع توجه مشتریان به وجود یا نبود مجوز نصب شده در موسسات می‌شود.

اما حسینعلی قاسم‌زاده، رئیس دانشگاه پیام نور استان تهران در این زمینه با تاکید بر این که نمی‌توانیم مانع تبلیغات شویم و این از مسوولیت‌های دانشگاه پیام نور نیست، می‌گوید: این موسسات انتفاعی و مانند کلاس‌های خصوصی هستند و فقط از اسم پیام نور استفاده می‌کنند.

به عقیده وی، مراجعه افراد به این موسسات تا قبل از این که دانشجوی پیام نور شوند، ربطی به این دانشگاه ندارد و متولی نظارت بر این موسسات، وزارت علوم و تحقیقات است که تاکنون تنها به 2 موسسه در تهران مجوز داده است. قاسم‌زاده نخواست از 2 موسسه مذکور نام ببرد.

بر اساس این گزارش، در حال حاضر بسیاری از موسساتی که خود را متولی آموزش فراگیر و ورود به دانشگاه پیام نور معرفی می‌کنند، دارای مجوز فعالیت فرهنگی از وزارتخانه‌های دیگری غیر از وزارت علوم هستند و این وزارتخانه از سال 86 تاکنون در پی برطرف کردن بروکراسی‌های اداری در تعطیلی موسسات غیرمجاز است و حتی در این زمینه با نیروی انتظامی مذاکراتی داشته، اما هنوز فعالیت‌های غیرقانونی با استفاده از ابزارهای تبلیغاتی در سطح کشور ادامه دارد.

پیام نور، کمیت منهای کیفیت‌

اما مشکلات مربوط به دانشگاه پیام نور تنها به فعالیت موسسات غیرقانونی که از نام این دانشگاه سوءاستفاده می‌کنند، خلاصه نمی‌شود، بلکه پس از پذیرش و ورود به این دانشگاه، دانشجویان با مشکلات متعددی روبه‌رو هستند؛ مشکلاتی که حتی مسوولان مراکز مختلف پیام نور به آن اذعان می‌کنند که البته با دستورالعمل دولت مبنی بر افزایش کمی تعداد دانشجویان در دانشگاه پیام نور، بدون توجه به زیرساخت‌های کیفی، مشکلات پیام نوری‌ها چند برابر شده است.

جمعی از دانشجویان این دانشگاه از مراکز مختلف پیام نور ضمن تماس با خبرنگاران رسانه‌های جمعی یا انتشار مطالب در پایگاه‌ها و وبلاگ‌های اینترنتی، مراحل ثبت‌نام در این دانشگاه را از مهم‌ترین مشکلات اول هر ترم می‌دانند، در واحدهایی که هنوز ثبت‌نام‌ها اینترنتی است، به رغم تلاش دانشگاه برای ارائه خدمات بیشتر و راحت‌تر، اشتباهات فاحش و ضعف شبکه، ثبت‌نام را به شکنجه روحی برای دانشجویان تبدیل کرده است.

در برخی موارد میزان شهریه و حتی شماره حساب دانشگاه بدرستی درج نمی‌شود، روش فنی انتخاب واحد و سیستم اجرایی، پیکره‌بندی صفحه شیوه ثبت‌ اطلاعات موجود در سایت ثبت‌نام کاملا ناشیانه است. در مراکزی هم که ثبت‌نام‌ها حضوری است، نبود متصدی دلسوز برای پاسخگویی، صف‌های طویل و پاسخگو نبودن تلفن‌های گویای برخی مراکز باعث اتلاف ساعت‌ها و صرف صدها هزار ریال هزینه بخصوص برای دانشجویان شهرستانی است.

به گفته یکی از همین دانشجویان که از شهرستان برای ثبت‌نام به مرکز تهران آمده و از شدت خستگی روی پله دانشگاه‌ها نشسته است، تماس تلفنی با مسوولان دانشگاه از محالات است، چون بوق اشغال و ممتد تلفن، شما را از هرگونه ارتباط با رئیس مرکز منصرف می‌کند، اگر هم کسی گوشی را بردارد، چون اطلاعات درستی به دانشجو ارائه نمی‌شود باز هم شما را به شماره‌ای بدتر از اولی حواله می‌دهند.

از عمر دانشگاه پیام نور که با هدف آموزش از راه دور تاسیس شده، 20 سال می‌گذرد و در حال حاضر بیش از یک میلیون و 65 هزار دانشجو دارد.

رئیس مرکز تهران این دانشگاه درباره مشکلات مربوط به پیام نور توضیح می‌دهد: ما در تهران 50 هزار و در کل استان تهران بیش از 100 هزار دانشجو داریم بدون این که فضای آموزشی مناسبی داشته باشیم. مهم‌ترین مشکل این دانشگاه در بخش آموزش است که سیاست دولت در زمینه افزایش کمی دانشجویان بدون افزایش کیفی نیروی انسانی یا فضای مطلوب آموزشی، مشکلات دانشگاه را بیش از گذشته رشد داده است.

