در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
دوبله «هورتون» و حواشی مربوط به آن
احیای سنتهای نمایشی
دوبله فیلم «هورتون» توسط انجمن گویندگان جوان و پخش آن از تلویزیون بار دیگر بحث مربوط به دوبله فیلمهای انیمیشن را مطرح کرد. اگر چه این انجمن تاکنون در دوبله فیلمهای انیمیشن موفق عمل کرده و نشان داده که در کنار گروههای رقیب عملکرد خوبی داشته و استقبال مردم نیز از این دوبلهها بیانگر این امر است، اما با این حال خوشحالیم که این افراد در اقدامی خطیر و ریسکآمیز تصمیم به دوبله فیلمی از ژانر کودکونوجوان کردهاند با این تفاوت که نسبت به آثار قبلیشان کاری جاهطلبانهتر و دشوارتر است. «هورتون» جزو انیمیشنهای بسیار موفقی است که طی سالهای اخیر ساخته شده است و در اکران جهانیاش نیز به فروش فوقالعادهای دست یافته است.
این موفقیت برای «هورتون» و نیز اعتبار بینالمللی و محبوبیت آن کار دوبلورهای این کار را تا حد بسیار زیادی دشوار میکند؛ از آن رو که ذهنیت مردم نسبت به این دوبلهها حساستر است. آنها وقتی اخبار و حواشی این فیلم را در مطبوعات و سایتها و خبرگزاریها مطالعه میکنند، قطعا با داستان کلی آن و فضای فیلم آشنایی دارند و کنجکاوند بدانند دوبله این فیلمها با چه کیفیتی انجام میشود. آیا ماهیت این فیلمها و اصالتشان در دوبله حفظ میشود یا از دست میرود. فیلمهایی از جنس «هورتون» در نگاه اول برای مخاطب کم سن و سال ساخته شدهاند اما با دقت در تاثیر جهانی این فیلمها میتوان این حقیقت را دریافت که جمعیت انبوهی از بزرگسالان نیز مشتاقانه در پی دیدن این فیلمها هستند. زمانی که انیمیشنی مثل «شرک» در اکران جهانیاش به چنان رقمی دست مییابد که قابل مقایسه است با پرفروشترین فیلمهای تاریخ سینما، آنگاه نمیتوانیم این فیلمها را فقط در ارتباط با کودکان و نوجوانان ارزیابی کنیم. دوبله انیمیشن در سالهای قبل با حضور بزرگان دوبله و حساسیتهای همیشگیشان، آنقدر جذاب و خاطرهانگیز است که میتوان دربارهشان کتابها نوشت و به جزییات تکتکشان پرداخت و ستایششان کرد؛ دوبله آثاری مثل «یوگی و دوستان» با حضور ناصر طهماسب، دوبله «رابینهود» با حضور احمد رسولزاده، دوبله «پسر شجاع» با حضور مریم شیرزاد و پرویز ربیعی، دوبله «لوک خوششانس» با حضور منوچهر والیزاده، حسین عرفانی و احمد عبادی و... خاطرهای هستند از دورانی که کسی برای شروع کارش سراغ دوبله انیمیشن نمیرفت و دوبله این فیلمها این قدر سرسری انگاشته نمیشد. الان در حافظه جوانانی که کودکیشان را در دهه شصت گذراندهاند، هنوز دیالوگهای کارتونهای مشهور ضبط و ثبت است و هر گاه کسی میخواهد آن کارتونها را به یاد آورد، با دیالوگهای زیبا و دقیقشان آنها را به خاطر میآورد. سالهای اخیر اوضاع دوبله کارتونها کمی تکان خورد و رفتهرفته به اعتبار گذشته بازگشت. تا پیش از ورود این افراد، دوبله انیمیشن به عنوان یک کار کم اهمیت در اولویت دوبلورهای معروف کشورمان نبود و اگر هم بندرت کسی حاضر به دوبله آثار انیمیشن میشد، یا ترجیح میداد دربارهاش زیاد صحبتی نکند یا به آن اهمیتی ندهد، در حالی که تصور کنید گوینده بزرگ و نامدار و فراموشنشدنی سینمای ایران خانم ناهید امیریان که از مفاخر این عرصه است، همه اعتبار و نام خود را مدیون دوبلههای انیمیشن است یا خانم ژاله علو و احمد رسولزاده تجربه مدیردوبلاژی فیلمهای انیمیشن را دارند و این رسم غلط و غیرقابل هضمی است که دوبلوری احساس کند که کار در انیمیشنها ممکن است به اعتبار او لطمه میزند. اما متاسفانه این اتفاق در سالهای دهه هفتاد به وجود آمد و دوبله انیمیشنها و کارتونها به شدت افت کرد و کمتر کسی درباره کیفیتشان حرف میزد. ورود انجمن گویندگان به این عرصه، شرایط را برای رقابتی کردن کار فراهم کرد و همه میدانند که در عرصه رقابت امکان رشد و پیشرفت بسیاری هست تا زمانی که آدم خودش مسوول کارها باشد و در فضایی بدون نقد و تحلیل، در آرامش کامل به کار خود ادامه دهد.
«هورتون» برخلاف دوبلههای قبلی انجمن گویندگان، جذابیتش را مدیون تکیهکلامها و ضربالمثلها و استفاده از لهجههای ایرانی نیست. در دوبله این فیلم، گروه دوبلورها و مدیر دوبلاژ با شناختی که از سنتهای نمایشی ایران داشتهاند، از استاد مرتضی احمدی دعوت کردهاند تا روایت داستانی این فیلم را به شیوه نقالی اجرا کند. همچنان که میدانیم استاد احمدی در کنار استاد عزتالله انتظامی جزو بازماندگان نسل پیشپردهخوانی در نمایشخانههای تهران هستند. در اوج ماندن این دو گوهر کمیاب عالم هنر، مرهون سابقه و پیشینه ارزشمند آنان است در کار با صدا و رعایت فن بیان. یعنی دقیقا آن چیزی که بسیاری از بازیگران سینمای کشورمان از آن بیبهرهاند. دوبله «هورتون» ممکن است مخالفانی نیز داشته باشد. مثلا کسی ادعا کند که در دوبله این انیمیشن، اصالت کار رعایت نشده است. این ادعای درست هیچ پاسخی ندارد اما باید توجه کرد که هیچ دوبلهای را سراغ ندارید که مدیر دوبلاژش ادعای صداقت کامل را در برگرداندن آن داشته باشد. راوی فیلم اصلی «هورتون» به هیچ عنوان با سنت نقالی و پیشپردهخوانی آشنایی ندارد اما چهقدر بهانه خوبی پیدا شده که حالا کودکان و نوجوانان را با این سنتها آشنا کنیم. استفاده از ساز تمبک برای همراهی صدای استاد احمدی و نیز سرودن شعرهایی در وصف قهرمان داستان و شیوه تداوم قصه، به خوبی از کار درآمده است. دوبله «هورتون» در زمانی انجام شد که به دلیل ضعف تعدادی از دوبلههای اخیر انجمن گویندگان جوان، انتقادات از کار این مجموعه بالا رفته بود و حالا با تماشای این فیلم میتوانیم به کارهای آینده این گروه امیدوارتر باشیم.
امان جلیلیان
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
