خیران سلامت پای کار آسیب‌های جنگ

در شرایط کنونی که بازسازی زیرساخت‌های حیاتی حوزه بهداشت و درمان اولویت دارد، نقش خیرین سلامت بیش از همیشه برجسته است. در ادامه، گفت‌وگوی ما را با محمدجواد حیدری‌پور، مدیرکل پیشین سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین سلامت وزارت بهداشت، می‌خوانید. 

 

در حال حاضر، برنامه جامعی در دست تدوین داریم. با دستور مستقیم وزیر محترم بهداشت و همکاری صمیمانه مجموع خیرین سلامت که همواره یاور کشور بوده‌اند و در دوران بحران کرونا نیز نقش بی‌بدیلی ایفا کردند، می‌کوشیم تا خسارات وارده را جبران کنیم. در این برنامه، بنگاه‌های اقتصادی بزرگ نیز در قالب مسئولیت اجتماعی خود و همچنین تشکل‌های غیردولتی فعال در حوزه سلامت، نقش پررنگی دارند. 

ما جلسات متعددی با همکاران خود در وزارت بهداشت برگزار کرده‌ایم تا برآوردی دقیق از خسارات وارده داشته باشیم و اولویت‌ها را برای شروع بازسازی مشخص کنیم. همچنین، دیدار‌هایی با حضور نمایندگان خیرین، مجمع خیرین سلامت کشور، تشکل‌های مردم‌نهاد و بنگاه‌های اقتصادی مرتبط با حوزه سلامت، پیش از عید نوروز و در هفته اول و دوم تعطیلات نوروزی، انجام شده است. در حال حاضر، فرآیند برنامه‌ریزی با مشارکت فعال خیرین، مجموعه نهاد‌های دولتی، مدیران بیمارستان‌ها، اورژانس‌ها، مراکز جامع سلامت، مراکز بهداشت و حتی انستیتو پاستور در حال انجام است، اما آنچه باید بدانید این که اولویت‌بندی برای رسیدگی به آسیب‌های وارده توسط کارشناسان و مدیران این مراکز تعیین می‌شود. قرار است که بازسازی‌ها هم در ایام فعلی و هم بلافاصله پس از پایان رسمی درگیری‌ها آغاز کنیم. هدف ما این است که کمترین وقفه در ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به مردم عزیز ایجاد شود. 

فرآیند اولویت‌بندی معمولا با هماهنگی مستقیم خیرین و مدیران مراکز درمانی صورت می‌گیرد. درواقع هر مجموعه درمانی، نیازمندی‌های خاص و ضروری خودش را دارد و این مدیران مراکز بهداشتی درمانی هستند که تشخیص می‌دهند کدام بخش‌ها از فوریت بیشتری برای بازسازی برخوردارند تا سلامت مردم به‌طور جدی به خطر نیفتد. موضوعی که خط‌و‌مشی مسیر خیران سلامت را هم مشخص و هموار می‌کند.

 

به‌طور کلی آسیب‌های نظام سلامت، در دو دسته آسیب‌های فیزیکی و سازه‌ای و آسیب به تجهیزات پزشکی تخصصی جای می‌گیرند. دسته اول شامل ساختمان‌ها و سازه‌های عمرانی مراکز درمانی و بهداشتی است که در اثر حمله دشمن، نیازمند بازسازی هستند. دسته دوم هم تجهیزات پیچیده مانند آنچه در انستیتو پاستور و سایر مراکز تحقیقاتی و درمانی مورد استفاده قرار می‌گرفت که تعمیر یا جایگزینی آنها نیازمند تخصص و اعتبار ویژه‌ای است. 

مدیران مراکز درمانی، با در نظر گرفتن نیاز‌های حیاتی، اولویت‌ها را مشخص می‌کنند و خیرین نیز با همراهی و هماهنگی این عزیزان، در جهت رفع ضروری‌ترین نیاز‌ها گام برمی‌دارند. هم‌اکنون ما در حال برنامه‌ریزی برای یک اقدام ملی و حتی بین‌المللی هستیم. به‌ویژه، انستیتو پاستور و مراکز تحقیقاتی مشابه که جزو برترین‌های جهان محسوب می‌شوند و خروجی علمی آنها نه‌تنها برای کشور، بلکه برای کل دنیا، به‌خصوص در آسیا ارزشمند است؛ بنابراین این مراکز در اولویت ویژه‌ای قرار دارند تا اعتبار علمی آنها تحت تأثیر این حوادث قرار نگیرد. 

