یادداشت: غلامرضا یونسی|کارشناس مدیریت شهری
محرم و مدیریت شهری؛ پیوندی فراتر از خدمت
ماه محرم تنها یک مناسبت مذهبی در تقویم اسلامی نیست؛ بلکه تجلی هویت فرهنگی، اجتماعی و تاریخی جامعه ایرانی است. در این میان، مدیریت شهری نیز به عنوان نزدیکترین نهاد حاکمیتی به شهروندان، نقشی فراتر از وظایف اداری و اجرایی خود بر عهده میگیرد و در کنار مردم، در پاسداشت و تداوم فرهنگ عاشورا ایفای نقش میکند.
یه گزارش خبرنگار جام جم انلاین از بیرجند،با فرارسیدن ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، فعالیت مدیریت شهری در دو حوزه فرهنگی و خدمات شهری افزایش چشمگیری مییابد. سیاهپوش کردن معابر و میادین، فضاسازی محیطی، همکاری با هیئتهای مذهبی، پشتیبانی از موکبها و فراهمسازی زیرساختهای لازم برای برگزاری مراسم عزاداری، بخشی از خدماتی است که شهرداریها در این ایام ارائه میکنند.
در حوزه خدمات شهری نیز تلاش نیروهای شهرداری جلوهای ویژه پیدا میکند. پاکیزگی معابر، جمعآوری پسماندها، آمادهسازی فضاهای عمومی و نظافت مستمر مسیرهای عزاداری و محلهای برگزاری مراسم، از جمله اقداماتی است که در آرامش و نظم مراسمهای محرم نقش مهمی ایفا میکند. بسیاری از کارکنان شهرداری در این ایام نه صرفاً از منظر وظیفه اداری، بلکه با انگیزهای برخاسته از باورهای دینی و ارادت قلبی به سیدالشهدا(ع) در خدمترسانی به عزاداران مشارکت میکنند.
آنچه این همکاری را متمایز میسازد، ماهیت معنوی آن است. پیوند میان محرم و مدیریت شهری تنها یک ارتباط سازمانی نیست، بلکه جلوهای از همدلی، مشارکت اجتماعی و مسئولیتپذیری فرهنگی است که در متن جامعه جریان دارد. به همین دلیل میتوان گفت بخشی از خدمات شهرداریها در ایام محرم، فراتر از وظایف مصرح قانونی و برخاسته از پیوند عمیق فرهنگی میان مردم و مدیریت شهری است.
در کنار این خدمات، یکی از ظرفیتهای کمتر مورد توجه قرار گرفته، ثبت، تبیین و معرفی آیینهای سنتی محرم در محلات و بافتهای تاریخی شهرهاست. شهرداریها میتوانند با مستندسازی، معرفی و حمایت از این آیینها، ضمن حفظ میراث ناملموس فرهنگی، زمینه توسعه گردشگری مذهبی و فرهنگی را نیز فراهم آورند.
شهر بیرجند از جمله شهرهایی است که گنجینهای ارزشمند از آیینها و مراسم سنتی محرم را در خود جای داده است. آیینهایی همچون هفتمنبر، مراسم خانه آراسته، حسینیه امام رضا(ع)، حسینیه کبابیها، حسینیه گود، حسینیه دختر آخوند و دیگر مراسمهای ریشهدار محلی، بخشی از هویت فرهنگی این شهر محسوب میشوند؛ میراثی که نسل به نسل منتقل شده و ظرفیت تبدیل شدن به برند فرهنگی و مذهبی شهر را دارد.
از سوی دیگر، تجربه بسیاری از شهرهای تاریخی نشان داده است که احیای آیینهای مذهبی و فرهنگی میتواند نقش مؤثری در احیای بافتهای فرسوده و تاریخی ایفا کند. حضور مردم در محلات قدیمی، رونق فعالیتهای فرهنگی و مذهبی و افزایش توجه عمومی به این فضاها، زمینه حفاظت و بازآفرینی هویت تاریخی شهر را فراهم میآورد.
محرم همچنین پیوندی عمیق میان فرهنگ، هنر و معماری شهری ایجاد میکند. بسیاری از عناصر معماری ایرانی ـ اسلامی، از حسینیهها و تکایا گرفته تا میدانها و فضاهای عمومی، متأثر از فرهنگ عاشورا شکل گرفتهاند. این تأثیرگذاری نشان میدهد که فرهنگ دینی نه تنها در رفتار اجتماعی مردم، بلکه در کالبد و سیمای شهر نیز تجلی یافته است.
امروز مدیریت شهری در کنار وظایف عمرانی و خدماتی خود، مسئولیتی مهم در صیانت از هویت فرهنگی شهرها بر عهده دارد. محرم فرصتی ارزشمند برای تقویت این هویت، افزایش سرمایه اجتماعی و پیوند هرچه بیشتر میان مردم و مدیریت شهری است؛ پیوندی که ریشه در عشق به اهلبیت(ع) دارد و میتواند زمینهساز توسعه فرهنگی و اجتماعی شهرهای ما باشد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
وقتی «جوکر» هم دیگر جواب نمیدهد
چرا تاکشوها و رئالیتیشوهای نمایش خانگی ماندگار نمیشوند؟
گفت و گو
