طاهره صفارزاده «بیعت با بیداری» را کامل کرد

وی از یک ماه پیش، به‌علت زایده‌ مغزی در بیمارستان ایرانمهر تهران بستری و عمل جراحی شده بود، اما از 10 روز پیش به کما رفت و سرانجام ساعت 30/9 صبح دیروز درگذشت.

از سیرجان تا قله‌های شعر فارسی‌

طاهره صفارزاده در 27 آبان‌ماه 1315 در سیرجان و در خانواده‌ای متوسط با پیشینه‌ای عرفانی متولد شد. او نخستین شعرش را در 13 سالگی سرود و نخستین جایزه‌ شعر را نیز در سال چهارم دبیرستان به پیشنهاد استاد باستانی پاریزی که دبیر دبیرستان بهمنیار بود، از رئیس آموزش و پرورش استان دریافت کرد.

پس از اخذ مدرک لیسانس زبان و ادبیات انگلیسی در ایران، برای ادامه تحصیل به انگلستان و آمریکا رفت و با اخذ مدرک دکتری زبان انگلیسی به ایران بازگشت. درپی مشکلاتی که به‌علت فعالیت‌های سیاسی‌اش در آمریکا برای استخدامش به‌وجود آمده بود، به‌دلیل نبود استاد ترجمه برای رشته‌ زبان خارجی، به تدریس نقد عملی ترجمه پرداخت.در سال 1355 به اتهام نوشتن شعر «مقاومت دینی» از دانشگاه اخراج شد و در شروع نهضت اسلامی، به کمک نویسندگان سرشناس و متعهد مسلمان، به تاسیس مرکزی به‌نام «کانون فرهنگی نهضت اسلامی» اقدام کرد.

صفارزاده پس از پیروزی انقلاب، ازسوی همکارانش به‌عنوان رئیس دانشگاه شهید بهشتی و نیز رئیس دانشکده ادبیات این دانشگاه انتخاب شد.پس از پیروزی انقلاب سرپرستی طرح تهیه متون دانشگاهی برای زبان‌های انگلیسی، روسی، فرانسه و آلمانی را به عهده داشت.

صفارزاده در سال 2006 میلادی به‌عنوان برترین زن نخبه مسلمان از سوی انجمن نویسندگان آفریقایی و آسیایی در مصر برگزیده شد و در سال 1371 استاد نمونه دانشگاه‌های کشور و در سال 80 پس از انتشار ترجمه قرآن کریم با عنوان قرآن حکیم به افتخار «خادم القرآن» نایل آمد.صفارزاده برای ترجمه قرآن از همه زندگی و ثروت خود دست شست و با تمام وجود برای خلق ترجمه‌ای پاکیزه و کم‌نظیر از کلام خدا بهره گرفت و این ترجمه به عنوان میراث ارزشمند این شاعر در تاریخ ادبیات دینی ایران ماندگار خواهد ماند.

او در نخستین دوره جشنواره شعر فجر به عنوان برگزیده بخش شعر سپید انتخاب شد، اما از گرفتن جایزه‌اش خودداری و آن را به خانواده مرحوم سلمان هراتی تقدیم کرد.

صفارزاده در شعر از بنیادگذاران شعر مدرن پس از نیما با تکیه بر عناصر و باورداشت‌های مذهبی بود و تجربه‌هایی نظیر شعر تصویری و کنانکریت را در ایران انجام داد که پیش از او سابقه نداشت به همین دلیل روشنفکران با وجود خط ممیزی که از لحاظ فکری با او داشتند، نمی‌توانستند شعر صفارزاده را کتمان کنند و نام او در تمامی گزینه‌ها و تحلیل‌های شعر نو پس از نیما حضور دارد.

ترجمه نهج‌البلاغه پس از ترجمه قرآن، آخرین فعالیت این شاعر و مترجم بود که بعد از ترجمه انگلیسی قرآن به آن دست زد. اما عمر، کفاف پایان بردن این کار عظیم را به او نداد.

مجموعه‌های شعری «رهگذر مهتاب»، «طنین در دلتا»، «سد و بازوان»، «سفر پنجم»،‌ «حرکت و دیروز»، «بیعت با بیداری»، «مردان منحنی»، «دیدار صبح»، «در پیشواز صلح»، «هفت‌سفر»، «روشنگران راه» و «جلوه‌های جهانی» از این شاعر انتشار یافته‌اند.

