به گزارش جام جم آنلاین؛ فیلم دانمارکی «روزهای بهتر» امروز ساعت ۱۷:۳۰ از شبکه دو سیما پخش میشود. نانواییای که در آستانه ورشکستگی قرار گرفته، نقطه شروع قصهای درباره پدری بلندپرواز و سه پسری است که هرکدام با گرفتاریهای خود دستوپنجه نرم میکنند. اما بحران مالی فقط بهانهای برای بازگشت اعضای خانواده به کنار یکدیگر است؛ مسئله اصلی، فقدان مادری است که مرگش هنوز بر زندگی آنها سایه انداخته است. میلاس آواژ برای روایت این وضعیت به کمدی پناه میبرد؛ انتخابی که گاهی به ظرافت روابط خانوادگی کمک میکند و گاهی با پراکندگی قصه و تغییر لحن، از تمرکز فیلم میکاهد. در ادامه، نقاط قوت و ضعف این فیلم را بررسی میکنیم تا مخاطب با شناخت بیشتری درباره تماشای آن تصمیم بگیرد.
نقشه بزرگ پدر و قصهای که از مسیر خودش خارج میشود
پدر برای نجات نانوایی به یک راهحل معمولی فکر نمیکند. او میخواهد بزرگترین شیرینی دانمارکی از نوع «ترهاستامه» را بسازد؛ طرحی بلندپروازانه که قرار است کسبوکار خانوادگی را از ورشکستگی نجات دهد. همین تصمیم، سه برادر را دوباره به خانه پدری میکشاند و زمینه برخورد شخصیتهایی را فراهم میکند که مدتی است زندگی مستقلی برای خود ساختهاند.
ایده ساخت یک شیرینی غولپیکر، ظرفیت خوبی برای کمدی دارد. پدری که در مواجهه با مشکلات مالی به چنین طرحی پناه میبرد، میتواند هم خندهدار باشد و هم تصویری از امیدواری نسلی ارائه دهد که هنوز حل مشکلات را در کار و تلاش جمعی جستوجو میکند. مسئله اینجاست که فیلم نمیتواند این موقعیت را تا پایان به ستون اصلی روایت تبدیل کند. ماجرای نانوایی در بخشهایی عقب مینشیند و بحرانهای شخصی برادران جای آن را میگیرند. تماشاگر که منتظر دنبال کردن نتیجه نقشه پدر است، گاهی با مسیری روبهرو میشود که ارتباط چندانی با مسئله اولیه ندارد.
این جابهجایی لزوماً انتخاب اشتباهی نیست؛ بحران نانوایی قرار است اعضای خانواده را دوباره کنار هم قرار دهد. مشکل زمانی شکل میگیرد که فیلم برای پیش بردن هرکدام از گرفتاریهای شخصی شخصیتها زمان میگذارد، بیآنکه نسبت آنها با خط اصلی داستان به اندازه کافی روشن شود. در نتیجه، ایدهای که میتوانست هم موتور کمدی باشد و هم بهانهای برای بازسازی روابط خانوادگی، بخشی از نیروی خود را از دست میدهد.

سه برادر، سه واکنش به مرگ مادر
مرگ مادر در گذشته اتفاق افتاده، ولی هنوز از زندگی این خانواده بیرون نرفته است. هرکدام از سه برادر به شیوه خودش با این فقدان روبهرو شده و بازگشت به خانه پدری، اختلاف میان این شیوهها را آشکار میکند. کارل آدمی منظم و حسابگر است که ترجیح میدهد مسائل را با منطق و برنامهریزی حل کند. لوکاس بیشتر از پذیرش مسئولیت فاصله میگیرد و مسیر متفاوتی برای زندگیاش انتخاب کرده است. اسکار در موقعیت شکنندهتری قرار دارد؛ او هنوز نتوانسته جای خودش را در زندگی پیدا کند و در مواجهه با روابط عاطفی نیز دستپاچه میشود. پدر هم با خوشبینی و طرحهای بلندپروازانهاش سعی دارد اعضای خانواده را کنار هم نگه دارد.
این تفاوتها زمینه مناسبی برای برخوردهای کمیک و تنشهای خانوادگی فراهم میکنند. بااینحال، فیلم در پرداخت شخصیتها به یک اندازه پیش نمیرود. اسکار به دلیل جایگاه محوریاش فرصت بیشتری برای نشان دادن تردیدها و آسیبپذیریهای خود دارد، ولی کارل و لوکاس اغلب در همان ویژگیهایی باقی میمانند که در ابتدای داستان از آنها میشناسیم. بنابراین، با وجود تعدد شخصیتها، تغییرات عاطفی همه برادران به یک اندازه برای مخاطب ملموس نمیشود.

