کشتن ‌شیرها ‌با‌ حشره‌کش‌

این سم آنقدر قوی و خطرناک است که در اروپا استفاده از آن ممنوع شده است. در ایالات متحده آمریکا نیز این سم به صورت گرانولی موجود است و هنوز استفاده می‌شود؛ اما انجمن حفاظت از محیط‌زیست آمریکا به دنبال راهکارهایی برای ممنوعیت این حشره‌کش است. اما در کنیا کربوفوران بدون هیچ محدودیتی، براحتی دادوستد و استفاده می‌شود. در حالی که اثرات خطرناک این سم در خاک، گیاه و بدن دیگر جاندارانی که در معرض این سم قرار گرفته‌اند، باقی می‌ماند.

دکتر ریچارد لیکی، طبیعدان مشهور و جهانی عنوان کرده‌است مشکلی که گریبانگیر کنیا شده، فقط کار کشاورزان نیست که می‌خواهند آفات مزارعشان را کنترل کنند. متاسفانه کربوفوران عمدتا از سوی گله‌داران خریداری می‌شود. این گله‌داران برای محافظت دام‌ها و گله‌هایشان از این سم برای کشتن شیر، پلنگ و دیگر شکارگرها استفاده می‌کنند. آخرین گزارش‌ها نشان داده است که 2 شیرکنیایی سمی شده و از بین رفته‌اند. این دو شیر از لاشه اسب آبی مسموم باکربوفوران تغذیه کرده بودند!

محیط بانان حیات‌وحش کنیا صحنه‌های اسفناکی از تلوتلو خوردن و درهم پیچیدن شیرهایی را دیده‌اند که باکربوفوران مسموم شده بودند. یکی از این محیط‌بانان با ناراحتی اظهار کرده بود. شیری را دیده که با رنج و درد خود را به این طرف و آن طرف می‌زده و به خود می‌پیچیده و آنقدر این طرف و آن طرف دور زده تا سرانجام از پا افتاده و مرده است لاشه شیر دیگری نیز در مزرعه‌ای خصوصی مسموم شده یافت شده است.

البته موضوع فقط شیرهای زیبای کنیا نیستند. در چند ماه گذشته لاشه شتر مرده‌ای اطراف یک منطقه حفاظتی حیات وحش یافت شده است. این شتر نیز با همین سم نابود شده بود. علاوه بر آن دو شیر، حدود 15 کرکس هم که از لاشه‌های مسموم تغذیه کرده بودند، نابود شده‌اند. موارد بسیاری از این قبیل هر روز از سرتاسر کنیا گزارش می‌شود. بیشتر جانوران شکارگر پس از خوردن گوشت آلوده به کربوفوران از بین می‌روند.

دکتر لیکی اظهار کرده است که کربوفوران سم کشنده‌ای است و باید هر چه زودتر در کنیا ممنوع اعلام شود. مشاهدات او نشان می‌دهد این ماده در میان روستاییان کنیایی به عنوان ماده‌ای برای خلاص شدن از دست شکارگرهایی چون شیر، پلنگ و کفتار شناخته شده است. کنیایی‌ها به زبان بومی خود به این ماده فورادان می‌گویند و هر روز تمایل به استفاده از فورادان در کنیا افزایش می‌یابد. متاسفانه هنوز هیچ گزارش دقیقی مبنی بر تعداد جانوران کشته شده با کربوفوران وجود ندارد. اما طبیعیدانان معتقدند کربوفوران عامل مرگ هزاران گربه‌سان و درکل مردارخواران است.

سیمون تامست، کارشناس پرندگان شکاری عنوان کرده است که طی چند سال اخیر افت شدیدی در تعداد پرندگان شکاری همچون کرکس‌ها و عقاب‌ها دیده شده و عامل اصلی آن هم کربوفوران است.

این کارشناس جهانی، آمار وحشتناکی از مرگ 187 کرکس داده است که از لاشه‌های مسموم جانوران با سم کربوفوران تغذیه کرده بودند. عجیب‌تر آن‌که عملکرد این سم بسیار سریع است. اولا جانورانی که در معرض این سم قرار می‌گیرند، خیلی زود سمی می‌شوند و می‌میرند. دوم آن که او کرکس‌هایی را دیده است که بلافاصله پس از خوردن لاشه‌های مسموم مرده‌اند او کرکس‌هایی را دیده که پس از تغذیه به پرواز در آمده‌اند، اما چند لحظه بعد از آسمان به زمین افتاده و مرده‌اند!

