دیوار حایل در عراق سیاست جدید تفرقه

سیاست جدید امریکا در عراق مبنی بر ایجاد دیوار حایل در شرق بغداد، واکنش ها و تحلیل های مختلفی را به همراه داشته است.

کد خبر: ۱۳۱۹۶۳

دولت امریکا مدعی است ایجاد دیوار حایل در منطقه الاعظمیه در نزدیکی شهرک صدر به کاهش زد و خورد گروههای عراقی می انجامد. این در حالی است که به اعتقاد دولت عراق و محافل سیاسی این کشور، دیوار حایل برای ایجاد تفرقه میان شیعه و سنی است.
دکتر احمد بخشایشی ، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با جام جم به 3پرسش در این خصوص پاسخ داده است.

دولت امریکا از احداث دیوار حایل در منطقه سنی نشین بغداد چه اهدافی را دنبال می کند؛

در اینجا می توان چند هدف یا فرضیه را مطرح کرد. فرضیه اول ، ایجاد دیوار حایل الگو گرفته از کارکردهای اسرائیل در فلسطین اشغالی است. اسرائیل قصد داشت از طریق ایجاد دیوار حایل میان اعراب اسرائیلی و اعراب فلسطینی اختلاف و تنفر ایجاد کند.
فرضیه دوم ، این است که امریکا قصد دارد تا در طولانی مدت در عراق حضور داشته باشد و در صورتی که براساس سیاست های دولت بوش یا فشار مجلس نمایندگان که دموکرات ها آن را اداره می کنند، به خروج از این کشور اقدام کند و با ایجاد فتنه حضور نیروهای اطلاعاتی خود را تا بلندمدت تضمین کند که ایجاد دیوار حایل در منطقه الاعظمیه در شرق بغداد می تواند این خواسته امریکا را محقق کند. فرضیه سوم ، نیز در ایجاد نوعی توطئه خفته است. امریکا در صدد القای این موضوع است که اگر از عراق خارج شود، میان گروههای شیعی و سنی اختلافات و زد و خوردهای خونین صورت می گیرد، اما واقعیت فضای داخلی عراق آن گونه که امریکا ادعا می کند، نیست.اساسا تظاهرات نیروهای صدر که با حمایت مردم به 2میلیون نفر معترض به سیاست های امریکا در عراق رسید یا خروج 6وزیر وابسته به صدر از کابینه آقای مالکی با هدف تحقق منافع ملی عراق براساس فشار بر اشغالگران برای خروج انجام شد. نوع کنش گروه صدر همانند تحولات در فلسطین است. در فلسطین جنبش جهاد اسلامی وارد کابینه نشد تا بتواند حرفهای جدی خود را با اسرائیل بزند که گروه صدر نیز این شیوه را اعمال می کند.امریکا این گونه تبلیغ می کند که گروه های شیعه و سنی در عراق به دلیل اختلافات خود به ناامنی در عراق دامن می زنند، بنابراین ادعا می کند برای حل این نگرانی درصدد است تا در نزدیکی شهرک صدر دیواری حایل ایجاد کند، اما واقعیت تاریخی عراق دست کم در 50سال گذشته نشانگر همزیستی مسالمت آمیز شیعیان و اهل سنت در عراق است.

برخی تحلیلگران می گویند، امریکا در سیاست جدید خود در خاورمیانه در پی ایجاد تنش های فزاینده میان شیعیان و سنی هاست. آیا ایجاد دیوار حایل در بغداد برای این منظور قابل ارزیابی است؛

امریکا در پی ایجاد جنگ شیعه و سنی آن گونه که در ذهن ما جای گرفته نیست ، اما این کشور سیاست تفرقه بینداز و حکومت کن را در دستور کار خود دارد. این سیاست که از دوره استعمار انگلیس در خاورمیانه شکل گرفته ، تاکنون برای اعمال کنندگان این سیاست مثبت بوده است. انگلیس با ایجاد اختلاف مرزی در کشورهایی همچون پاکستان ، هند، عربستان ، کویت و یمن باعث شده تا توان این کشورها مصروف تنازعات مرزی شود و در این رهگذر از فضای اختلاف ، بیشترین بهره برداری را کند.هم اکنون نیز سیاست یاد شده در دستور کار دولت امریکا قرار گرفته است. امریکا تلاش می کرد در عراق نیز دولتی همانند دولت کرزای در افغانستان به وجود بیاورد، اما این ایده محقق نشده و در چنین فضایی علاقه مندی زیادی از سوی دولت بوش برای استفاده از اختلاف شیعه و سنی وجود دارد که این موضوع از طریق برخی گروههای عراقی از جمله بعثی ها، تکفیری ها و سنی ها یا برخی کشورهای منطقه دنبال می شود.

آیا سیاست ایجاد دیوار حایل در عراق ، چشم انداز آشتی ملی در این کشور مخدوش نمی کند؛

به اعتقاد بنده اعمال سیاست های تفرقه افکنانه از سوی امریکا در عراق با فرآیند آشتی ملی در این کشور تعارض دارد. بنابراین دراین باره باید دولت مالکی اثبات کند توان تامین امنیت ملی برای همه گروهها و اقوام را دارد. بی تردید در پرتو سیاست ایجاد دیوار، علما و نخبگان شیعه و سنی متوجه می شوند که باید در برابر این سیاست ها به تقویت وحدت ملی مبادرت کنند که دیدار آیت الله سیستانی با علمای اهل سنت می تواند بستر بسیار مناسبی برای آشتی ملی در عراق محسوب شود.
به نظر می رسد تا زمانی که امریکا بخشی از ساختارهای قدرت را در عراق در اختیار دارد، امکان تامین امنیت کامل از سوی دولت مالکی وجود ندارد. از سوی دیگر تماس و تعامل دولت امریکا با برخی از گروههای موجود در عراق باعث شده نوعی چراغ سبز برای فعالیت آنان به نمایش درآید تا در فضای سرشار از خشونت و ناامنی دولت در موضع ضعف قرار گیرد. همچنین تمایل امریکا به حل مشکلات عراق از طریق کنفرانس های بین المللی با هدف تغییر در سهم گروههای سیاسی و مذهبی عراق است ، چرا که وضعیت کنونی که شیعیان در قدرت هستند، با دیدگاه های امریکا سازگار نیست.