پاندای‌ قرمز ‌در خطر ‌انقراض‌

 در حال حاضر جمعیت تقریبی پانداهای قرمز به کمتر از 2500 عدد می‌رسد و با از بین رفتن زیستگاه آنها، تعداد این جانور رو به کاهش است.

دوگونه باقی مانده از پانداهای قرمز عبارتند از: پاندای قرمز غربی که در مناطق غربی زیستگاه خود زندگی می‌کند و دیگری که اندکی بزرگ‌تر است پاندای قرمز «استاین» نام دارد که در منطقه‌ شمال شرقی زیستگاه خود زندگی می‌کند. پاندای قرمز غربی علائم روشن‌تری بویژه در صورت  خود دارد، در حالی که پاندای قرمز استاین علائم واضحی در صورت خود دارد. طبقه‌بندی پاندای قرمز و پاندای عظیم‌الجثه (پاندای سفید و سیاه) به عنوان دوگونه‌ای که مشخصات خرس و راکون را به طور مشترک دارا هستند، دهه‌های متوالی مورد بحث بوده است. آنها از لحاظ نژادی تا اندازه‌ای به نژادهای اوایل دوره سوم زمین شناسی شباهت دارند. اجداد مشترک آنها که متعلق به دهها میلیون سال پیش هستند، به طور گسترد‌ه‌ای در اروپا   آسیا یافت می‌شوند. سنگواره‌های پاندای قرمز در چین، شرق انگلستان و غرب کشف شده‌اند و بتازگی محققان تعدادی از سنگواره‌ها را که تصور می‌کنند گونه جدیدی از پاندای قرمز باشد در امریکای شمالی پیدا کرده‌اند. پاندای قرمز بومی آسیای جنوب شرقی در امتداد نیم دایره‌ای متشکل از تپه‌ ماهورهای رشته کوه هیمالیا از غرب نپال، از جنوب تبت و بوتان و از شمال غربی هند و از شرق به مناطق کوهستانی برمه (میانمار) و برخی از رشته کوه‌های ایالتی از چین هستند. رشته کوه‌های هنگخوان‌ (Hengduan) چین در اوایل دوره یخبندان پناهگاه امنی برای پانداهای قرمز و دیگر حیوانات به شمار می‌آمده است.
پانداهای قرمز پراکندگی گسترده‌ای از شمال شرقی چین تا جنوب غربی هندوستان دارند.

پانداهای قرمز در آب و هوایی متعادل بین 10 تا 25 درجه سانتی‌گراد زندگی می‌کنند که در طول سال تغییر دمای کمی دارد و دمای بالای 25 درجه را نمی‌توانند تحمل کنند. در نتیجه پانداهای قرمز در طول روزهای گرم زیر سایه درختان می‌خوابند و روی شاخه‌های دو شاخه دراز کشیده و یا به صورت مچاله شده و در حالی که با دم خود، صورتشان را می‌پوشانند در شکاف درختان می‌خوابند و هنگام غروب و صبح‌های زود به دنبال غذا می‌روند. آنها مناطق کوهستانی پردرخت در بلندی‌های 1800 تا 4800 متر را برای زندگی ترجیح می‌دهند و با پانداهای عظیم‌الجثه در یک مکان زندگی می‌کنند. پانداهای قرمز برای زندگی از درختان توخالی قدیمی و حفره‌های سنگی امن استفاده می‌کنند. بسیاری از پانداهای قرمز در باغ وحش‌های سراسر دنیا اسیر هستند.

مشخصات فیزیکی: پاندای قرمز با در نظر  گرفتن دم 30 تا 60 سانتی‌متری، حدود 79 تا 120 سانتی متر طول دارد. وزن پاندای نر 5/4 تا 2/6 کیلوگرم و وزن ماده آن 3 تا 5/4 کیلوگرم است. این حیوان با موهای بلند و نرم به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز در قسمت‌های فوقانی بدن و موهای مشکی در قسمت‌های تحتانی و صورتی با رنگ روشن و علائم اشک مانندی که دارد برای خوردن نی‌اختصاص یافته است. در صورتش نشانه‌های سفید رنگی دارد که شبیه راکون است ولی هر یک از این نشانه‌ها، علائم متفاوتی دارند. آنها دارای سر نسبتا گرد با گوش‌های متوسطی هستند، بینی سیاه و نیز چشم‌های بسیار تیره‌ای دارند. دم پرپشت آنها با شش حلقه به رنگ‌های قرمز و زرد اخرایی که به طور یکی در میان در عرض دم قرار گرفته‌اند تعادل را در آنها برقرار کرده و نیز در مقابل خزه‌ها و گلسنگ‌هایی که درخت‌ها را در زیستگاه آنها پوشانده، آنها را استتار می‌کند. پاها سیاه، کوتاه و شبیه پاهای خرس است که موهای پرپشتی کف پنجه‌های حیوان را که غدد معطر در آن پنهان شده پوشانده است و در سطوح پوشیده از برف و یخ در حکم یک عایق حرارتی عمل می‌کند. پاندای قرمز با پنجه‌های قوی، خمیده و تیزی که دارد می‌تواند هنگام بالا رفتن از شاخه‌های باریک درختان و چیدن میوه و برگ‌ها محکم به شاخه‌ها بچسبد.

