شمارش معکوس تا زوال طبیعت

رودخانه ها به عنوان یکی از شریان های اصلی بقای محیط زیست ، طی یکی دو دهه اخیر بشدت آلوده شده اند. این موضوع می تواند حیات بشری را با مخاطرات جدی مواجه کند.
کافی است به اطراف تهران نگاه بیندازیم تا ببینیم چگونه استفاده نادرست مردم و رستوران داران استان تهران از حواشی و فضای طبیعی رودخانه ها، چه شرایط نامطلوب زیست محیطی را به این رودخانه تحمیل کرده است.
براساس آنچه بازرسان سازمان حفاظت محیطزیست اعلام می کنند، شیوه دفع فاضلاب واحدهای پذیرایی حاشیه رودخانه ها باید بر اساس اصول بهداشتی باشد و زباله ها نیز مطابق با اصول تعریف شده در قانون پسماندها جمع آوری شوند تا به محیطزیست حاشیه رودخانه ها آسیب نرسد.
کارشناسان سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به ساخت وسازهای بی رویه و تهدید سلامت آب شرب و موقعیت رودخانه جاجرود، وجود ساخت وساز بی رویه و احداث خانه های ویلایی در اطراف و حاشیه رودخانه جاجرود را خطرناک توصیف می کنند و معتقدند: ساخت وساز فراوان در این منطقه بدون در نظر گرفتن شرایط و ضوابط زیست محیطی موجب ورود فاضلاب های خانگی شهری و روستایی به رودخانه جاجرود می شود و سلامت رودخانه را تهدید می کند.
به گفته صاحب نظران مسائل زیست محیطی ، ادامه روند کنونی در منطقه باعث ایجاد شرایط بحرانی در جاجرود شده و این مساله نه تنها سلامت رودخانه ، آب شرب و سلامت شهروندان ساکن را تهدید می کند، بلکه موجب نابودی زیستگاه شرقی تهران می شود که بی توجهی و غفلت نسبت به این موضوع عواقب جبران ناپذیر دیگری نیز به منطقه تحمیل خواهد کرد.
به گفته کارشناس آلودگی آب سازمان حفاظت محیطزیست ، فاضلاب های صنعتی و شیمیایی نسبت به پساب های شهری ، خانگی و بیمارستانی ، عمده ترین عامل آلودگی رودخانه های کشور تلقی می شود که این مساله به بحرانی شدن وضعیت رودخانه ها کمک می کند. از میان 80 رودخانه کشور 50 رودخانه آلوده به مواد صنعتی و شیمیایی ، روستایی ، کشاورزی و همچنین پساب های بیمارستانی و عفونی است که از این میان بیشترین آلودگی رودخانه های کشور به علت روان شدن پساب ها و پسماندهای صنعتی و شیمیایی به داخل رودخانه ها بوده است.

از شهر سبز تا شهر سیاه پیش بینی می شود در 25 سال آینده تقریبا تمامی رشد جمعیت در شهرها خواهد بود که البته بیشتر آن در کشورهای کمتر توسعه یافته است . تا سال 2030 ، بیش از 60 درصد از جمعیت جهان در مناطق شهری به سر خواهند برد. پیامدهای زیست محیطی رشد شهرنشینی ، فاجعه آمیز است. شهرنشینان مصرف کنندگان منابع طبیعی و ایجادکنندگان زباله هستند. شهرها بیشترین مقدار گازهای گلخانه ای را تولید می کنند که موجب تغییر آب و هوای جهان می شود. ساکنان شهرها آبهای زیرزمینی را آلوده ، چشمه ها را خشک ، محیط دریایی را آلوده ، هوا را متعفن ، زمین را تخریب کرده و تنوع زیستی را از میان می برند. ایجاد شهرهای سبز یا همان دوستدار محیط زیست چالشی بزرگ است ، اما برای دستیابی به آن فناوری ها و تخصص های مورد نیاز وجود دارد. حمل و نقل تمیز، ساختمان هایی که انرژی را به گونه ای موثر مصرف می کنند، دفع فاضلاب بهداشتی و مصرف اقتصادی آب امکان پذیر هستند و غالبا روش اجرای آنها نیز قابل دسترسی است. تنها تعهد و احساس نیاز موجب می شود به سمت آن برویم. اگر شهرهای سبز را بسازیم در آنها می توانیم کودکان را سالم پرورش دهیم و آرزوهای خود را در محیطی سالم و پاک تحقق ببخشیم

