دوبله فاخر برای نوروز

 بزرگ‌ترین آفت دوبله فیلم‌های نوروزی به اذعان بسیاری از دست‌اندرکاران امور دوبلاژ تلویزیون تعجیل در کار به دلیل کمبود وقت و دیر رساندن فیلم‌های موردنظر از سوی شبکه‌ها به دست مدیران دوبلاژ است، به‌طوری که در روزهای پایانی هر سال، واحد دوبلاژ تبدیل به شلوغ‌ترین و پر رفت‌ و آمدترین و شلوغ‌ترین واحد تلویزیون می‌شود. در برنامه‌های سینمایی نوروز امسال، بسیاری از شبکه‌ها قسمت اعظم فیلم‌های خود را به تله فیلم‌های ایرانی (فیلم‌های تلویزیونی)‌ اختصاص داده بودند که حجم بیشتری نسبت به آثار خارجی داشت، اما در این بین برنامه سینما چهار برای علاقه‌مندان جدی و پیگیر سینما لذت‌بخش‌تر بود. در حرکتی نوجویانه، برنامه سینما چهار در قبل و بعد از نمایش هر فیلم از نظرات مدیران دوبلاژ فیلم‌های پخش شده استفاده کرد که بخش گفتگو با مدیران دوبلاژ برعهده نگارنده بود، به همین جهت با دقت بهتری می‌توانم به جزئیات دوبله فیلم‌های ویژه برنامه سینما چهار در نوروز بپردازم.

نمایش چند فیلم تحسین شده سال و برنده جایزه اسکار، پرسش‌هایی را به وجود آورده بود که آیا ساختار ترجمه و نحوه دوبله این آثار چگونه از آب درمی‌آید؟ برای نمونه به جای هنرپیشه اسکار گرفته‌ای چون دانیل دی لوییس در فیلم خون‌ به پا خواهد شد (اثر پل تامس اندرسون)‌ کدام دوبلور می‌خواهد نقش‌گویی کند؟ که گزینه‌هایی در این باره مطرح شد که در انتها دوبلور توانایی چون بهرام زند (که در قبل تجربه نقش‌گویی به جای دانیل دی لوییس در دار و دسته‌های نیویورکی را داشت)‌ انتخاب شد. امیر قطعه‌ای در مقام مدیریت دوبلاژ فیلم خون به پا خواهد شد، نحوه دیالوگ‌نویسی و انتخاب صداها را کاملا در راستای پر از تنش و نفس‌گیر فیلم قرار داد که با توجه به محور بودن شخصیت اول این اثر، بهرام زند بیشترین اجرا را داشت که هم‌سویی تاثیرگذاری با نحوه بازی دانیل دی لوییس ارائه داد. شروین قطعه‌ای نیز به عنوان گوینده نقش اچ.بی.آیلمن (با بازی بری دل شرمن)‌ ‌ همان جوان کشیش و احساساتی شهر  هم‌پای بهرام زند، نقش‌گویی قابل باوری داشت. بهرام زند به جز این فیلم مورد اشاره، مدیریت دوبلاژی مایکل کلایتون (به کارگردانی تونی گیلروی، محصول 2007)‌ را نیز انجام داد که خود نیز به جای جورج کلونی صحبت نمود و این دومین تجربه نقش‌گویی زند پس از مجموعه فیلم‌های یاران اوشن به جای این هنرپیشه نام‌آشنا بود. زند به خوبی توانست حالات گویای تشویش‌ها و نگرانی‌های صدای مایکل کلایتون باشد و انتخاب صدای مینو غزنوی برای تیلدا سویینتون (برنده اخیر جایزه اسکار برای بهترین نقش مکمل زن)‌ از نکات مثبت دوبله مایکل کلایتون بود. در فیلم مسوول لباس (اثر پیتر ییتز، 1983)‌  به مدیر دوبلاژی مرضیه صفی‌خانی‌  بهرام زند به جای آلبرت فینی نیز صحبت کرد که در کنار سعید مظفری رنگ و لعاب زیبایی به این فیلم تئاترگونه دادند.