رفتارها: این حیوانات موجوداتی هنرمند و آکروبات باز هستند که غالبا روی درختان و معمولا به صورت تنها زندگی می‌کنند و به ندرت به صورت جفت و در گروه به سر می‌برند. آنها موجوداتی استثنایی در ایجاد صداهایی چون سوت و صداهایی برای برقراری ارتباط هستند. آنها شب‌ها روی زمین یا روی درختان با سرعت و چابکی زیاد به دنبال غذا می‌روند. آنها برای خوردن آب پنجه‌هایشان را داخل آب فرو کرده و سپس پنجه‌ها را می‌لیسند. شکارچیان پانداهای قرمز را پلنگ‌های برفی، سمورها و انسان‌ها تشکیل می‌دهند. با پیشروی انسان‌ها به زیستگاه این جانوران، گونه‌های پاندای قرمز با خطر انقراض مواجه شده‌اند.

پانداهای قرمز فعالیت روزانه خود را با شستن موهای خود از طریق لیسیدن پنجه‌های جلوی بدن و ماساژ پشت و زیر شکم و پهلوهای خود شروع می‌کنند. آنها پشت و شکم خود را به کناره‌های درختان و صخره‌ها می‌کشند و سپس در قلمرو خود گشت زده و با ترشح ماده معطر قوی از ناحیه مقعد خود قلمرو خود را به حیوانات دیگر اثبات می‌کنند. چنانچه پاندای قرمز احساس خطر کند سعی می‌کند به بالای صخره‌ها یا درختان دور از دسترس برود و اگر قادر به فرار نباشد روی پاهای عقبی خود می‌ایستد که ظاهر آنها را ترسناک‌تر کرده و به آنها اجازه می‌دهد از چنگال‌های تیز و برنده پنجه‌های جلویی خود استفاه کند که جراحت‌های جدی را به بار می‌آورد.

تغذیه: غذای اصلی پانداهای قرمز نی بوده و مانند پاندای عظیم‌الجثه قادر به هضم سلولوز نیستند بنابر این برای بقاء معمولا از مقادیر زیادی نی تغذیه می‌کنند. علاوه بر این، آنها از توت‌ها، میوه‌ها، قارچ، ریشه‌ها، میوه‌های بلوط، گلسنگ، سبزه و چمن نیز تغذیه کرده و کمبود غذایی خود را با پرندگان جوان، تخم پرندگان، جوندگان کوچک و حشرات جبران می‌کنند. ولی در زمان اسارت به آسانی گوشت می‌خورند.

خطر انقراض: پانداهای قرمز گونه‌های در معرض خطری هستند. هیچ آمار دقیقی از جمعیت کل آنها در دست نیست ولی به دلیل پراکندگی زیستگاه‌های طبیعی آنها، تعداد اندک و نوع غذای خاص و ویژه: بسیار در معرض خطر هستند. در جنوب غربی چین، شکارچیان پانداهای قرمز را به خاطر مو و بخصوص دم پرپشت و با ارزش آنها که برای ساخت کلاه از آن استفاده می‌شود شکار می‌کنند. در نواحی مختلف چین که محل اصلی زندگی پانداهای قرمز است، از موی آنها در جشن‌ها و مراسم محلی و در مراسم ازدواج از آنها استفاده می‌شود. و نوعروسان چینی از این کلاه‌های زیبا و خوش یمن استفاده می‌کنند.

تمام موارد گفته شده پاک‌سازی مدام جنگل‌ها، جمعیت پانداهای قرمز را به طور محسوسی کاهش داده است. در حال حاضر در تمام کشورهای محل زیست این حیوان، شکار آن غیرقانونی بوده و محافظت از آن به عمل می‌آید، با تمام این کارهایی که صورت گرفته، شکار غیرقانونی پانداهای قرمز همچنان ادامه دارد و شکارچیان آنها را شکار کرده و زیر قیمت به باغ وحش‌ها می‌فروشند.

کارشناسان تخمین می‌زنند که با ادامه نابودی جنگل‌ها و شکارهای غیرقانونی، این گونه از پانداها در معرض خطر انقراض قرار دارند. آماری که از دانشگاه جورجیا گزارش شده حاکی از  کاهش 40 درصدی جمعیت پاندای قرمز طی
50 سال گذشته در چین شده است و در مناطق غربی هیمالیا وضع از این هم بدتر است. پانداهای قرمز به طور طبیعی زاد  و ولد کمی دارند و این آمار سالانه به یک یا دو تولد می‌رسد و در مقابل آمار مرگ و میر ‌آنها بالاست که این هم خود دلیلی برانقراض آنها به شمار می‌رود. فرآیندهایی مانند جنگل‌زدایی، ایجاد مرتع و ایجاد زمین‌های زراعی که دولت روی زیستگاه‌های پانداهای قرمز انجام می‌دهد باعث به خطر افتادن این حیوانات شده است.
پانداهای قرمز زیادی در باغ وحش‌های سراسر امریکای شمالی، اروپا و آسیا پرورش یافته‌اند که با توجه به کاهش تعداد آنها در حیات وحش، نگهداری از آنها در باغ وحش‌ها می‌تواند مانعی در مقابل انقراض این‌گونه از جانوران باشد. حفظ گوناگونی ژنتیکی در میان جمعیت پانداهای قرمز باغ وحشی در حفظ بقای آنها بسیار مهم و حائز اهمیت است.

ندا اظهری‌