زیر موشکباران دیوار دفاعی را ساختیم

سریال «دیوار دفاعی» به کارگردانی احمد کاوری و تهیه‌کنندگی مسعود ده‌نمکی، یکی از تازه‌ترین تولیدات سیمافیلم است که با روایتی تاریخی، حماسی و ملی، بخشی از وقایع دوران ملی شدن صنعت نفت را دستمایه روایت خود قرار داده است. این مجموعه ۳۰ قسمتی، با نگاهی دراماتیک به یکی از مقاطع مهم تاریخ معاصر ایران، تلاش می‌کند مبارزه کارگران صنعت نفت با استعمار انگلیس و دفاع از سرمایه‌های ملی را از زاویه‌ای متفاوت به تصویر بکشد. در کنار روایت تاریخی، سریال بر مفاهیمی همچون ایثار، همدلی، مقاومت و هویت ملی نیز تمرکز دارد و سازندگان آن امیدوارند بتوانند مخاطبان گسترده‌ای را با این اثر همراه کنند. آنچه دیوار دفاعی را از بسیاری آثار تاریخی تلویزیون متمایز می‌کند، ترکیب فضای تاریخی با درامی پرکشش و شخصیت‌هایی است که در متن حوادث واقعی شکل می‌گیرند. داستان درباره گروهی از کارگران منطقه اکتشافی نفت در جنوب‌غرب کشور است که در برابر سیاست‌های استعماری شرکت نفت انگلیس می‌ایستند و برای احقاق حقوق خود و دفاع از منافع ملی مبارزه می‌کنند. این سریال به نویسندگی مشترک حمزه صالحی و کریم خودسیانی و کارگردانی احمد کاوری تولید شده است؛ کارگردانی که پیش از این نیز تجربه ساخت آثار دفاع‌مقدس و تاریخی را در کارنامه خود داشته و این‌بار با همکاری مسعود ده‌نمکی، پروژه‌ای بزرگ را مقابل دوربین برده است.
 ۱۰۰ بازیگر و ۷۰۰۰ هنرور!
یکی از ویژگی‌های شاخص دیوار دفاعی، ابعاد گسترده تولید آن است. حضور بیش از ۷۰۰۰ هنرور، نزدیک به ۱۰۰ بازیگر سینما و تلویزیون و بازسازی فضا‌های تاریخی مربوط به دهه‌های میانی قرن گذشته، نشان می‌دهد این مجموعه ازجمله پروژه‌های بزرگ تلویزیون در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. از سوی دیگر، تولید این سریال با دشواری‌های فراوانی همراه بوده است. بخش عمده تصویربرداری همزمان با شرایط جنگی و حملات موشکی صورت گرفت و تنها برای چند روز متوقف شد. با وجود این شرایط، گروه تولید کار را ادامه داده و توانسته پروژه را به مرحله پایانی برساند.
 ده‌نمکی: «دیوار دفاعی» فقط یک سریال تاریخی نیست
مسعود ده‌نمکی، تهیه‌کننده سریال در گفت‌و‌گو با جام‌جم درباره این مجموعه می‌گوید: سریال دیوار دفاعی یک اثر تاریخی با مضمونی حماسی است که به دوران ملی شدن صنعت نفت و تقابل کارگران ایرانی با استعمارگران انگلیسی می‌پردازد. داستان از جایی آغاز می‌شود که شرکت استعماری انگلیسی حقوق کارگران را پرداخت نمی‌کند و همین مسأله زمینه شکل‌گیری مقاومت و ایستادگی کارگران غیور جنوب غرب کشور را فراهم می‌آورد.
او ادامه می‌دهد: تلاش ما این بوده که این مقاومت و استقامت را با زبانی شیرین‌تر و در قالب یک درام جذاب روایت کنیم. حتی در بخش‌هایی از داستان، رقابت‌ها و اتفاقات حال و هوایی شبیه مسابقات و تورنمنت‌های ورزشی پیدا می‌کنند و همین موضوع پرداخت آن را دشوارتر کرده بود. ده‌نمکی با اشاره به ابعاد تولید سریال افزود: بیش از ۷۰۰۰ هنرور در این پروژه حضور داشتند و حدود ۱۰۰ بازیگر سینما و تلویزیون مقابل دوربین رفتند. کارگردانی مجموعه را احمد کاوری برعهده داشته و فیلمنامه نیز توسط حمزه صالحی و کریم خودسیانی نوشته شده است.
تهیه‌کننده سریال دیوار دفاعی درباره شرایط دشوار تولید این اثر نیز می‌گوید: این پروژه در شرایط جنگ ساخته شد. فقط چند روز کار متوقف گردید و حتی در زمان موشکباران‌های فروردین‌ماه نیز تصویربرداری ادامه داشت. با وجود همه سختی‌ها تلاش کردیم وظیفه تهیه‌کنندگی را به بهترین شکل انجام دهیم.
 نخستین تجربه تهیه‌کنندگی صرف
دیوار دفاعی از یک جهت دیگر نیز در کارنامه مسعود ده‌نمکی اهمیت دارد؛ زیرا نخستین اثری است که او تنها در مقام تهیه‌کننده در آن حضور دارد. ده‌نمکی که در اغلب آثار قبلی خود، همزمان کارگردانی و تهیه‌کنندگی را برعهده داشت، این‌بار تصمیم گرفته مسئولیت کارگردانی را به احمد کاوری بسپارد.
او درباره این موضوع می‌گوید: این تصمیم به درخواست سیمافیلم گرفته شد و من صرفا تهیه‌کنندگی پروژه را برعهده داشتم. در آن مقطع مشغول نگارش کار دیگری بودم و به همین دلیل کارگردانی به احمد کاوری سپرده شد. ده‌نمکی درباره تجربه تهیه‌کنندگی این پروژه نیز توضیح می‌دهد: در طول تولید، هم‌فکری‌های زیادی انجام می‌شد، زیرا مضمون اثر حساس بود. درخواست تلویزیون این بود که تهیه‌کننده در بخش محتوایی حضور پررنگ‌تری داشته باشد تا روایت در همان مسیری حرکت کند که مورد نظر سازمان است. به گفته او، دیوار دفاعی برخلاف تصور برخی مخاطبان، اثری کمدی نیست و در فضای درام و حماسه روایت می‌شود؛ هرچند برای ایجاد تنوع و حفظ ریتم داستان، یکی از شخصیت‌های اصلی با لهجه جنوبی، فضایی شیرین و صمیمی به قصه بخشیده است.
 روایتی برای امروز
تهیه‌کننده این مجموعه معتقد است دیوار دفاعی تنها یک روایت تاریخی نیست و می‌تواند با مخاطب امروز نیز ارتباط برقرار کند. او می‌گوید: این سریال دو وجه دارد؛ از یک‌سو بخشی از تاریخ کشور را برای مخاطبان روایت می‌کند و از سوی دیگر، به موضوع مقاومت و اتفاقاتی که در جنوب کشور رخ داده می‌پردازد؛ موضوعی که همچنان برای امروز نیز معنا و مفهوم دارد. همزمانی پخش این اثر با فضای این روز‌ها هم به‌نوعی یک حسن تصادف بوده است.
ده‌نمکی همچنین درباره زمان پخش مجموعه می‌گوید که براساس اعلام سازمان صداوسیما، دیوار دفاعی پس از ماه‌های محرم و صفر روی آنتن خواهد رفت.
 ترکیبی از بازیگران باسابقه و چهره‌های شناخته‌شده
در این مجموعه، جمعی از بازیگران شناخته‌شده سینما و تلویزیون حضور دارند که هر یک نقش بخشی از روایت تاریخی سریال را برعهده گرفته‌اند. امیر دلاوری، امین میری، مریم مؤمن، بهنام شرفی، نادر سلیمانی، بهرام ابراهیمی، رامین ناصرنصیر، شهین تسلیمی، فریبا متخصص، کاوه سماک‌باشی، افشین سنگ‌چاپ و سینا رازانی ازجمله بازیگران این پروژه هستند.
با توجه به موضوع، مقیاس تولید، حضور بازیگران متعدد و روایت یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ معاصر ایران، دیوار دفاعی را می‌توان یکی از پروژه‌های شاخص تلویزیون در حوزه آثار تاریخی و حماسی دانست؛ مجموعه‌ای که تلاش دارد روایت مقاومت، اتحاد و دفاع از منافع ملی را در قالب یک درام پرکشش برای مخاطبان امروز بازآفرینی کند. 

