رژیم کتوژنیک در ۵ ماه پیش‌دیابت را عقب می‌راند؛ کتو بهتر از مدیترانه‌ای است؟

جام جم آنلاین – dailymail نوشت: یک مطالعه جدید نشان می‌دهد رژیم غذایی کم‌کربوهیدرات یا کتوژنیک ممکن است در مقابله با پیش‌دیابت و کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ عملکرد بهتری نسبت به رژیم غذایی مشهور مدیترانه‌ای داشته باشد.
دانشمندان همچنین دریافتند رژیم کم‌کربوهیدرات می‌تواند به کاهش چربی کبد کمک کند. بیماری کبد چرب در سال‌های اخیر به شکل قابل توجهی افزایش یافته و بسیاری از مبتلایان نیز ممکن است از بیماری خود بی‌خبر باشند.
با این حال یک نکته مهم وجود دارد. هر سه رژیم مورد بررسی تقریباً به یک اندازه باعث کاهش وزن شدند؛ بنابراین به نظر می‌رسد بخش قابل توجهی از فواید متابولیکی، در وهله نخست به کاهش وزن مربوط می‌شود.
 
کتو در برابر مدیترانه‌ای و کم‌چرب
پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن، ۴۲ فرد مبتلا به چاقی، پیش‌دیابت و کبد چرب را مورد بررسی قرار دادند. شرکت‌کنندگان به شکل تصادفی در سه گروه قرار گرفتند و هر گروه یکی از سه رژیم غذایی را دنبال کرد: رژیم کتوژنیک، رژیم مدیترانه‌ای یا رژیم کم‌چرب با محوریت غذا‌های گیاهی.
تمام وعده‌های غذایی شرکت‌کنندگان توسط تیم تحقیقاتی تأمین می‌شد و افراد نیز هر هفته با یک متخصص تغذیه ملاقات می‌کردند تا پایبندی آنها به رژیم غذایی بررسی شود.
رژیم کتوژنیک مورد استفاده در این پژوهش، حدود ۷۳ درصد انرژی مورد نیاز روزانه را از چربی تأمین می‌کرد و تنها ۴ درصد کالری آن از کربوهیدرات‌ها به دست می‌آمد.
در نقطه مقابل رژیم کم‌چرب بر مصرف کربوهیدرات‌ها تأکید داشت و حدود ۷۰ درصد کالری روزانه افراد از مواد غذایی مانند عدس، برنج و سیب‌زمینی تأمین می‌شد.
رژیم مدیترانه‌ای نیز بر مواد غذایی مانند ماهی، چربی‌های سالم از جمله روغن زیتون، مغزها، میوه‌ها و سبزیجات سرشار از فیبر تأکید داشت.
 
بعد از پنج ماه چه اتفاقی افتاد؟
شرکت‌کنندگان طی حدود چهار تا پنج ماه نزدیک به ۱۰ درصد از وزن اولیه خود را از دست دادند. نکته جالب این بود که هر سه رژیم باعث بهبود قابل توجه کنترل قند خون شدند و در نتیجه خطر ابتلا به دیابت کاهش پیدا کرد.
اما وقتی محققان معیار‌های پیش‌دیابت را بررسی کردند، تفاوت میان گروه‌ها بیشتر نمایان شد.
حدود نیمی از افرادی که رژیم کتوژنیک داشتند پس از پنج ماه دیگر معیار‌های پیش‌دیابت را نداشتند. این میزان در گروه رژیم مدیترانه‌ای کمتر از یک‌سوم بود و در گروه رژیم کم‌چرب تنها حدود ۷ درصد گزارش شد.
دکتر ساموئل کلاین، نویسنده اصلی پژوهش، گفت کاهش مصرف کربوهیدرات در افراد مبتلا به پیش‌دیابت می‌تواند اثرات مهمی بر متابولیسم داشته باشد که فراتر از تأثیر کاهش وزن است.
 
