رخنه در اسرار عالم با «آسمان شب»

از آنجا که همه می‌دانند ساخت یک برنامه زنده تلویزیونی در ایران شبیه دوی ماراتن است و پخش آن برنامه احتیاج به هماهنگی‌های زیاد و طی کردن مراحل دشوار دارد؛ با این همه این برنامه از این مشکلات عبور کرده و روی آنتن می‌رود.

پخش این برنامه از سال 1380 شروع شد و از همان پخش سری اول خود ارتباط تنگاتنگی با مخاطبان خود، بویژه جوانان برقرار کرد و کوشید بر میزان دانش آنان در زمینه علوم فضایی بیفزاید.

درست است که این برنامه جذابیت‌های برنامه‌هایی همچون 90 را که از شبکه 3  سیما به‌صورت زنده پخش می‌شود، ندارد؛ اما نحوه اجرای پذیرفتنی و طرح مضامینی که در این برنامه به بحث گذاشته می‌شود، تشنگان علوم فضایی و آسمانی را تا اندازه بسیاری سیراب می‌کند.

آسمان شب را می‌توان طولانی‌ترین برنامه علمی تلویزیون در طول عمر 50 ساله آن دانست. دلیل اصلی آن هم حفظ کردن مخاطبانش بوده است. این برنامه در هر اجرا می‌کوشد بشدت از کلیشه‌ای شدن دوری کند و با ایجاد تنوع در محتوا و اجرا مخاطبانش را که بیشتر جوانان هستند، حفظ کند.

 بنابر آمار ارائه شده از مرکز تحقیقات صدا و سیما، آسمان شب برنامه موفقی است که تاکنون به هیچ‌عنوان ریزش مخاطب نداشته است.

این برنامه ضمن اطلاع رسانی باعث می‌شود تعداد زیادی از بینندگان به این علوم علاقه‌مند شوند و به آسمان شب و ستاره‌شناسی و نجوم بیندیشند و در این زمینه به مطالعات و تحقیق بپردازند.

البته باید توجه داشت که اگر این برنامه از رونق بیشتری برخوردار شود، چه بسا برنامه‌سازان دیگری به ساخت مستندهایی با موضوعات این برنامه اقدام کنند.

آرامش و رمزآلودی شب، باعث شده است این عنوان برای برنامه انتخاب شود. برنامه‌ای که می‌خواهد تفاوت علم و شبه علم را از یک سو، ترویج نگاه به آسمان به عنوان یک منبع عظیم دانشی از سوی دیگر و همچنین روشنگری برای اذهان،‌ بویژه جوانان علاقه‌مند را به تصویر بکشاند.

از این که شبکه 4 که معروف به شبکه فرهیختگان است،‌ دست به تولید و پخش چنین برنامه‌ای زده، باید از آن قدردانی کرد. چون الان سازمان فضایی ایران یکی، دو سال است فعالیتش را آغاز کرده و خیلی‌ها توقع دارند بلافاصله ایران به فضا برود یا ماهواره‌های متعددی به فضا پرتاپ کند. این توقع درستی نیست؛ اما در حال حاضر باید تمام تلاشمان را انجام دهیم تا در همین افق 1404 هجری شمسی در منطقه حرف اول را در موضوع هوا و فضا و البته نجوم بزنیم. کما این که امروز در سطح خاورمیانه جایگاه بسیار مناسبی داریم و غیر از هند هم رقیب آنچنانی نداریم و این یک نقطه قوت بسیار خوب است.یکی از وظایف دیگر آسمان شب پرداختن به نجوم آماتوری است که در این زمینه باعث پیشرفت‌های چشمگیری شده است.بنا به گزارش مرکز تحقیقات صدا و سیما، این برنامه در 5 سال گذشته رده اول بیننده را در شبکه 4 داشته و در یک سال اخیر بین برنامه‌های آسمان شب، سینما 4 و سینماماوراء یک رقابت جدی است.

انعکاس خبر سفر اولین زن ایرانی به فضا از سوی این برنامه به قدری جالب بود که بینندگان تمام تلاش سازندگان این برنامه را برای تهیه و تولید این خبر احساس می‌کردند.

این برنامه را یک تیم 16 نفره روی آنتن می‌برند و 23 انجمن نجوم ایران، سازمان فضایی ایران، ستاد استهلال دفتر رهبر معظم انقلاب، شورای رهبری رصدخانه ملی ایران، شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران و گروه‌های نجوم آماتوری در سراسر کشور به عنوان مراجع اصلی برنامه و همراهان و همکاران این برنامه به حساب می‌آیند.

امید است برنامه آسمان شب با داشتن هر چه بیشتر امکانات فنی و مالی به طور جدی‌تری عمل کند تا ما با برنامه‌ای حرفه‌ای‌تر و با سطحی بالا روبه‌رو شدیم. رسانه ملی با پخش چنین برنامه‌ای و اختصاص ساعتی برای پخش آسمان شب در این خصوص بسیار هوشمندانه و آگاهانه عمل کرده است. چراکه با ساخت یک برنامه علمی آن هم با موضوع علوم فضایی و آسمانی باعث شده است این علم فراگیر در میان مخاطبانش جا بیفتد و علاقه‌مندان این برنامه را با پخش آسمان شب شادمان کند. آسمان شب یکی از نعمت‌های طبیعت است که خداوند آن را در اختیار بشر قرار داده تا بتواند با آن رابطه برقرار کند و از آن به عنوان راهنما و آزمایشگاهی نجومی استفاده کند. آسمان شب، این طبیعت فراموش شده بیش از 4500 سال است که مورد توجه بشر قرار گرفته و این آثار باستانی از دیرباز تاکنون مورد کاوش انسان قرار داشته است.

این برنامه با قالب گفتگومحور و پخش تصاویری در ارتباط با موضوع برنامه می‌کوشد بینندگان برنامه را با چگونگی اجرام آسمانی آشنا کند تا بتوانند حتی بدون استفاده از هر گونه ابزار حتی‌الامکان صور فلکی، سیارات و ستارگان مهم را رصد کنند. این روش به گونه‌ای انتخاب شده که می‌تواند به کسانی که در آغاز فعالیت رصدی خود هستند کمک بسیاری کند.

علیرضا آقابالایی