در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
عباس بشیری
قدرت مهرورز و مسوولیتپذیر
قدرت از مقولاتی است که در حیات سیاسی و اجتماعی انسانها وجود دارد و به خودی خود نه شر است و نه به تنهایی باعث شر انسانی میشود.
در عصر کنونی و فضای حاکم دموکراسی «قدرت» در فضای صلحآمیز و اعتماد متقابل مطرح و نمایانگر میشود. برخلاف گذشته؛ امروز اراده، اختیار، ارتباط و اقدام مشترک مردم، عناصر سازنده و پایداری قدرت محسوب میشوند.
به عبارتی با گسترش و رواج دموکراسی، قدرت از عرصه خصوصی به عرصه عمومی نقل مکان کرده و به ابزاری در اختیار مردم برای تحقق خواستههای مقبولشان بدل شده است.
در میان نظرات اندیشمندان درباره قدرت، اندیشههای امام خمینی رهمنطبق با خواسته های امروز بشر و کاملا قابل تامل است .حضرت امام ره با بیان این که قدرت باید پاسخگو باشد، فرمودهاند: قدرت نه بر پایه منفعت، بلکه بر مبنای مسوولیت عمل نماید.
با این شناخت کلی، سوالهای گوناگونی از جمله موارد زیر به ذهن میرسد؛ آیا مسوولیت بدون قدرت معنا دارد؟ آیا قدرت پاسخگو میشود؟ آیا قدرت حاکمیت را تقویت میکند؟ آیا قدرت میتواند هم خشن و هم مهرورز باشد؟ آیا قدرت تقصیر و خطر میپذیرد؟
نخستین نکتهای که باید در مسوولیت سیاسی به آن توجه کنیم، رابطه قدرت و مسوولیت است. مسوولیت در سیاست مدرن، بدون قدرت و اختیار معنایی ندارد. (خارج از بحث مسوولیتپذیری فردی) البته این موضوع به شفافیت هر چه بیشتر مسائل جامعه و تثبیت معانی بستگی دارد؛ اگرچه مولفههای قدرت در حال تغییر هستند و شیوههای بروز واکنش هم در حال تحول و دگرگونی است و همچنین مفهوم قدرت و مسوولیت امری ذهنی و نسبی است، اما حدود و ثغور قدرت و میزان پاسخگویی قدرتمندان نیاز به تعریف دارد.
قدرت مدرن و قدرت مهرورز ملازم با قانون است و صرفا در فضای حاکمیت قانون متجلی و به افزایش حاکمیت قانون نیز منجر میشود. مبهم، مخدوش و ضعیف بودن قانون قدرتی شناور را در پی خواهد داشت که نه تنها به تضعیف حاکمیت منجر میشود، بلکه عناصر مسوولیتپذیری، پاسخگویی و تصمیمسازی را نیز خدشهدار و مفهومناپذیر میکند.
از سوی دیگرآگاهیمحوری، عقلمحوری، سازمانپذیری، قانونمحوری ، هماندیشی و نخبهگرایی درجه مسوولیتپذیری را بالا میبرد.
در صورت کارکرد صحیح قدرت، خطا و قصور نیز کاهش مییابد و هزینههای تخطی از مسوولیت به واسطه حزبی شدن و سازمانی بودن کسب قدرت نیز افزایش مییابد تا در صورت قصور یا تقصیر در اجرای وظایف، کل حزب یا سازمان، هزینه را بپردازند. شاید تعاریف نسبی از مسوولیت، باعث شود تا افراد یا دولتمردان بر اساس کمخطرترین و آسانترین تعریف به مساله پاسخگویی بنگرند.اما با توجه به مسوولیت مدنی دولت و اعمال حاکمیتی که به عهدهاش است همچنین رعایت حقوق مردم، احکام الهی و انصاف و با در نظر گرفتن مهرورزی برای قدرت؛ دولت در کدامین جایگاه قرار دارد؟
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
