ملتها در مقاطع حساس تاریخ بیش از هر مسألهای با میزان انسجام، همدلی و سرمایه اجتماعیشان شناخته میشوند. تجربه کشورهای مختلف نشان داده آنچه یک جامعه را در برابر بحرانها، فشارهای بیرونی و تحولات بزرگ مقاوم میکند، تنها برخورداری از امکانات اقتصادی یا توان دفاعی نیست بلکه اعتماد عمومی، احساس تعلق به سرنوشت مشترک و آمادگی مردم برای ایستادن در کنار یکدیگر است. این همان سرمایهای است که اگر تقویت شود میتواند پشتوانهای مطمئن برای عبور از دشوارترین شرایط و حرکت بهسوی آیندهای روشنتر باشد. مراسم تشییع باشکوه رهبر شهید انقلاب را نیز میتوان از همین منظر مورد توجه قرار داد. فارغ از ابعاد عاطفی و اعتقادی این رویداد، حضور گسترده مردم از اقشار، نسلها و مناطق مختلف کشور، جلوهای از همبستگی اجتماعی و احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت ایران است. این حضور نشان میدهد در بزنگاههای مهم، هویت ملی و ارزشهای مشترک همچنان ظرفیت گرد هم آوردن مردم را دارند و میتوانند به عاملی برای تقویت همدلی و همبستگی تبدیل شوند.
انسجام ملی به این معنا نیست که همه افراد جامعه یکسان بیندیشند یا دیدگاههای مشابهی داشته باشند بلکه جامعه منسجم جامعهای است که با وجود تفاوت سلیقهها، نگاهها و گرایشها، بر سر منافع ملی، امنیت، استقلال و آینده کشور به تفاهم برسد. چنین انسجامی مهمترین پشتوانه توسعه پایدار و پیشرفت همهجانبه کشور خواهد بود. از این منظر رویدادهایی مانند تشییع رهبر شهید انقلاب تنها یک مناسبت نیستند بلکه فرصتی برای بازخوانی ظرفیتهای اجتماعی کشور بهشمار میروند. این سرمایه ارزشمند نباید تنها به یک مقطع زمانی محدود بماند بلکه باید در عرصههای مختلف زندگی اجتماعی، از خانواده و مدرسه گرفته تا دانشگاه، رسانه، محیطهای کاری و فعالیتهای داوطلبانه استمرار پیدا کند. اگر روحیه همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی که در چنین بزنگاههایی شکل میگیرد به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود، بسیاری از مسائل کشور نیز با مشارکت مردم و همراهی نخبگان آسانتر حل خواهد شد.
در شرایطی که کشور با چالشهای متنوعی در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی روبهروست، بیش از هر زمان دیگری به گفتوگو، اعتمادسازی و تقویت پیوندهای اجتماعی نیاز داریم. همه دستگاههای اجرایی، نهادهای فرهنگی، رسانهها، دانشگاهها، سازمانهای مردمنهاد و فعالان اجتماعی در این زمینه مسئولیت دارند. هر اقدامی که به افزایش اعتماد عمومی، تقویت مشارکت مردم، گسترش امید اجتماعی و کاهش شکافهای اجتماعی منجر شود، در حقیقت گامی در مسیر تحکیم انسجام ملی خواهد بود. امروز وظیفه ما تنها پاسداشت یک حضور باشکوه نیست بلکه مهمتر از آن، حفظ و تقویت سرمایه اجتماعی شکل گرفته در چنین رویدادهایی است. اگر بتوانیم این روحیه همدلی، مشارکت و مسئولیتپذیری را به عرصههای مختلف زندگی اجتماعی و مدیریتی کشور منتقل کنیم، انسجام ملی به یک ظرفیت ماندگار برای پیشرفت ایران تبدیل خواهد شد.
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