کار‌ و‌ چالش‌های ‌پیش‌رو

 هدف از خدمات بهداشت حرفه‌ای ارتقای سطح سلامتی و آگاهی شاغلان، پیشگیری از بیماری‌هایی ناشی از کار و جلوگیری از وقوع حوادث است. بهداشت حرفه‌ای علمی است که با پرداختن به امور بهداشتی درمانی کلیه شاغلان بخش‌های مختلف جامعه اعم از صنعت، معدن، کشاورزی و خدمات، نه‌تنها سلامتی آنها را در نظر دارد؛ بلکه تاثیر مثبت و قابل ملاحظه‌ای در کیفیت محصولات، انگیزه کار، رضایت شغلی و کیفیت کل زندگی جامعه دارد.
این علم به عنوان عنصری اساسی یک بعد بهداشتی و اجتماعی را از اصل توسعه پایدار تسهیل می‌کند. همچنین انسان‌ها در ارتباط با توسعه پایدار نقش محوری را به عهده دارند و مستحق برخورداری از یک زندگی بارور، سالم و هماهنگ با طبیعت هستند.

پیشگیری از حوادث، آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی و حفاظت کارگران در مقابل فشارهای بیش از حد جسمی و روانی، بر استفاده بهینه از منابع محدود موجود و به حداقل رساندن کاهش غیرضروری منابع مادی و انسانی دلالت دارد. هدف از محیط کار ایمن و سالم بکارگیری ایمن‌ترین فناوری همراه با مصرف انرژی کم، ایجاد آلودگی کمتر و تولید مواد زاید کم است و در بیشتر کشورها قوانین مربوط به بهداشت حرفه‌ای بر استفاده از بهترین فناوری که دسترسی به آن نیز ممکن باشد، تاکید دارد. به‌کارگیری اصول بهداشت حرفه‌ای موجب افزایش کیفیت محصولات، بهره‌وری و فرآیند مدیریت می‌شود و بنابراین در ممانعت از افت غیرضروری انرژی و مواد و همچنین پیشگیری از اثرات ناخواسته روی محیط زیست نقش موثری خواهد داشت. بیشتر مخاطرات محیط ناشی از محیط‌های کاری همچون صنعت، کشاورزی، حمل‌ونقل و خدمات می‌شوند، درباره حفاظت از محیط زیست، وقتی مشکلات ناشی از سیستم‌های تولیدی مطرح می‌شود، انتظار می‌رود عملکرد بهداشت حرفه‌ای از نظر کارایی و صرف هزینه تایید شود. وجود نیروی کار سالم و بارور و با انگیزه عامل کلیدی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی محسوب می‌شود.
همچنین بهره‌وری و کیفیت بالای کار می‌تواند تولید سالم مواد و کالاها و همچنین اقدام عملی دستیابی به اصول توسعه پایدار را تضمین کند. بیشتر مخاطرات زیست محیطی ابتدا در محیط‌های کاری یا جمعیت‌های کارگری شناسایی می‌شوند. بنابراین بهداشت حرفه‌ای در همان نقطه شروع یک سیستم، اعلام خطر برای تعیین مخاطرات زیست محیطی را فراهم می‌کند که می‌توان براساس آن مدل‌های موثری برای فعالیت‌های پیشگیری ارائه کرد. بیش از 50 درصد افراد بزرگسال در محیط کار در معرض عوامل زیان‌آور شیمیایی، فیزیکی، بیولوژیکی، ارگونومیکی یا استرس‌های روانی و فشار کاری بیش از حد قرار می‌گیرند. در این باره برای دستیابی به یک زندگی سالم و بارور می‌توان از بهداشت حرفه‌ای به عنوان ابزاری مناسب بهره گرفت.

با‌توجه به اهمیت رفاه افراد برای توسعه اقتصادی و اجتماعی جوامع و کشورها، یک خط‌مشی وجود دارد که دستیابی هر فرد را به کار امکان‌پذیر و آنها را قادر می‌کند که هزینه زندگی خود و خانواده‌شان را تامین کند. در حالی که افزایش نرخ بیکاری و تبعات منفی آن عاملی تهدید‌کننده برای این توسعه به شمار می‌رود.

اختصاصا در کشورهای در حال توسعه، بهداشت و رفاه خانواده در گروی سلامتی و بهره‌وری نیروی کار آن خواهد بود بنابراین وضعیت زندگی اعضای آن متاثر از اقدامات بهداشت حرفه‌ای است. در غیر این صورت، با توجه به پایین بودن سطح بهداشت و کاهش توان کاری، بحران شدیدی در خانواده به وجود آمده و به طور غیرمستقیم بهداشت، رفاه و اقتصاد جوامع را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

در ادامه این مبحث بیشتر به مشکلات و معضلاتی که سر راه مشاغل و حرفه‌های مختلف قرار دارد، می‌پردازیم.