علاوه بر خیرینی که ارتباط مستقیم با آنها داریم، در حال طراحی فرآیندی در قالب برنامه‌های هوشمند هستیم تا تمامی علاقه‌مندان، چه در داخل و چه در خارج از کشور، بتوانند کمک‌های خود را به بخش‌های بهداشتی و درمانی برسانند. اتفاقا که بسیاری از افراد و سازمان‌ها با ما تماس گرفته و تمایل خود را برای کمک در این بخش‌ها ابراز کرده‌اند. هر چند در دوران جنگ هم محدودیت زمانی برای ما معنایی نداشت، با این حال هماهنگی‌ها برای به حداقل رساندن آسیب‌ها و به تبع آن، تحلیل رفتن خدمات حوزه بهداشت و درمان به مردم، شبانه‌روزی انجام می‌شد.

در این خصوص با موانع جدی زیادی مواجه نیستیم، اما نکته کلیدی، نیاز به تسهیل‌گری در مسیر اجراست. ما باید سرعت رسیدن به نتایج را افزایش دهیم. به این معنا که فرآیند‌های اداری و فنی در مجموعه‌های درمانی، بهداشتی و حتی در بخش‌های اجرایی مرتبط، باید تسریع شوند. طبیعی است که خیرین تمایل دارند هرچه سریع‌تر نتایج اقدامات خود را ببینند، زیرا این امر باعث دلگرمی و تشویق آنها به ادامه مسیر می‌شود. طبیعتا، هرچه ضوابط و قوانین دست و پاگیر کمتر شود، سریع‌تر به نتیجه می‌رسیم؛ موضوعی که به نفع سلامت کل کشور خواهد بود. 

بحث تشویق، یکی از نقاط کلیدی و ظریف در استمرار فعالیت خیرین است. باید مشوق‌هایی در سازمان امور مالیاتی و ضوابط اداری تعریف کنیم که هم نمایانگر قدردانی از خیرین باشد و هم دیگران را به همکاری بیشتر ترغیب کند. به‌عنوان مثال، سال گذشته دولت طرح نشان‌دار کردن مالیاتی پروژه‌ها را اجرا کرد؛ اقدامی بسیار مثبت در حوزه سلامت و بیمارستان‌سازی و همچنین پروژه‌های عمومی. این اقدام خوب، پتانسیل ارتقا دارد. ما معتقدیم قوانین باید در این مسیر تسهیل‌گرانه ادامه یابند و فضای فعالیت و مشارکت برای مردم، تشکل‌های غیردولتی و خیرین بازتر شود. برداشتن ضوابط دست‌وپاگیر اداری، گام مهمی در این راستاست.

خوشبختانه در سال‌های اخیر شاهد رشد چشمگیری در این زمینه بوده‌ایم؛ به‌خصوص پس از دوران کرونا که این روند شدت گرفت. آن‌قدر که میزان مشارکت‌ها به‌صورت سالانه، دو تا سه برابر رشد داشته است. این نشان می‌دهد که حساسیت و توجه عموم جامعه نسبت به حوزه سلامت افزایش یافته و دولت و حاکمیت نیز همراهی و همکاری بیشتری نشان داده‌اند. امیدواریم این روند همچنان ادامه یابد. 

البته که این‌طور نیست! درست است که بخش عمده‌ای از کمک‌ها به‌صورت مادی و ریالی دیده می‌شود، اما در بسیاری از حوزه‌های فنی و تخصصی نیز مشارکت مردم بسیار پررنگ است. برای مثال، اساتید برجسته، گروه‌های جهادی و کادر سلامت فراتر از وظایف اداری پای کار آمده‌اند و در مناطق نیازمند و حتی مناطق درگیر جنگ فعالیت می‌کنند. حتی کسانی که از سیستم اداری خارج شده بودند، در ایام جنگ دوباره داوطلبانه وارد عرصه خدمت شدند. این فضای ایثارگری، لازمه شرایط جنگی است و خوشبختانه شاهد آن هستیم.

به‌عنوان عضوی کوچک از جامعه بزرگ خیرین کشور، از همه عزیزان می‌خواهم همانند همیشه، یاری‌رسان ما باشند. ما آمادگی کامل داریم تا از طریق دفاتر و سازمان‌های مردم‌نهاد خیرین سلامت در دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور، بیمارستان‌ها و مجموعه‌های خیرین وابسته به بیمارستان‌های دولتی، راهنمایی و مشاوره لازم را ارائه دهیم. مجمع خیرین سلامت، این نهاد غیردولتی با شعبه در تمام شهر‌های کشور، آماده پذیرش و هدایت کمک‌های خیران سلامت است. مشتاقان می‌توانند با مراجعه به این مراکز، از ظرفیت‌های موجود برای انتخاب درست مسیر خیررسانی‌شان استفاده کنند.