بر همین اساس ، پس از پساب های صنعتی و شیمیایی به ترتیب فاضلاب های روستایی و کشاورزی ، بیمارستانی و عفونی و همچنین فاضلاب های شهری و خانگی ، به آلودگی آبها و محیطزیست می افزاید.
سوء مدیریت در نهادهای مسوول موجب افزوده شدن آلودگی رودخانه های کشور است. به طوری که عنوان می شود بیشترین علل وخیم شدن آلودگی رودخانه ها و افزایش حجم فاضلاب های صنعتی ، شهری و روستایی در آبها، غفلت مسوولان متولی نسبت به رودخانه ها بوده است ؛ البته بی توجهی بخشهای دولتی نیز وضع آلودگی آب را بدتر می کند.

مواد شیمیایی خطرناک

مسوولان وزارت بهداشت بارها از سموم و مواد شیمیایی بسیار خطرناکی که هنوز هم در کشور مورد استفاده قرار می گیرد و هر ساله به شمار قربانیان خود می افزاید بسیار گفتند. سمومی که هر سال با روانه کردن 31 هزار و 500 نفر به بیمارستان ها جان 1500 نفر را در کشور می گیرند. براساس آمار وزارت جهاد کشاورزی هر سال بالغ بر 27 هزارتن سموم شیمیایی در مزارع کشور مورد استفاده قرار می گیرد.
به گفته مسوولان وزارت بهداشت براساس کنوانسیون منع آلاینده های آلی پایدار موسوم به کنوانسیون استکهلم مصرف مواد شیمیایی که ماندگاری طولانی در طبیعت دارند و 12 قلم سم را شامل می شوند می بایست در دنیا ممنوع شود. این کنوانسیون دولتها را موظف کرده تا نسبت به نصب برچسب و طبقه بندی آفت کش ها اقدام کنند این در حالی است که این اقدام تا به امروز در کشور ما انجام نشده است.
ددت از مهمترین آفت کش هایی است که نزدیک به 30 سال است در بسیاری از کشورهای دنیا مصرف آن ممنوع شده ، ولی متاسفانه هنوز هم در کشور ما به طرق غیرقانونی در شمال کشور مورد استفاده قرار می گیرد.

درنگی برای اندیشیدن

لحظه ها و روزهای زندگی بسرعت می گذرد، گاهی روزی از این روزها را به بهانه موضوعی خاص نامگذاری می کنیم. این نامگذاری به این خاطر است ، تا پیرامون آن موضوع ، حرف بزنیم و سعی کنیم فراموشمان نشود که چقدر برایمان مهم است و می کوشیم برای داشتنش پیمانی سبز با تمام مردم جهان ببندیم.
روز جهانی محیط زیست تنها بهانه ای است برای یادآوری تمام آنچه بی آن نه حیاتی است و نه لحظه ای تداوم خواهد یافت ، بهانه ای است برای تلنگری به دولتمردانی که باید بدانند در تمام پیچ و خم گرفتاری هایشان و سیاستگذاری هایشان چیزهای دیگری هم وجود دارد که باید برای آن وقت گذاشت ، برنامه ریزی کرد و تصمیم گرفت. فرصت خوبی است تا با بازنگری در آنچه در اثر نگاه یک سویه انسان ، بر طبیعت و محیط زیست وارد شده است به چگونگی بهره برداری صحیح و اصولی از این نعمت بزرگ الهی برسیم . محیط را سالم نگاه داریم تا خود سالم بمانیم و بتوانیم حقوق نسلهای آینده در بهره مندی پایدار از محیط زیست سالم را تامین کنیم.

علی اخوان بهبهانی