بخشش در خون مردم ایران

در لحظاتی که ثانیه‌ها برای نجات یک بیمار تروما، یک مادر در حین زایمان یا یک بیمار نیازمند به جراحی‌های حساس سرنوشت‌ساز می‌شوند، این فداکاری داوطلبانه است که فاصله میان مرگ و زندگی را پر می‌کند. نگاهی به آمارهای سازمان انتقال خون ایران و مقایسه آن با استانداردهای جهانی سازمان جهانی بهداشت، حکایت از یک تحول بزرگ در این حوزه دارد‌؛ تحولی که ایران را در جایگاه ویژه‌ای در میان کشورهای منطقه و جهان قرار داده است. 
بررسی داده‌های سازمان انتقال خون ایران در دو دهه اخیر، رشد قابل‌توجهی را نشان می‌دهد. در سال ۱۳۸۵، میزان اهدای خون در کشور حدود ۱.۷میلیون واحد بود. این عدد در سال ۱۴۰۳ به ۲.۳ میلیون واحد رسیده است‌؛ افزایشی که صرفا یک تغییر عددی نیست بلکه نشان‌دهنده افزایش آگاهی عمومی، بهبود سیستم‌های جمع‌آوری و مهم‌تر از همه، اعتماد متقابل میان شهروندان و نظام سلامت است. این رشد ۶۰۰ هزار واحدی در طول نزدیک به دو دهه، به معنای پاسخ به میلیون‌ها نیاز پزشکی و جراحی بوده که بدون حضور اهداکنندگان، می‌توانست به یک بحران بزرگ در بیمارستان‌ها تبدیل شود. 
آنچه جایگاه ایران را در نقشه سلامت جهان متمایز می‌کند، نه‌فقط کمیت، بلکه کیفیت اهدای خون است. سازمان جهانی بهداشت همواره بر «اهدای خون کاملا داوطلبانه» به‌عنوان استاندارد طلایی امنیت خون تأکید دارد. طبق آخرین گزارش‌ها، تنها ۳۶ درصد از کشورهای جهان توانسته‌اند به سطح ۱۰۰ درصد اهدای داوطلبانه دست یابند. ایران با افتخار در جمع این گروه محدود قرار دارد. 
دستیابی به این سطح از اهدای داوطلبانه، یعنی عبور از سیستم‌های «اهدای جایگزین» (که در آن خانواده بیمار ملزم به تأمین خون هستند) یا «اهدای پولی». در سیستم‌های داوطلبانه، اهداکننده با انگیزه‌ای کاملا بشردوستانه و بدون چشمداشت، خون خود را اهدا می‌کند؛ رویکردی که به ارتقای سطح سلامت و کاهش چشمگیر احتمال انتقال بیماری‌های خونی کمک می‌کند. این بلوغ فرهنگی، سرمایه عظیمی است که ایران را در مواجهه با بحران‌ها و بلایا، در وضعیت ایمن و پایداری قرار داده‌است. 
سیستم اهدای خون در ایران به شکلی طراحی شده که نه‌تنها بر ایمنی خون گیرنده، بلکه بر سلامت اهداکننده نیز تمرکز دارد. این فرآیند با معیارهای ساده اما حیاتی همراه است‌؛ هر ‌فرد با داشتن حداقل ۱۸ و حداکثر ۶۵ سال سن و وزن بالای ۵۰ کیلوگرم، می‌تواند در این چرخه حیات‌بخش مشارکت کند. این استانداردها که با پروتکل‌های جهانی هم‌راستاست، باعث شده تا دامنه وسیعی از جامعه بتوانند با کمترین دغدغه، سهمی در این کار خیر داشته باشند. 
با این حال، رسیدن به ۲.۳ میلیون واحد خون در سال، پایان راه نیست. نیاز به خون همیشگی است. فرآورده‌های خونی، برخلاف بسیاری از داروها، تاریخ انقضای کوتاهی دارند و نمی‌توان آنها را برای مدت طولانی انبار کرد. بنابراین، رشد آماری کنونی نیازمند «استمرار» است.