پرسشگر و صریح در چارچوب گفتار مودبانه

: معاونت آموزشی صدا و سیما و اداره کل پژوهش های رادیو در ادامه برگزاری نشست های علمی رادیو، ویژگی های لحن و گفتار مودبانه برنامه صبحگاهی سلام ایران از رادیو ایران را بررسی کردند.

کد خبر: ۱۴۴۸۰۶

در بخش اول این جلسه علمی ، محمدمهدی لبیبی ، مدیر رادیو سلامت و دکتر بختیاری ، زبان شناس درباره ویژگی های لحن و گفتار مودبانه صحبت کردند و در قسمت دوم با همین دیدگاه برنامه سلام ایران نقد و بررسی شد.سلام ایران برنامه صبحگاهی رادیو ایران است که هر روز از ساعت 6:30 تا 8 به صورت یک هفته در میان توسط 2 گروه برنامه ساز تهیه و پخش می شود. مهرداد صادقی و مسعود محمودخواه مدیران این 2 گروه برنامه ساز هستند.صبح تداعی کننده آغاز و حرکت است و برنامه ای که در این ساعات پخش می شود باید بتواند در کنار ایجاد صمیمت با مخاطب به او انرژی شروع و حس همراهی را القا کند. در رادیو، گفتار به عنوان اولین و مهمترین وسیله ارتباط قلمداد می شود و انتقال پیام با ایجاد صمیمیت از طریق گفتار با توجه به تغییراتی که در لحن ایجاد می شود، امکان پذیر است . لحن ، یک ویژگی گفتار است و همه ما آدمها از لحن های مختلفی در شرایط گوناگون استفاده می کنیم . با عنایت به این موضوع یک گوینده رادیو باید از چه لحنی استفاده کند آن هم در برنامه ای صبحگاهی که هم به مخاطبش نزدیک و صمیمی شود و هم از چارچوب های گفتار مودبانه در یک رادیوی سراسری با مخاطب عمومی خارج نشود. محمدمهدی لبیبی معتقد است : ما در رادیو مخاطب را نمی بینیم ، اما باید شناخت مختصری از او داشته باشیم و با توجه به این شناخت لحن مناسب را انتخاب کنیم . به گفته لبیبی ، لحن چون خروجی کار یک برنامه رادیویی است اهمیت زیادی دارد؛ چرا که می تواند فرآیند انتقال پیام را تغییر دهد؛ مختل کند یا به صورت کامل منتقل کند. لبیبی توانایی ذاتی مجری ، درک صحیح مطلب و عوامل بیرونی مثل محیط پیرامونی را از جمله عواملی می داند که روی لحن مجری تاثیر می گذارد و در عین حال لحن مناسب می تواند در اقناع مخاطب و اعتماد او موثر باشد.لبیبی درباره برنامه صبحگاهی رادیو و از جمله سلام ایران اظهار می کند: اغلب برنامه سازان و مجریان ما تصور می کنند که برای ایجاد فضای شاد و تزریق انرژی مثبت باید پشت میکروفن رادیو فریاد بزنند و این اتفاق متاسفانه به روشی در برنامه های صبحگاهی تبدیل شده ؛ در حالی که روشهای دیگر خیلی بهتر جواب می دهند. استفاده از لحن مناسب برای ایجاد ارتباط به معنی خارج شدن از چارچوب های ادب رسانه ای و فریاد کشیدن برای ایجاد فضایی فرح بخش نیست ، چرا که به قول پروری ، نویسنده رادیو این گونه فضاها چون تصنعی هستند توهم مخاطب را نابود می کنند و او هرگز نمی پذیرد که اینها واقعی هستند. دکتر بختیاری درباره شروع برنامه سلام ایران متذکر می شود که پرانرژی و صمیمی است ، اما برنامه هر چه به لحظات پایانی اش نزدیک می شود، حرارت خود را از دست می دهد به عقیده او نیز در سلام ایران باید بیش از این به موسیقی توجه شود و این که