روایت‌های ناشنیده از پدر امت

ایرانی‌ها، آیت‌الله شهید خامنه‌ای را با سخنرانی‌های قدرتمند می‌شناسند؛ سخنرانی‌هایی که به مناسبت‌های مختلف از دیدارهای عمومی با اقشار مختلف مردم گرفته تا دیدار مسئولان، شعرا، معلمان و ورزشکاران را انجام می‌شد و نه سبک زندگی بلکه تفکرات و اندیشه‌های ایشان را آشکار می‌کرد. اما حالا با شهادت ایشان، میل مردم به‌ویژه جوان‌ها برای واقف شدن به آنچه در زندگی شخصی رهبر دوم انقلاب اسلامی صورت می‌گرفت به اوج رسیده و در این میان برنامه تلویزیونی «پدر امت» مغتنم است. این برنامه تلویزیونی که هر شب حوالی ساعت ۲۲ از شبکه دو پخش می‌شود، با دعوت از مهمان‌های مطلع، بخش‌هایی از سبک زندگی ایشان را آشکار می‌سازد؛ مهمان‌هایی که به نوعی از نزدیک شاهد سبک زندگی شخصی آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای بودند، یکی‌یکی به این برنامه دعوت می‌شوند تا از آنچه بگویند که تا‌کنون گفته نشده است. این برنامه به‌دلیل علاقه جوانان برای دانستن سیاق زندگی ایشان و همچنین مطرح شدن موضوعات جدید، توجه بسیاری از مخاطبان را به خود جلب کرده است. 
   
آغاز یک مسیر تازه پس از حادثه‌ای بزرگ
سیدیزدان ملک‌آبادی، کارگردان پدر امت، با اشاره به این‌که مقدمات فصل جدید «از بابا بگو» (در ادامه برنامه پرمخاطب «ازمامان بگو»)فراهم شده بوداماهمزمانی اولین روزضبط با شهادت رهبرانقلاب‌مسیر کاررامتوقف کرد،به جام‌جم می‌گوید: چند روز بعد، با جمع‌بندی مدیران شبکه دو، گروه خانواده و عوامل تولید، تصمیم گرفته شد برنامه‌ای مستقل با عنوان پدر امت ساخته شود؛ برنامه‌ای برای بازگویی خاطرات کسانی که دیدارها،ارتباطات و تجربه‌های مستقیم بارهبرانقلاب داشته‌اند. معتقدیم مملکت پدر از دست داده و طبیعی بود که مهم‌ترین بابای این امت، موضوع اصلی برنامه باشد. بنابراین تولید از دوم فروردین آغاز شد و تاکنون حدود ۳۰ قسمت ضبط شده که پیش‌بینی می‌شود این تعداد به ۵۰ تا ۶۰ قسمت برسد.
   
نقش حسینی؛ بیش از یک مجری
سیدبشیر حسینی، مجری این برنامه و میزبان است که سابقه فعالیت در تحریریه و تولید محتوا در دیگر برنامه‌ها را برعهده داشته است. او در پدر امت هم چنین نقشی دارد. ملک‌آبادی درباره آن توضیح می‌دهد: سیدبشیر حسینی با وجودی که اجرای برنامه را برعهده دارد ولی نقش او تنها به اجرا محدود نمی‌شود. حسینی به‌عنوان برنامه‌ساز و تهیه‌کننده در کنار تیم تولید حضور دارد و هدایت محتوایی برنامه را برعهده گرفته است. تیم‌های سردبیری، پژوهشی و محتوایی متعددی نیز او را همراهی می‌کنند. از آن‌جایی که در این برنامه موضوعات مختلفی درباره رهبر شهید از سوی مهمان‌ها مطرح می‌شود، این سؤال به ذهن می‌رسد که صحت‌سنجی این اظهارات چطور صورت می‌گیرد. کارگردان پدر امت به این سؤال چنین پاسخ می‌دهد: از آنجا که برنامه بر خاطرات بی‌واسطه تمرکز دارد، عوامل از تیم ارتباطات مردمی دفتر رهبری، انتشارات و دیگر مراکز مرتبط کمک می‌گیرند تا روایت‌ها به لحاظ سندی دقیق و قابل اتکا باشد. اگر فردی که مهمان می‌شود، به خاطره‌ای اشاره کند، تدوین‌گران تلاش می‌کنند تصویر یا سند مرتبط را نمایش دهند تا اعتبار روایت تقویت شود.
   
چگونه مهمان‌ها انتخاب می‌شوند؟
مهمان‌های برنامه پدر امت بسیار متنوع هستند؛ از مداحان اهل بیت گرفته تا مسئولان فعلی و گذشته کشور و حتی افرادی که چهره شناخته‌شده‌ای میان مردم ندارند. کارگردان این برنامه درباره چگونگی انتخاب مهمان‌ها می‌گوید: پنج تیم سوژه‌یاب، مهمان‌هایی را شناسایی می‌کنند که خاطرات مستقیم و معتبر از رهبر شهید انقلاب دارند؛ از مداحان و شاعران تا کارگردانان، چهره‌های فرهنگی، خانواده معظم رهبری و افرادی که در حوزه‌های مختلف با ایشان در ارتباط بوده‌اند. بسیاری از این مهمان‌ها تجربه‌های کمترشنیده‌شده‌ای دارند که اکنون برای نخستین‌بار مطرح می‌شود. وی درباره مهمان‌های این برنامه که این روزها ممکن است در دیگر برنامه‌ها نیز حضور داشته باشند، می‌گوید: ممکن است این روزها مهمان‌های برنامه ما مهمان برنامه دیگری هم باشند اما نکات مطرح شده بسیار متفاوت است. این افراد با حضور در دیگر برنامه‌ها احتمالا تحلیل‌هایی را مطرح کردند اما ما برنامه تحلیلی نیستیم. روایت‌ها اینجا به‌عنوان بخشی از تاریخ شفاهی مطرح شده و در ذیل عنوان خاطره بررسی می‌شود.
   