سعید مظفری نیز از گویندگان و مدیران دوبلاژ پرکار ایام نوروز بود که در برنامه سینما چهار دو فیلم با مدیر دوبلاژی وی به نمایش درآمد. فیلم‌های 1408 (میکاییل هافستروم، 2007)‌ و ترور جسی جیمز توسط رابرت فورد ترسو.
مظفری در 1408 به جای جان کیوزاک نقش گفت که نحوه نقش‌گویی‌اش نشانگر درک بالای این دوبلور کارکشته از حال  و هوای رمزآلود و حس وحشت جاری در این فیلم بود. یکی از نقطه‌های درخشان دوبله 1408، سکانس گفتگوی مدیر هتل (با بازی ساموئل ال‌جکسن)‌ و شخصیت نویسنده بود که دوبلور ثابت ساموئل ال‌جکسن یعنی حسین عرفانی همراه سعید مظفری در این صحنه بسیار با تسلط دیالوگ‌ها را ادا کردند. سعید مظفری تا به حال به جای ستاره‌ای چون برادپیت در آثاری مانند جاسوس بازی، تروی، آقا و خانم اسمیت، مجموعه آثار یاران اوشن نقش‌گویی‌های درخشانی داشته و به اصطلاح صدای ماندگار مظفری به خوبی بر چهره براد پیت نشسته و این بار نیز در فیلم ترور جسی جیمز نیز شاهد شنیدن صدای وی به جای این ستاره سینما بودیم که علاوه بر مظفری باید از صدای علیرضا باشکندی به جای کیسی افلک (در نقش رابرت فورد)‌، ناصر احمدی (راوی داستان)‌، محمدعلی دیباج، خسرو شمشیرگران و ... در دوبله ترور جسی جیمز یادی کنیم. سعید مظفری در فیلم زندگی پنهان کلمات (ایزابل کوی کست، 2006)‌  به مدیر دوبلاژی فاطمه شعشعانی  ارائه‌دهنده حالات ناتوانی و مریض‌گونه صدای شخصیت اثر (با نقش‌آفرینی تیم رابینز)‌ شد که این نحوه نقش‌گویی در کنار صدای مینو غزنوی به جای سارا پولی و زهره شکوفنده به جای جولی کریستی بسیار قابل تعمق بود. فاطمه شعشعانی به جز این فیلم، سرزمین جدید (اثر امانوئل کریالزه)‌ را دوبله نمود که از برنامه مذکور به نمایش درآمد. ناصر نظامی دیگر مدیر دوبلاژی است که فیلم‌های حرفه ایتالیایی (اثر پیتر کالینسون)‌ و گادای قهرمان را دوبله کرد که نکته مثبت و قابل اشاره دوبله حرفه ایتالیایی نقش‌گویی جلال مقامی به جای مایکل کین بود که ناصر نظامی وفادارانه صدای مقامی را به جای این بازیگر در نظر گرفت، چراکه سال‌ها پیش مقامی این فیلم را با صدای خودش دوبله کرده بود و در خاطره علاقه‌مندان به دوبلاژ قرار داشت و نظامی نیز به همین جهت این انتخاب را انجام داد که قابل تقدیر است و که به نوعی احترام به حافظه شنیداری مخاطب می‌باشد.

صحبت از جلال مقامی شد، ایشان در فیلم تاریخی آلاتریس (آگوستین دیار)‌ مدیر دوبلاژ بود که در این بین نحوه نقش‌گویی چنگیز جلیلوند به جای شخصیت دیگو آلاتریس (با بازی ویگو مورتنسن)‌ خیلی تماشایی بود و نشان داد که اگر مدیر دوبلاژ هدایت مناسب و باتسلطی بر جلیلوند داشته باشد، وی نیز می‌تواند صدای نقش را برای مخاطب قابل باور کند.

تورج مهرزادیان، اکبر منانی، مهرداد ارمغان و شراره حضرتی نیز توانستند فضای دوبله آلاتریس را تاثیرگذار کنند.
فیلم پرهیجان 44‌دقیقه (اثر وایپس سیمونوآ، محصول 2006)‌ نیز از دیگر فیلم‌های برنامه سینما چهار بود که به مدیر دوبلاژی شروین قطعه‌ای به نمایش درآمد. این‌گونه فیلم‌های تعقیب و گریزی است که در اساس کم دیالوگ هستند، شاید نتوان هنر دوبلورها را در آن جستجو کرد، اما در 44 دقیقه انتخاب‌های صدای مناسب قطعه‌ای موجب شد که گویندگان، نقش‌هایشان را با حرارت و پراحساس اجرا کنند، مانند حسین عرفانی، کامبیز شکوفنده، محمد عبادی، فاطمه شعشعانی، بیژن علیمحمدی و ... ترجمه سلیس و روان حسین شایگان در دوبله پرحرارت 44 دقیقه نیز بی‌تاثیر نبود. فیلم‌های آزادی هم بد نیست و قرص زمان به ترتیب با مدیر دوبلاژی ناهید امیریان و زهره شکوفنده هم به نمایش درآمدند.

امیدواریم برای ویژه‌برنامه‌های نوروزی آینده، مسوولان واحد تامین برنامه تلویزیون، آثار منتخبشان را در زمانی زودتر از اسفند ماه به واحد دوبلاژ ارجاع دهند تا مدیران دوبلاژ با فراغ بال و طیب خاطر بتوانند گویندگان مورد نظرشان را برای دوبله در اختیار بگیرند تا شاهد دوبله‌های درخشان‌تری از تلویزیون باشیم.

نیروان غنی‌پور