بر این اساس، نسبت کارشناس آموزشی به دانشجو در دانشگاه پیام نور یک به 1600 و نسبت استاد به دانشجو یک به بیش از 250 نفر است. در حالی که محمدمهدی زاهدی، وزیر علوم این نسبت را استاندارد و مطلوب می‌داند، رئیس دانشگاه پیام نور تهران، آن را کافی نمی‌داند و بر ضرورت افزایش حق‌التدریس استادان برای بهره‌مندی از حضور استادان قوی و مسلط بر سرفصل دروس تاکید می‌کند.

قاسم زاده ضمن تایید مشکلات دانشجویان حین ثبت‌نام، از تقسیم‌بندی آنها براساس حرف اول نام خانوادگی و نوبت بندی برای ثبت‌نام سخن می گوید: «بخشی از مشکلات ثبت‌نام به سازمان مرکزی دانشگاه پیام نور برمی‌گردد، اگر سیاسگذاری دانشگاه در اختیار مراکز و مناطق باشد، شاید مشکلات کمتر شود، ما از اول تا آخر تصمیم گیرنده نیستیم، وقتی پنجشنبه تماس می‌گیرند و ما باید تا شنبه 14 هزار نفر را ثبت‌نام کنیم، یعنی چه؟ یعنی یک شبه باید یک دانشگاه جدید ایجاد کرد. این کار باید براساس سنجش ظرفیت‌ها ایجاد شود.

پیام‌نور مثل همه دانشگاه‌ها نیست‌

اگر دانشجوی پیام‌نور باشید؛ می‌دانید که مجبورید برای امتحان آخر ترم یک کتاب چندصد صفحه‌ای را از بر کنید. اگر هم دانشجوی پیام‌نور نیستید، باید بدانید دانشجویان پیام نور با دیگر دانشگاه‌ها متفاوتند، تشکیل هفته‌ای یک یا 2 روز جلسات درسی، حضور تنها 7 جلسه استاد سرکلاس درس و تنها برای رفع اشکال و معرفی کتاب‌های قطور و سنگین و آزمونی دشوار،‌ از ویژگی‌های این دانشگاه است که مسوولان به مدد آن، می‌خواهند سطح علمی فارغ‌التحصیلان این دانشگاه را در حد دیگر دانشگاه‌های کشور قرار دهند.

بنابراین اگر منابع آزمون ورودی این دانشگاه در آستانه آزمون تغییر می‌کند، براساس گفته‌های روسای مراکز، مربوط به ماهیت این دانشگاه است که می‌خواهند افرادی وارد دانشگاه پیام نور شوند که به یک منبع علمی اکتفا نمی‌کنند و باید به لحاظ علمی، صاحب صلاحیت تحصیل در  پیام‌نور باشند.

مشکلات بودجه، پیام‌نور هم درگیر است‌

متوسط شهریه دانشگاه پیام‌نور حدود 200 هزار تومان یعنی کمتر از مدارس غیرانتفاعی، برای هر ترم تحصیلی است. براساس این گزارش، روسای دانشگاه پیام‌نور با اعتبار 8 میلیارد تومانی و نداشتن ساختمان‌های آموزشی و سطح پایین شهریه‌ها، نمی‌توانند به رفع مشکلات این دانشگاه بپردازند.

این مشکلات بویژه مراکز شهرستان‌هایی مانند یاسوج و خرم‌آباد،‌ گرگان و... را بیش از مرکز تهران آزار می‌دهد؛ چرا که بعضی از این مراکز پیام‌نور، حتی یک متر فضای آموزشی ندارند و با بودجه ناچیز نمی‌توان کیفیت آموزشی را ارتقا بخشید.

دانشگاه پیام‌نور که شاهد بیشترین نارضایتی دانشجویان و دانش‌پذیران است، در مقابل دستور دولت برای افزایش تصاعدی تعداد دانشجویان، در انتظار حمایت دولت است.

از تابستان امسال قرار بود ساختمان‌های بلااستفاده دولتی با مصوبه هیات دولت به مراکز دانشگاه پیام‌نور اختصاص یابد و نیز مجوز جذب 6000 نیروی انسانی از دیگر دستگاه‌های دولتی به این دانشگاه صادر شود ، برنامه ‌ها برای برون‌رفت پیام‌نور از بحران کیفی‌سازی، تدوین و تهیه شده است، این‌که چرا اجرای این برنامه با تعلل روبه‌روست، نه دانشجویان می‌دانند و نه روسای مراکز دانشگاه!

کتایون مصری