کتو و کاهش چربی کبد
یکی دیگر از یافته‌های قابل توجه این مطالعه به سلامت کبد مربوط می‌شد.
افرادی که رژیم کتوژنیک داشتند، کاهش بیشتری در میزان چربی کبد نشان دادند. میزان چربی کبد در این گروه حدود ۶۷ درصد کاهش یافت. این رقم در دو گروه دیگر حدود ۴۵ درصد بود.
محققان همچنین طی بررسی ۲۴ ساعته خون شرکت‌کنندگان دریافتند رژیم کتوژنیک بیشترین افزایش را در سطح هورمون گلوکاگون ایجاد کرده است. این هورمون به کبد کمک می‌کند چربی را بسوزاند.
به گفته پژوهشگران مجموعه این تغییرات می‌تواند توضیح دهد که چرا رژیم کتوژنیک نسبت به دو رژیم دیگر کاهش بیشتری در چربی کبد ایجاد کرده است.

آیا کتو واقعاً از رژیم مدیترانه‌ای بهتر است؟
پاسخ به این سؤال به این سادگی نیست.
دکتر آدام کالینز استاد تغذیه در دانشگاه ساری که در این مطالعه حضور نداشت ضمن استقبال از نتایج پژوهش تأکید کرد که کاهش وزن قابل توجه مهم‌ترین عامل بهبود سلامت بوده است.
به گفته او رژیم کتوژنیک مزایای خاصی برای متابولیسم کبد دارد، اما شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد این رژیم در زمینه کلی کاهش چربی بدن یا کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی، برتری گسترده‌ای نسبت به سایر رژیم‌ها دارد.
از سوی دیگر دکتر کلاین می‌گوید اگرچه دارو‌های کاهش وزن تحول بزرگی در درمان چاقی ایجاد کرده‌اند ترکیب غذایی رژیم نیز می‌تواند مزایای بیشتری برای سلامت ایجاد کند.
 
آیا رژیم کتو برای همه مناسب است؟
رژیم کتوژنیک به دلیل کاهش شدید مصرف کربوهیدرات و افزایش سهم چربی، رژیمی نسبتاً محدودکننده است. برخی افراد ممکن است با دنبال کردن این رژیم با افزایش کلسترول مواجه شوند هرچند در مطالعه جدید افزایش چربی خون یا کلسترول در گروه کتو مشاهده نشد.
از سوی دیگر، رژیم مدیترانه‌ای همچنان یکی از الگو‌های غذایی شناخته‌شده برای سلامت عمومی محسوب می‌شود و برخلاف رژیم کتو محدودیت بسیار کمتری در مصرف کربوهیدرات دارد.
 پژوهشگران تأکید دارند که یافته‌های این مطالعه به معنای مناسب بودن رژیم کتوژنیک برای همه افراد نیست. افراد مبتلا به پیش‌دیابت یا دیابت، به‌خصوص کسانی که دارو مصرف می‌کنند بهتر است پیش از ایجاد تغییرات شدید در رژیم غذایی با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
 
دیابت نوع ۲ چیست؟
دیابت نوع ۲ بیماری‌ای است که در آن سطح قند خون افزایش پیدا می‌کند. این بیماری معمولاً با مقاومت بدن به انسولین همراه است. انسولین هورمونی است که به انتقال قند از خون به سلول‌ها برای تأمین انرژی کمک می‌کند.
اضافه‌وزن و چاقی از عوامل مهم افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند. تجمع چربی در کبد نیز می‌تواند کنترل قند خون را دشوارتر کند و مقاومت به انسولین را افزایش دهد.
علائم دیابت نوع ۲ می‌تواند شامل خستگی، تشنگی و افزایش دفعات ادرار باشد. این بیماری در صورت کنترل نشدن می‌تواند خطر مشکلات جدی در اعصاب، بینایی و قلب را افزایش دهد.
تغییر رژیم غذایی افزایش فعالیت بدنی و کاهش وزن از مهم‌ترین اقدامات برای کنترل بیماری و کاهش خطر عوارض آن هستند. در برخی موارد نیز استفاده از دارو ضروری است.
در مجموع مطالعه جدید یک پیام روشن دارد: کاهش حدود ۱۰ درصد از وزن بدن می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر سلامت متابولیک داشته باشد.  رژیم کتوژنیک در این پژوهش مزایای بیشتری در زمینه چربی کبد و بازگشت شاخص‌های قند خون به محدوده غیرپیش‌دیابتی نشان داد، اما این موضوع به معنای برتری قطعی کتو برای همه افراد نیست.