وقتی از شهرهای ایران حرف می زند موسیقی جاز پخش می شود و وقتی که موضوع تلفن همراه است موسیقی ایرانی برای شنونده ایجاد دلزدگی می کند. سلام ایران با سلام آغاز می شود؛ سلام به عادات و رفتارهای خوب اجتماعی که در مقوله ادب جای می گیرند است دکتر بختیاری ادب را این گونه تعریف می کند: روشهایی که افراد برای حفظ وجهه اجتماعی خود به کار می برند، برای این است که نشان بدهند به طرف مقابلشان احترام می گذارند. او ادامه می دهد: ادب یک مقوله تعریف شده و قراردادی است و جوامع و زبانهای مختلف الگوهایی گوناگون برای رفتار و گفتار مودبانه دارند. مجری رادیو باید با توجه به همین الگوها که در جامعه ما موجود است و این که چگونه می خواهد افراد را درگیر تعاملات کند و نیز هدف برنامه اش در چارچوب رفتارها و الگوهای پذیرفته شده ادب به عنوان معیار اجتماعی حرکت کند. در این باره می توان مسعود محمودخواه ، سردبیر و کارشناس مجری ، یک هفته سلام ایران را مثال زد. او می گوید: برنامه های صبحگاهی با هدف اطلاع رسانی و تفریحی طراحی می شوند که هر دو وجه باید مورد نظر برنامه ساز باشد و میان این دو هم تناسب برقرار شود. در سلام ایران همه تلاش خود را کرده ایم که این تعادل ایجاد شود.سعید توکلی ، گوینده برنامه محمودخواه است ، اما اجرای گفتگوهای رادیویی با مسوولان را خود محمودخواه برعهده دارد. در کار رادیویی این فرد چند ویژگی شاخص هست.
1- لحن مودبانه ای دارد
2- پرسشگر و صریح است
3- به خاطر آشنایی با مسائل روز در حوزه های مختلف می تواند مباحث را در لحظه تحلیل و بررسی کند و نکته آخر این که مثل گویندگان رادیو از صدای منحصر به فردی برخوردار نیست . اما سه ویژگی اول او در برنامه های رادیویی اش و از آن جمله سلام ایران در نهایت منجر می شود به این که مخاطب رادیو این برنامه را از آن خود بداند و این نکته را باور کند که او آنچه می خواهد از زبان رادیو می شنود. محمودخواه بر این باور است که مجری رادیو باید ذاتا فرد مودبی باشد برای این که بتواند اجرای مودبانه ای هم داشته باشد. خود او در عین این که در گفتگوهای رادیویی اش بسیار صریح است و تا نگرفتن جواب قانع کننده راضی نمی شود اما لحن مودبانه ای نیز دارد. دکتر بختیاری در این باره متذکر می شود که همیشه یک مجری مودب یک مجری موفق نیست و در عین حال هرگز نمی توانیم یک مجری چالش گر را بی ادب تصور کنیم . او درباره سلام ایران به تهیه کنندگی مهرداد صادقی هم می گوید: حس همدلی و همراهی در این برنامه بیشتر احساس می شود. رعایت کمرنگ نشدن امید در جامعه به خاطر طرح معضلات بدون راه حل ، به شوخی نگرفتن موضوعات و تلفن های شنوندگان و ایجاد صمیمیت واقعی و نه تصنعی از جمله مواردی بود که سخنرانان معتقد بودند در سلام ایران باید بیشتر به آنها توجه شود. سلام ایران برنامه صبحگاهی یک شبکه عمومی با مخاطب سراسری است که از مرکزی ترین نقطه پایتخت تا دورافتاده ترین روستای کشور شنونده دارد و رعایت این موارد در کنار مجموعه عواملی که موجب اقبال آن شده اند می تواند به رونق آن بیفزاید.