وداع با بانوی نمونه جهان اسلام‌

صبح فردا ساعت 10 علاقه‌مندان به شعر و ادبیات دینی در مقابل مسجد دانشگاه تهران گردهم می‌آیند تا پیکر این هنرمند شیعی را تشییع کنند. اگرچه هنوز مشخص نیست این هنرمند در تهران یا سیرجان دفن خواهد شد.مجلس بزرگداشت بانوی برگزیده جهان اسلام ساعت 13 روز چهارشنبه در مسجد الغدیر در خیابان میرداماد برگزار خواهد شد.

پیام رئیس‌جمهور

محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور به مناسبت درگذشت مرحومه طاهره صفارزاده پیام تسلیتی صادر کرد. به گزارش ایسنا در متن این پیام تسلیت آمده است:

او که زبان گویایش در دوران مبارزاتی انقلابی، در خدمت اهداف بلند ملت ایران قرار داشت، طی چهار دهه زندگی پر ثمر در تبیین فرهنگ انقلابی و اصالت‌های انسانی و الهی پیشتاز و پیشگام بود. او الگوی انسانی ایمانی، عدالت‌خواه و کمال‌جو برای نسل حاضر است. در سالروز شهادت مولایش امام صادق (ع) به دیدار معبود شتافت، روحش شاد و یادش و نامش مستدام باد.

همچنین رئیس فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پیام‌هایی جداگانه درگذشت استاد طاهره صفارزاده را تسلیت گفتند.

صفارزاده در نگاه شاعران‌

با اعلام خبر درگذشت طاهره صفارزاده جمعی از شاعران و چهره‌های فرهنگی در گفتگو با خبرگزاری‌های ایسنا، فارس، مهر و ایکنا درباره این شخصیت برجسته شعر امروز ایران سخن گفتند که نمونه‌هایی از این اظهار نظرها را می‌خوانیم:

حمید سبزواری: صفارزاده از کسانی بود که قبل از انقلاب به مبارزه آشکار پرداخت و به قوی‌ترین شیوه ممکن وارد مبارزات سیاسی و ادبی شد و در شکل‌گیری ادبیات انقلاب نقش عمده‌ و محوری داشت.

محمدعلی بهمنی: آنچه همیشه صفارزاده را برجسته می‌کند، علاوه بر آگاهی، مطالعه و شناخت او از شعر جهان و غرقه شدن او در آنچه «هستی شعر ایران» نامیده می‌شود یعنی قرآن کریم و احادیث است.

جواد محقق: طاهره صفارزاده یکی از افتخارهای شعر ایران در سال‌های قبل و بعد از انقلاب اسلامی است.

سهیل محمودی: او در شعرش به مفاهیمی مانند معارف وحیانی، انسان در هستی و حرکت‌ها و اهداف انبیا توجه جدی‌ دارد که این ناشی از انس شاعر با کلام وحی، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه است.

مصطفی رحماندوست: ترجمه‌ انگلیسی صفارزاده، هم فاخر است و هم ساده، درست مانند ترجمه‌ فارسی‌اش که هم لطافت ادبی دارد و هم ساده و قابل فهم است.

عبدالجبار کاکایی: طاهره صفارزاده از بنیانگذاران شبکه ذهنی  زبانی شعر دهه 60 است که اشخاصی مثل قیصر امین‌پور و سیدحسن حسینی از آن تاثیر بسیار پذیرفتند.

راضیه تجار: صفارزاده انسانی بزرگ و در هر حال دستگیر نیازمندان بود و در هیچ شرایطی حاضر نبود زیر پرچم کسی برود.

کامیار عابدی: شعر صفارزاده در تاریخ جدید شعر فارسی در خور یادآوری و اهمیت است.

رضا اسماعیلی: او برای شاعرانی که با شعر نیمایی و سپید شروع کردند، یک الگوی خوب و مورد اعتماد محسوب می‌شد؛ در حقیقت شعر او برخاسته از اندیشه و تفکر خاص خودش بود.

بهزاد خواجات: شعر صفارزاده از پرچم‌های شعر مدرن ایران است. صفارزاده در نوع کار خود استثناست و هیچ کس دیگر را نداریم که با طاهره صفارزاده در این زمینه مقایسه کنیم و از این منظر کار صفارزاده در دهه خود بسیار قابل توجه و ویژه جلوه می‌کند.