کمبود معلم؛ مسألهای که کیفیت آموزش ایران را تهدید میکند
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، علیرغم غنای نظری و جایگاه راهبردی، غالبا در مراکز ستادی دست به دست شده و فاصله معناداری با فضای واقعی کلاس درس دارد. حال که در این دوره این سند بازنگری و بروز شده و نقشه راه اجرای آن نیز بر اساس سند ترمیم شده در حال آماده سازی است، ضرورت دارد برای تبیین دقیق آن در مدارس، برنامهریزی عملیاتی صورت گیرد. تا زمانی که با این سند در حد بخشنامههای اداری برخورد کنیم ، هیچ تحول ملموسی در تربیت دانشآموز ایجاد نخواهد شد؛ چرا که تحول، نه در ادارات کل، بلکه در «کلاس درس» متولد میشود.
اجرای دقیق این نقشه راه، همواره مورد تأکید قائد شهید امت بوده است و الان میتوان عمل به آنرا سفارش و وصیت رهبر شهید دانست. این تأکید نشان میدهد که ما با یک سند تشریفاتی مواجه نیستیم، بلکه با یک «نقشه راه عملیاتی» روبروئیم که تعلل در اجرای آن، خسارت به آیندهسازان کشور است. برای خروج از وضعیت موجود، گفتمانسازی سند تحول یک الزام است. معلمان بهعنوان راهبران اصلی میدان، باید بتوانند راهکارهای مندرج در این سند را ذیل ساحتهای ششگانه تربیتی بازخوانی کرده و در برنامه درسی روزانه جاری کنند.
در بحث گفتمان سازی می توان شورای معلمان را به «حلقههای همپژوهی و گفتوگوی حرفهای» تبدیل کرد و در هر جلسه، یک سناریوی واقعی کلاسی مطرح شود؛ برای مثال: «چگونه میتوان در زنگ ریاضی، علاوه بر ساحت علمی، ساحت اعتقادی اخلاقی و اجتماعی را فعال کرد؟» معلمان تجربیات عملی و نقدهای خود را به بحث میگذارند.
همچنین بسیاری از درسپژوهی ها ، آموزشهای ضمن خدمت و جلسات را به ترویج همین موضوعات اختصاص داد
همچنین با نظام «بازخورد همتایان»به نظارت و بازدید کلاسی از حالت بازرسی توسط مدیر به «بازدید متقابل معلمان از کلاس یکدیگر» تغییر یابد تا معلمان با موضوع مشخص ساحتهای تربیتی، در کلاس همکار خود حاضر شوند تا ببینند چگونه ساحتها در جریان طبیعی تدریس تجلی یافته است.
نظارت همتایان و بازدید معلمان از کلاس یکدیگر باعث شکلگیری فرهنگ یادگیری مداوم خواهد شد.
صد البته برای انجام این روند نیاز به نگاه باورمندانه و پیگیری جدی ادارات کل و مناطق و اجرای آموزش سند به همکاران اداری همراه با مطالبه از مدیران مدارس می باشد.
اجازه دهید یک نمونه ملموس برای معلمین عزیز مطرح کنم : اگر به سراغ درس «علوم» و مبحث «دستگاه گردش خون» برویم، میتوان این ساحتها را چنین در دل تدریس وارد کرد:
۱. ساحت اعتقادی، اخلاقی و دینی: معلم با تشریح دقت مهندسی قلب در پمپاژ خون و نظم حاکم بر شریانها، دانشآموز را به تفکر در «نظم آفرینش» وامیدارد تا با مشاهده این دقت، به وجود «ناظم حکیم» پی ببرد.
۲. ساحت علمی و فناوری: بهرهگیری از فناوریهای آموزشی و مدلسازیهای دیجیتال برای مشاهده دقیقتر اجزای قلب، دانشآموز را با روشهای علمی کشف حقیقت و استفاده از ابزارهای نوین آشنا میسازد.
۳. ساحت سیاسی و اجتماعی: تبدیل فرآیند آموزش به یک «کارگروهی» برای تحلیل گردش خون، روحیه «همکاری»، «مشارکت» را در دانشآموزان تقویت میکند.
۴. ساحت زیستی و بدنی: تأکید بر تأثیر ورزش، تغذیه سالم و سبک زندگی بر سلامت قلب، بهعنوان موتور محرک بدن، تحقق ساحت زیستی و بدنی را رقم میزند.
۵. ساحت هنری و زیباییشناختی: دانشآموزان با ترسیم خلاقانه و طراحی دقیق ارتباط قلب با دستگاه گردش خون، نه تنها یادگیری را عمیق میکنند، بلکه با «زیباییشناسی خلقت» و ظرافت بینظیر آفرینش الهی در بدن انسان مواجه میشوند.
۶. ساحت اقتصادی و حرفهای: معلم بدن را به مثابه یک «سیستم مدیریتی فوقالعاده» تعریف میکند که منابع (مواد مغذی و اکسیژن) را به بهینهترین شکل ممکن توزیع میکند؛ این مفهوم، مقدمهای برای یادگیری «مدیریت منابع» و تفکر اقتصادی در زندگی آینده است.
در نهایت، ارزیابی صادقانه از اجرای سند در کشور نشان میدهد که هر چند اقدامات خوبی در آموزش و پرورش کشور صورت پذیرفته اما در موضوع «کاربرد سند در کلاس درس» در ابتدای مسیر هستیم. تا زمانی که معلم نداند ساحتها چگونه می تواند در کلاس او جاری شوند، سند تحول یک متن بلااستفاده در مدرسه باقی میماند. ارزیابی واقعی موفقیت سند، نه در گزارشهای آماری اداری، بلکه در مشاهده رفتارهای تربیتی دانشآموزان در کلاس درس نهفته است. برای توسعه وضعیت باید میزان دستیابی به اهداف سند تحول به طور مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد و مدارس نیز از نظر میزان اجرای سند، بهصورت مداوم تحت نظارت قرار گیرند و بر اساس شاخصهای تعریفشده، امتیازدهی شوند. همچنین بر اساس شاخص های تعریف شده بتوان مناطق و مدارس را در اجرای سند مورد ارزیابی دقیق فصلی و سالانه قرار داد.
رئیس سندیکای مواد دارویی:
در گفتوگو با جامجم آنلاین مطرح شد