کمدیای که گاهی از اندوه جلو میزند
در بعضی موقعیتهای فیلم، خنده از جایی میآید که شخصیتها نمیتوانند رفتار مناسبی در برابر یک اتفاق ساده داشته باشند. اسکار در برخورد با یک همکلاسی قدیمی یا پدر در اصرار عجیبش برای ساخت بزرگترین شیرینی، از همین تضاد میان رفتار و موقعیت بهره میبرند. آواژ به جای آنکه تمام بار کمدی را بر دوش شوخیهای کلامی بگذارد، از دستپاچگی و اختلاف رفتار اعضای خانواده استفاده میکند.
لونا اهلرز، منتقد ساوندونیو، «روزهای بهتر» را نوعی کمدی سوگ میداند. به اعتقاد او، بهترین لحظههای فیلم در مکثها و فاصله میان اتفاقات شکل میگیرند، نه در ماجرای ساخت شیرینی. انتظار برای ملاقات با پزشک و حضور در خانهای که هنوز نشانههای زندگی مادر در آن باقی مانده، از موقعیتهایی هستند که فقدان را بدون توضیح مستقیم به مخاطب منتقل میکنند. این داوری به یکی از ویژگیهای قابلتوجه فیلم اشاره دارد: هرجا شخصیتها فرصت پیدا میکنند در موقعیتی عادی و بدون تلاش برای خنداندن یا متأثر کردن مخاطب حضور داشته باشند، رابطه آنها باورپذیرتر میشود.
مشکل آنجاست که فیلم همیشه به این شیوه اعتماد نمیکند. تعدد گرفتاریها، از ورشکستگی نانوایی تا مسائل شخصی و نگرانیهای مربوط به سلامت، گاهی مجال کافی برای پرداخت هیچکدام باقی نمیگذارد. منتقد مجله اکّو نیز به استفاده بیش از اندازه از موسیقی شیرین و احساساتی اشاره کرده است؛ موسیقیای که در بعضی صحنهها به جای همراهی با موقعیت، احساس مورد نظر را به تماشاگر گوشزد میکند. وقتی اندوه شخصیتها از طریق رفتار و موقعیت قابل درک است، چنین تأکیدی ضرورتی ندارد و حتی میتواند از تأثیر صحنه کم کند.

میلاس آواژ در جستوجوی تعادل
تفاوت میان صحنههایی که با مکث و رفتارهای ساده پیش میروند و بخشهایی که با تأکید موسیقایی یا تعدد اتفاقات همراهاند، به انتخابهای کارگردان برمیگردد. میلاس آواژ در این فیلم به سراغ کمدی سبکتری رفته است؛ تغییری که سامینا یاسمین یاکوبسن، منتقد مجله اکّو، در مقایسه با آثار قبلی او به آن اشاره میکند. کمدی فیزیکی لارس بریگمن در نقش پدر نیز بخشی از همین رویکرد است.
آواژ در بعضی موقعیتها اجازه میدهد رابطه شخصیتها بدون توضیحهای طولانی شکل بگیرد. سکوتها، واکنشهای ناگهانی و برخوردهای روزمره، اطلاعاتی درباره مناسبات خانوادگی میدهند که گفتوگوهای مستقیم بهتنهایی از عهده انتقال آنها برنمیآیند. این انتخاب در صحنههایی که فیلم به روابط اعضای خانواده نزدیک میشود، نتیجه بهتری دارد. در مقابل، وقتی چند بحران پشت سر هم وارد روایت میشوند، فرصت کافی برای شکل گرفتن تدریجی موقعیتها باقی نمیماند.
آشنایی قبلی کارگردان با برخی بازیگران نیز در شکلگیری رابطه دو برادر نقش داشته است. آندریاس یسن در گفتوگو با ساوندونیو توضیح داده که آواژ او و برادرش سباستین را از نزدیک میشناخته و بخشی از مناسبات واقعی آنها را در طراحی رابطه شخصیتها به کار گرفته است. به گفته او، بعضی از کلکلها و بحثهای روزمره میان این دو بازیگر از تجربههای واقعیشان به فیلمنامه راه پیدا کرده است؛ از رقابت بر سر اینکه کدامیک سریعتر میدود تا مشاجرههای جدیتر. این آشنایی در طبیعی شدن برخوردهای دو برادر بیتأثیر نیست، هرچند بهتنهایی نمیتواند جای خالی پرداخت بیشتر شخصیتهای آنها را پر کند.
در مجموع، آواژ در هدایت موقعیتهای خانوادگی و استفاده از ظرفیت بازیگران موفقتر از کنترل یکپارچه لحن فیلم عمل میکند. او لحظههایی میسازد که در آنها طنز و اندوه بدون توضیح اضافی کنار هم قرار میگیرند، ولی در پیوند دادن همه خطوط داستانی به یک مسیر منسجم به همان اندازه موفق نیست.
در همین زمینه بخوانید:

بازیگرانی که بار قصه را به دوش میکشند
آری الکساندر در نقش اسکار بیش از دیگر بازیگران فرصت پیدا میکند تا تغییرات رفتاری شخصیتش را نشان دهد. اسکار در ظاهر با موقعیتهای مختلف کنار میآید، ولی وقتی پای روابط عاطفی و تصمیمهای شخصی به میان میآید، دستپاچگی و ناتوانیاش در بیان احساسات آشکار میشود.
صحنه دیدار او با همکلاسی قدیمی نمونه خوبی از این ویژگی است. الکساندر خجالت و سردرگمی شخصیت را به شکلی اجرا میکند که موقعیت بدون نیاز به شوخیهای اضافه خندهدار میشود. منتقد اکّو نیز به توانایی او در اجرای کمدی و نشان دادن دستپاچگی اسکار اشاره کرده است. ساوندونیو هم او را قلب تپنده فیلم میداند؛ توصیفی که با توجه به سهم شخصیت در پیوند دادن لحظههای طنز و عاطفی داستان قابل درک است.
لارس بریگمن در نقش واگن، پدر خانواده، وجه دیگری از کمدی فیلم را پیش میبرد. او با حرکات پرتحرک و خوشبینی اغراقآمیزش، شخصیتی میسازد که حتی در مواجهه با ورشکستگی هم حاضر نیست از نقشه بزرگ خود دست بکشد. انرژی بازی بریگمن به صحنههایی که ممکن است زیر بار مشکلات خانوادگی سنگین شوند، تحرک میدهد. منتقدان اکّو و سینمادسن نیز به نقش او در شکلگیری وجه کمیک فیلم توجه داشتهاند.
سباستین و آندریاس یسن در نقش دو برادر نیز از شناخت واقعی خود بهره میبرند. کلکلها و مشاجرههایشان به گفتوگوهای روزمره دو برادر شباهت دارد و همین موضوع از تصنع رابطه آنها کم میکند. بااینحال، محدود ماندن شخصیتپردازی کارل و لوکاس باعث میشود کیفیت رابطه دو بازیگر بیش از تحول درونی شخصیتها به چشم بیاید.

چرا «روزهای بهتر» را باید دید؟
نانوایی پدر قرار است خانواده را از یک بحران مالی نجات دهد، ولی مسئله اصلی فیلم جای دیگری است. سه برادر و پدرشان هنوز نتوانستهاند زندگی مشترک خود را با غیبت مادر تطبیق دهند. نقشه ساخت بزرگترین شیرینی، تلاشی است برای پیدا کردن یک هدف مشترک؛ کاری که شاید بتواند آنها را دوباره کنار هم بنشاند، حتی اگر نتواند مشکلاتشان را یکباره حل کند.
«روزهای بهتر» در نمایش این وضعیت، هرجا به رفتارهای کوچک و واکنشهای روزمره شخصیتها تکیه میکند، موفقتر است. بازی آری الکساندر، انرژی لارس بریگمن و رابطه طبیعی دو برادر، به فیلم کمک میکنند تا از دل اختلافها و موقعیتهای گاه خندهدار به مسئله فقدان برسد. ضعف در پیوند دادن خطوط فرعی، پرداخت نابرابر شخصیتها و تأکیدهای عاطفی موسیقی نیز اجازه نمیدهند این مسیر همیشه با همان ظرافت ادامه پیدا کند.
فیلم در نهایت پاسخ روشنی برای دشواری ترمیم یک خانواده پس از فقدان ندارد؛ اتفاقاً ارزش بخشهایی از آن در همین پرهیز از پاسخهای آماده است. اعضای این خانواده هنوز با یکدیگر اختلاف دارند و هرکدام به شکلی با گذشته روبهرو میشوند. نانوایی شاید از پس بدهیهایش برنیاید، اما فرصتی فراهم میکند تا این چهار مرد بار دیگر کنار هم قرار بگیرند. همین موقعیت، در کنار کمدی و بازیهای قابلقبول، دلیل اصلی تماشای فیلم است؛ اثری که ایده مرکزیاش از اجرای آن منسجمتر است.
اولین واکنشها به تازهترین انیمیشن دیزنی:
با تهیهکننده «سفینه نجات» به مناسبت روز جهانی کودک، از ضرورت سرمایهگذاری پایدار در انیمیشن ایران گفتیم
شاهین بیانی در گفتوگو با جام جم عنوان کرد: