جدال مورالس و فئودال‌ها

با این حال به اعتقاد تحلیلگران همه‌پرسی یکشنبه گذشته ممکن است مورالس را ناچار به نشستن بر سر میز مذاکره با مخالفانش کرده و آرمان او برای تجدید ساختار بولیوی با تدوین قانون اساسی جدیدی که قدرت بشتری به قدرت مرکزی می‌دهد و راه را برای واگذاری امور بیشتری به بومیان هموار می‌کند را بر باد دهد.

سانتاکروز اولین ایالت از چهار ایالتی است که متعهد به برگزاری همه‌پرسی‌هایی پیاپی برای کسب خودمختاری از لاپاز، پایتخت شده‌اند. مورالس بخواهد یا نخواهد این همه‌پرسی‌ها در خوشبینانه‌ترین حالت حال و هوای سیاسی کشور را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند.

تاریخچه طغیان‌

تلاش برای کسب خودمختاری در ایالت غنی از ذخایر انرژی و برخوردار از کشتزارهای وسیع و بارور سانتاکروز سال‌ها قبل از آن که مورالس به قدرت برسد،‌ آغاز شد اما با شروع دوران زمامداری او این تلاش هم قوت گرفت.

در همه‌پرسی ملی سال 2006 میلادی برای اعطای خودمختاری منطقه‌ای به تمامی ایالات‌ها اگرچه مجموع آرا به نفی این طرح منجر شد اما ساکنان چهار ایالت از جمله سانتاکروز به اتفاق آرا به آن رای مثبت دادند. اختلاف‌نظر بر سر این مساله سال گذشته و زمانی که هواداران مورالس و حامیان کسب خودمختاری منطقه‌ای نتوانستند بر سر تدوین قانون اساسی جدید به اتفاق نظر دست ‌یابند، شدت گرفت.

احزاب و جناح‌های مخالف از مشارکت در برنامه ملی تدوین قانون اساسی جدید بولیوی سرباز زدند و در مقابل تصیم گرفتند به شکلی همگرا در جهت کسب خودمختاری از لاپاز حرکت کنند.

با شمارش آرا همه‌پرسی یکشنبه گذشته معلوم شد 85 درصد رای‌دهندگان از طرح خودمختاری سانتاکروز حمایت به عمل آورده‌اند. کمیته انتخاباتی بولیوی با یادآوری این که برگزارکنندگان انتخابات مجوزی در این رابطه اخذ نکرده بودند و علاوه بر آن مخالفان طرح خودمختاری از مشارکت در همه‌پرسی اجتناب ورزیدند نتایج اعلام شده را فاقد وجاهت قانونی دانسته است.

مصالحه بی‌مصالحه‌

رهبران جناح‌های اپوزیسیون دولت علاوه بر پافشاری بر قانونمند بودن همه‌پرسی یکشنبه گذشته این ادعا که به دنبال جدایی از بولیوی و پیگیری اهداف استقلال‌طلبانه هستند را رد کرده‌اند.

خوزه لویی سانتس‌ستوان، از مدیران محلی سانتاکروز که در اجرای طرح همه‌پرسی مشارکت داشته، می‌گوید: این طرح چیزی جز تمرکززدایی بیشتر در کشور نیست. وی با تاکید بر این که هیچ‌کس در سانتاکروز به دنبال فروپاشی بولیوی به عنوان یک کشور و یک ملت نیست، می‌افزاید: مردم سانتاکروز می‌خواهند متناسب با سهم‌شان از اقتصاد کشور تاثیر مستقیم ثروت خود بر معیشت و زندگی روزمره‌شان را ببینند.

واگذاری حق کنترل منابع گاز سانتاکروز و تضمین حق مالکیت عمده کشاورزان در زمره مواردی بود که شرکت‌کنندگان در همه‌پرسی اخیر به آن رای مثبت دادند. سانتاکروز با منابع عظیم گاز، کشتزارهای وسیع سویا و تاسیسات صنعتی‌اش به تنهایی 30‌‌درصد تولید ناخالص داخلی بولیوی را تامین می‌کند.  سیاستمداران محلی که از دیرباز به دنبال کسب حق تصمیم‌گیری پیرامون این ثروت‌ها در چارچوب منطقه‌ای  محلی بوده‌اند مخالف اجرای طرح تقسیم زمین‌های کشاورزی دولتی بین کشاورزان خرده‌پا بودند.

برخی از بندهای قانون خودمختاری سانتاکروز که به رای گذشته شد بلافاصله پس از اعلام نتایج همه‌پرسی به مرحله اجرا درآمد. سه‌شنبه گذشته و یک روز پس از اعلام رسمی نتایج همه‌پرسی بود که راین کاستاس، رهبر محلی سانتاکروز به عنوان فرماندار ایالتی معرفی شد و قرار است او زمینه را برای برگزاری انتخابات پارلمانی ایالتی طی 90 روز را فراهم آورد.

بی‌شک این تلاش‌ها به رویارویی مقامات ایالتی با دولت مرکزی منجر خواهد شد. توقف روند واریز مالیات‌ها به خزانه دولت، جلوگیری از اجرای طرح تقسیم زمین‌های دولتی بین کشاورزان خرده‌پا از سوی دولت محلی و حرکت در جهت وضع قوانین ایالتی به جای حرکت در راستای قوانین ملی بروز تنش بین سانتاکروز و لاپاز را رقم می‌زند.

بیانیه‌ای اعتراض‌آمیز

به اعتقاد روبرتو لامونا، از کارشناسان برجسته علوم سیاسی در بولیوی همه‌پرسی اخیر به واقع‌ بیانیه‌ای سیاسی خطاب به زمامداران لاپاز بودکه دیگر نمی‌توانند مطالبات ساکنان سانتاکروز و سایر استان‌های طالب خودمختاری را نادیده بگیرند.

بدتر آن که مباحثات مربوط به خودمختاری طی 2 سال گذشته شکل قومی به خود گرفته بود. اقلیت سفیدپوست و مهاجر که برای دهه‌ها قدرت را در بولیوی در دست داشت با پیروزی مورالس و به مخاطره افتادن منافع سیاسی و اقتصادی‌اش سعی ‌کرد به  مساله خودمختاری هویتی قومی  منطقه‌ای بدهد تا بتواند ساکنان سانتاکروز و سایر ایالت‌های هوادار خودمختاری را با خود همراه سازد.

در نقطه مقابل دولت مورالس تاکید دارد هوادارن ایده خودمختاری به دنبال حفظ منافع اقلیتی هستند که با سوار شدن بر موج به وجود آمده در چارچوب طرح خودمختاری فقط به‌حفظ منافع خود فکر می‌کند و هیچ تعهدی به تامین منافع توده مردم ندارند.

روز یکشنبه و پس از اعلام نتایج همه‌پرسی لاپاز و شهر سانتاکروز، مرکز ایالت سانتاکروز شاهد صحنه‌هایی مشابه اما با اهدافی متضاد بودند. هواداران استقلال و رهبران محلی در سانتاکروز گرد آمده بودند تا پیروزی در همه‌پرسی را جشن بگیرند اما جمعیتی که در خیابان‌های اطراف کاخ ریاست‌جمهوری در لاپاز تجمع کرده بودند با به احتزاز درآوردن پرچم‌های بولیوی خشم خود را از حرکت سانتاکروز در مسیر خودمختاری بروز دادند.

رضا سادات‌