یک نگاه ویژه در بازخوانی تاریخ 

دیوار دفاعی در شرایطی مقابل دوربین رفته که تلویزیون در سال‌های اخیر تلاش کرده بار دیگر به تولید مجموعه‌های تاریخی و ملی با مقیاس بزرگ بازگردد؛ آثاری که علاوه بر بازخوانی مقاطع مهم تاریخ معاصر، بتوانند با روایت‌های دراماتیک، مخاطب امروز را نیز با خود همراه کنند. 
انتخاب مقطع ملی شدن صنعت نفت، یکی از حساس‌ترین و تأثیرگذارترین برهه‌های تاریخ ایران، نشان می‌دهد سازندگان این مجموعه تلاش کرده‌اند سراغ رویدادی بروند که علاوه بر اهمیت تاریخی، همچنان در حافظه جمعی ایرانیان جایگاه ویژه‌ای دارد. البته در این مجموعه، تنها به بازسازی یک واقعه تاریخی اکتفا نشده، بلکه روابط انسانی، دغدغه‌های معیشتی کارگران، مفهوم همبستگی و ایستادگی در برابر فشار‌های خارجی نیز در بستر داستان روایت می‌شود. همین نگاه باعث شده شخصیت‌های سریال صرفا چهره‌هایی تاریخی نباشند، بلکه انسان‌هایی با دغدغه‌ها، آرزو‌ها و چالش‌های ملموس به تصویر کشیده شوند. از سوی دیگر، حضور گروهی از بازیگران باسابقه در کنار چهره‌های نسل جدید، به تنوع فضای بازی‌ها کمک کرده و در کنار طراحی صحنه، لباس و بازسازی لوکیشن‌های مربوط به آن دوران، تلاش شده فضای سال‌های منتهی به ملی شدن صنعت نفت برای مخاطب باورپذیر باشد. با توجه به ابعاد تولید، تعداد بالای هنرور‌ها و صحنه‌های گسترده، دیوار دفاعی را می‌توان یکی از پروژه‌های بزرگ سیمافیلم در سال‌های اخیر دانست؛ مجموعه‌ای که سازندگانش امیدوارند علاوه بر جذابیت‌های نمایشی، بتواند بخشی از تاریخ معاصر ایران را برای نسل جوان نیز به شکلی متفاوت روایت کند.