کربوفوران به صورت گرانولی، دانه‌های ریز ارغوانی رنگ، عرضه می‌شود. دکتر ریچارد لیکی برای ادامه تحقیقات خود به چند تاجر سموم کشاورزی در نایروبی، پایتخت کنیا، مراجعه کرده است. او متوجه شده که متاسفانه خرید این ماده بسیار آسان است. 3 نفر از این تاجران گفته‌اند که کربوفوران هیچ خطری برای سلامتی جانوران یا انسان‌ها ندارد! حتی یکی از مغازه‌داران سموم به او گفته که کربوفوران کاملا بی‌خطر است.البته در این میان تعدادی هم بوده‌اند که آن را سمی خطرناک خوانده و حتی یک مغازه‌دار به کربوفوران لقب شیرکش داده است. دکتر لیکی با تاسف اظهار کرده است که روی ظرف سم اخطار داده شده که باید دور از دسترس کودکان قرار گیرد، ولی هیچ جمله‌ای در ارتباط با خطر بالقوه آن برای حیات وحش وجود ندارد. دکتر لیکی اعتراض شدیدی به ممنوع نبودن این سم کرده است. اما انجمن کنترل آفات محصولات کشاورزی کنیا اعلام کرده که هنوز نتیجه‌گیری درباره خطرناک بودن کربوفوران زود است!

توماس مائیب، دامپزشک سرویس حیات وحش کنیا شیرهایی را که اخیرا کشته شده‌اند، کالبد شکافی کرده است. نتایج کالبد شکافی او نشان داده است که مسمومیت این شیرها براثر کربوفوران بوده است. دکترمائیب نیز پس از آزمایش‌های خود پیگیر ماجرا شده و تحقیقاتی در این زمینه انجام داده است. او با روستاییان صحبت و اظهار کرده است که روستاییان براحتی از کربوفوران برای کشتن گربه‌سانان بزرگ استفاده می‌کنند. گله‌دار جوانی به او گفته است که هر ساله شیرها و پلنگ‌ها، تعداد زیادی از گاوهای گله او را شکار کرده‌اند؛ اما او هنوز از کربوفوران برای کشتن این گربه‌سانان استفاده نکرده است. ولی متاسفانه دیگر گله‌داران هیچ تردیدی در استفاده از این سم ندارند و آن را جزء لازم کار خود می‌دانند. سم کربوفوران از کشورهای مختلفی وارد کنیا می‌شود. اما بزرگ‌ترین تولیدکننده این سم شرکتی در ایالات متحده است. شرکت FMC که سم کربوفوران را تولید و وارد کنیا می‌کند از این گزارش‌ها نگران شده؛ اما ظاهرا این شرکت فقط نگران تجارت خود شده است، نه حیات وحش کنیا.

FMC اعلام کرده است: ما تولیداتمان را با جدیت پیش خواهیم برد. البته هرگونه استفاده نادرست از کربوفوران را محکوم می‌کنیم.

این شرکت نمایندگانی برای بررسی اثرات کربوفوران روی شیرهای کنیایی، به انجمن کنترل آفات محصولات کشاورزی کنیا فرستاده است تا در این باره تحقیق و آزمایش کنند.

متاسفانه نگرانی‌ها و اعتراض‌ها در مورد استفاده از سم کربوفوران مساله جدیدی نیست. 15 سال پیش نیز گزارش فجیعی از کشتار عظیم پرندگان در غرب کنیا وجود داشت. تمامی آن پرندگان با کربوفوران مسموم شده بودند. متاسفانه گزارش‌ها و جزئیات بسیاری از این واقعه تلخ وجود دارد، اما همه سعی در پنهان کردن این حقایق دارند. هر روز در کنیا جانوران بی‌گناهی در میان بوته‌زارها جایی برای مردن پیدا می‌کنند و آنهایی که می‌میرند، خود دامی برای دیگر مرداخوارها می‌شوند و آنها را نیز به مهلکه مرگ می‌کشانند، مرگی خاموش و دردناک.

منصوره نظری‌