چرا زمان گفتن ناگفته‌هاست؟
به گفته کارگردان برنامه پدر امت، بسیاری از وجوه شخصی و انسانی رهبر انقلاب در سال‌های گذشته بنا به دلایل مختلف کمتر مطرح شده بود اما اکنون مردم مشتاق دانستن این جوانب هستند. یکی از خاطرات مطرح‌شده در برنامه، روایت رهبر انقلاب از روزهایی است که برای پدر نابینای خود پنج ساعت‌ کتاب می‌خواندند؛ خاطره‌ای که به تعبیر عوامل، می‌تواند الگوی اخلاقی مهمی برای نسل جوان باشد. در این برنامه به‌عنوان مثال فریدالدین حداد‌عادل (‌فرزند غلامعلی حداد‌عادل‌) به‌واسطه خویشاوندی با رهبر شهید، خاطراتی از مشاهدات خود از زندگی ایشان مطرح کرد. مواردی مانند این که در خانه ایشان حتی یک فرش ماشینی هم نیست و برای مراسم ازدواج فرزندشان چند فرش ماشینی قرض گرفته بودند. همچنین وی ماجرای به دنیا آمدن فرزند رهبر را تعریف کرد که معظم‌له خودشان برای ترخیص به بیمارستان مراجعه کردند. در بخش دیگری از برنامه سعید حدادیان به‌عنوان مداح اهل بیت(ع) که سال‌ها در محضر حضرت آقا مداحی کرده است، از نحوه رفتار رهبری در شرایط مختلف و تواضع ایشان در رویارویی با مردم صحبت کرد. همچنین در یکی از برنامه‌ها سید‌علی صدری‌نیا حضور یافت تا از ساخت مستند غیررسمی درباره زندگی رهبر شهید صحبت کند. او در این مجال از جلسات غیررسمی حضرت آقا با اقشار مختلف صحبت کرد که پایانی امیدبخش برای حضار داشت. مطرح شدن چنین مواردی این برنامه را از یک برنامه گفت‌وگو‌محور فراتر برد، طوری‌که مخاطبان زیادی را به خود جذب کرد. کارگردان برنامه پدر امت از بازتاب بسیار گسترده برنامه خبر می‌دهد: نه‌تنها مردم در ساعات مختلف روز به‌ویژه در تجمعات مردمی، برنامه را دنبال می‌کنند، بلکه بسیاری از مسئولان فرهنگی، هنری و اجتماعی نیز به برنامه پیشنهاد حضور داده‌اند. برخی مهمان‌ها حتی خودشان پیغام داده‌اند که ما باید خاطره‌مان را بگوییم چون احساس دین می‌کنند.
   
نتیجه یک حس مشترک
به گفته کارگردان پدر امت، این برنامه برای او و همکارانش تنها یک پروژه رسانه‌ای نیست؛ بلکه حسی عمیق و مشترک میان سازندگان و مهمانان ایجاد کرده است. او می‌گوید: انگار همه داریم برای پدر خودمان برنامه می‌سازیم. همین احساس باعث شده برنامه حال‌وهوایی متفاوت پیدا کند و برای بسیاری از مخاطبان به تجربه‌ای صمیمی و اثرگذار تبدیل شود. او تاکید می‌کند: به دلیل استقبال مخاطبان از این برنامه، سه بار بازپخش می‌شود. غیر از ساعت ۲۲ که زمان اصلی پخش برنامه است، فردای روز پخش، ساعات ۶، ۱۱ و ۱۴ بازپخش می‌شود تا مخاطبان علاقه‌مند، دیدن آن را از دست ندهند.

تولید در شرایط سخت روزهای پس از جنگ
بخش مهمی از ضبط این برنامه در روزهایی انجام شد که کشور در فضای جنگی قرار داشت. ملک‌آبادی توضیح می‌دهد که در بسیاری از روزهای ضبط، صدای پدافند و رفت‌وآمد هواپیماهای جنگنده دشمن در استودیو شنیده می‌شد و حتی شیشه‌ها از شدت موج انفجارها می‌لرزید. با وجود این‌، همه مهمانان با آرامش و انگیزه در برنامه حضور یافتند. به گفته کارگردان پدرامت با وجود این‌که هر قسمت حدود ۴۰ دقیقه است اما برای تولید آن گاهی شش تا هفت ساعت زمان گرفته می‌شد تا صحت‌سنجی، تدوین و تنظیم محتوای دقیق انجام شود. یکی از نکات مهمی که کارگردان برنامه پدر امت برآن تأکید دارد، متواتر شدن روایت‌هاست. به باور وی، وقتی خاطرات مشابه از زبان افرادمختلف بیان شود،مردم با اطمینان بیشتری آن را می‌پذیرند. او بیان می‌کند: فطرت مردم سالم است؛ حرف حق به دل‌شان می‌نشیند.بسیاری هرگز رهبر انقلاب را از نزدیک ندیده‌اند اما محبت و باورشان نسبت به ایشان نشان‌دهنده پذیرش درونی است. اومعتقد است مخاطبان رسانه ‌ملی همچنان تلویزیون را مرجع می‌دانند واقبال عمومی نشان می‌دهد سخنانی که در پدر امت مطرح می‌شود تأثیرگذار است.